I SA/Sz 217/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Zaremba (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Marian Jaździński, Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Protokolant Krzysztof Kapelczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 16 czerwca1999 r. w Urzędzie Celnym w P. w Niemczech objęto towar - odzież używaną, szminki maskujące, spodnie, nakrycia na głowę, naczynia procedurą tranzytu wg T2 nr [...]. Pojazd został wprowadzony na polski obszar celny w dniu 16 czerwca 1999 r. przez przejście graniczne w K., poz. ew. EO[...] . Towar winien był być dostarczony do urzędu celnego przeznaczenia wskazanego w polu 53 noty - do Oddziału Celnego w T. w terminie do dnia 18 czerwca 1999 r. W związku z niewywiązaniem się z obowiązku wynikającego z procedury tranzytu, polegającego na niedostarczeniu towaru objętego procedurą do urzędu celnego przeznaczenia, postanowieniem nr [...] z dnia [...] Dyrektor Urzędu Celnego w S. wszczął postępowanie w sprawie uregulowania sytuacji w/w towaru objętego procedurą tranzytu. Decyzją nr [...] z dnia [...] skierowaną do głównego zobowiązanego w procedurze tranzytu - "J.FBG" GmbH wskazanego w polu 50 noty tranzytowej, odbiorcy towaru - firmy Hurt - Detal M.W. wskazanej w polu 8 noty oraz kierowcy przewoźnika - pana B.U. wskazanego w polu 44 noty, Dyrektor Urzędu Celnego w S. określił kwotę wynikającą z długu celnego w wysokości 68.765,40 zł oraz odsetki w wysokości 63.128,50 zł , w związku ze stwierdzeniem niezakończenia procedury tranzytu i usunięcia towaru spod dozoru celnego. Po rozpatrzeniu odwołania z dnia 24.09.2001r. wniesionego przez "J. FBG" GmbH, Prezes Głównego Urzędu Ceł w Warszawie decyzją nr [...] z dnia [...] uchylił decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w S. z dnia [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ w celu wyjaśnienia, czy B.U. dokonywał przewozu towaru w swoim imieniu i na swoją rzecz, czy też wykonywał zlecenie przewozu na podstawie umowy z firmą T. T.M.i K. należącą do J.C. - siedziba w C. Następnie decyzją nr [...] z dnia [...] skierowaną do głównego zobowiązanego w procedurze tranzytu - "J.FBG" GmbH wskazanego w polu 50 noty tranzytowej, odbiorcy towaru - Firmy Hurt - Detal M.W. wskazanej w polu 8 noty, kierowcy - B.U. wskazanego w polu 44 nity oraz przewoźnika - T.T.M.i K. J.C. - wskazanego w polu 17 międzynarodowego samochodowego listu przewozowego CMR z dnia 15 czerwca 1999r., Naczelnik Urzędu Celnego II w S. określił kwotę wynikającą z długu celnego na 68.765,40 zł w związku ze stwierdzeniem niezakończenia procedury tranzytu i usunięcia towaru spod dozoru celnego oraz umorzył postępowanie w stosunku do B.U. Przewoźnik J.C. - T. T.M.i K. złożył odwołanie od ww. decyzji podnosząc, iż w sprawie nastąpił upływ terminu, o którym mowa w art. 230 § 4 Kodeksu celnego, w związku z czym nie może zostać uznany za dłużnika na podstawie art. 211 § 3 Kodeksu celnego. Zdaniem odwołującego się, decyzja Prezesa Głównego Urzędu Ceł w Warszawie nr [...] z dnia [...] nie wywiera żadnych skutków prawnych wobec B.U., który choć był pracownikiem T. T.M.i K. to usuwając towar spod dozoru celnego działał na własną rękę. Firma "J.FBG" GmbH złożyła również odwołanie od decyzji z dnia [...], podnosząc naruszenie przepisu art. 230 § 4 Kodeksu celnego oraz brak powiadomienia dłużnika o zawieszeniu postępowania karnego skarbowego. Zdaniem odwołującego się, w związku z wydaniem decyzji organu pierwszej instancji z uchybieniem terminu określonego w art. 230 § 4 Kodeksu celnego, występują przesłanki określone art. 247 § 1 pkt 6 i 7 Ordynacji podatkowej. Decyzją nr [...] z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Na powyższą decyzję skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wniosły "J. FBG" i J.C. - T. T.M. Wyrokami z dnia 27 sierpnia 2004r. sygn. akt I SA/Sz 1460/03 i I SA/Sz 1475/03 Sąd oddalił skargi. W dniu 18 października 2004r. do Izby Celnej w S. wpłynęło pismo pełnomocnika J.C. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą T. T.M.i K. w C. z dnia 11 października 2004r. w którym wystąpił on o stwierdzenie nieważności decyzji organów celnych obu instancji: z dnia [...] i z dnia [...] w przedmiocie określenia długu celnego w związku ze stwierdzeniem niezakończenia procedury tranzytu i usunięcia towaru spod dozoru celnego. Wnioskodawca podniósł, że głównym zobowiązanym w sprawie jest firma J.-FBG S.A. w P., zarejestrowana na terytorium Polski przez Sąd Rejonowy w G. pod nr KRS [...], posiadająca numer identyfikacji podatkowej NIP [...] i wpisana do Krajowego Rejestru Urzędowego Podmiotów Gospodarki Narodowej REGON [...]. Firma ta wykonywała swoje obowiązki na podstawie umowy z dnia 9 marca 1998r. łączącej ją z J.C. W związku z tym na podstawie art. 247 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej uzasadnione jest stwierdzenie nieważności w/w decyzji, jako skierowanych do osoby, która nie była stroną w postępowaniu. Do wniosku załączono kserokopię umowy z dnia 9 marca 1998r., kserokopię pisma z dnia 14 września 2001r. J. FBG w P. skierowanego do J.C. Dyrektor Izby Celnej w S. postanowieniem z dnia [...] zawiesił postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez Naczelny Sąd Administracyjny. Od wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 23 sierpnia 2004r. wniesiono bowiem skargi kasacyjne. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokami z dnia 2 marca 2005r. sygn. akt I GSK 8/05 i z dnia 14 kwietnia 2005r. sygn. akt I GSK 99/05 oddalił skargi kasacyjne. Po podjęciu z urzędu zawieszonego postępowania postanowieniem z dnia [...], Dyrektor Izby Celnej w S. decyzją z dnia [...] nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] nr sprawy [...]. Na wniosek pełnomocnika J.C. organ celny w dniu [...] uzupełnił powyższą decyzję przez dodanie do rozstrzygnięcia punktu 2 - ego o treści : " 2. odmawia stwierdzenia nieważności Naczelnika Urzędu Celnego II w S. Nr [...] z dnia [...]". W odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocnik wniósł o uchylenie w całości decyzji Dyrektora Izby Celnej w S. Nr [...] z dnia [...] i Nr [...] z dnia [...] o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Izby Celnej w S. Nr [...] z dnia [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego II w S. Nr [...] z dnia [...] zarzucając zaskarżonym decyzjom naruszenie art. 121, art. 122 i art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu wskazał, iż w zaskarżonych decyzjach Dyrektor Izby Celnej w S. powołał się jedynie na orzeczenia sądów administracyjnych oddalających skargi i skargi kasacyjne stron. W uzasadnieniach decyzji nie odniósł się w żaden sposób do złożonych przez stronę postępowania dowodów i okoliczności z nich wynikających. Powoływanie się przez organ I instancji na wyroki sądów administracyjnych byłoby uzasadnione jedynie wówczas, gdyby wnioski i dowody złożone przez J.C. były sądom obu instancji znane, co umożliwiłoby im przeprowadzenie badania w tym zakresie. Natomiast wniesione skargi nie zawierały zarzutów pokrywających się z uzasadnieniem wniosku o stwierdzenie nieważności z dnia 11 października 2004r. Zdaniem odwołującego, postępowanie przeprowadzone przez Dyrektora Izby Celnej w S. było prowadzone powierzchownie, bez podjęcia działań zmierzających do pełnego wyjaśnienia sprawy. Decyzja nie spełnia również wymogów formalnych określonych przepisem art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej ponieważ organ celny nie wyjaśnił, dlaczego odmówił wiarygodności przedłożonym przez stronę dowodom. Przedstawiając umowę z dnia 9 marca 1998r. pismo z dnia 14 września 2001r. oraz pismo z dnia 19 listopada 2001r. wykazano, że decyzja została skierowana do osoby, która nie była stroną w postępowaniu co skutkuje koniecznością stwierdzenia nieważności przedmiotowych decyzji. Dyrektor Izby Celnej w S. nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania i decyzją z dnia [...] Nr [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] oraz uzupełniającą ją decyzją z dnia [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że podstawą odmowy stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] oraz utrzymującą ją w mocy decyzji z dnia [...] w przedmiocie określenia długu celnego w związku ze stwierdzeniem niezakończenia procedury tranzytu było stwierdzenie nieistnienia przesłanki określonej w art. 247 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. W związku z tym w postępowaniu wywołanym odwołaniem od tej decyzji jest ponowne zbadania czy organ I instancji zasadnie uznał, że w/w decyzje prawidłowo zostały skierowane do firmy T. T.M.i K. należący do J.C. jako do strony postępowania. Instytucja stwierdzenia nieważności stanowi odstępstwo od zasady stabilności prawomocnych orzeczeń. Istotą tego postępowania ustalenie, czy nie zachodzi jedna z przesłanek wymienionych enumeratywnie wart. 247 § 1 Ordynacji podatkowej. Oznacza to, iż w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji organ nadzoru nie rozpatruje sprawy co do jej istoty, tak jak w postępowaniu odwoławczym (art. 220 i następne Ordynacji podatkowej). W przedmiotowej sprawie Strona wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej na mocy 247 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, w myśl którego organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie. Przepis ten zakreśla również ramy kontroli legalności decyzji wydanych w tym nadzwyczajnym postępowaniu w I instancji. Organ odwoławczy rozpoznaje sprawę jedynie pod względem prawidłowości orzeczenia administracyjnego z punktu widzenia prawidłowego niezastosowania art. 247 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. W tym celu konieczna jest analiza stwierdzonego stanu faktycznego w świetle przepisów prawa regulujących zagadnienie posiadania przymiotu strony w konkretnym postępowaniu administracyjnym. Firma T. T.M.i K. J.C. była w sprawie przewoźnikiem towaru wprowadzonego na polski obszar celny z zastosowaniem wspólnej procedury tranzytowej wg noty T2 nr [...], który został następnie usunięty spod dozoru celnego. Zgodnie z art. 2 § 2 Kodeksu celnego wprowadzenie towaru na polski obszar celny lub jego wyprowadzenie z polskiego obszaru celnego powoduje z mocy prawa powstanie obowiązków i uprawnień przewidzianych w przepisach prawa celnego, jeżeli przepisy prawa, w tym umowy międzynarodowe, nie stanowią inaczej. Zgodnie z przepisem art. 37 ust. 3 Załącznika I do Konwencji o Wspólnej Procedurze Tranzytowej do procedury T2 stosuje się odpowiednio postanowienia tytułu V - Procedura T1. W związku z tym przytaczane w niniejszej decyzji przepisy prawa będą odpowiednio zawierać zamiast terminu "procedura T1" - "procedura T2". Stosownie do powyższego, art. 22 ust. 1 Załącznika l do ww. Konwencji, zobowiązuje do przedstawienia towarów i przedłożenia noty tranzytowej T2 w urzędzie przeznaczenia. Oznacza to, iż w celu zakończenia procedury tranzytu i objęcia towaru nową procedurą celną, osoby do tego zobowiązane, czyli te, które przyjmują towar i wiedzą, że podlega on wspólnej procedurze tranzytu mają obowiązek stawienia się w urzędzie celnym wskazanym w polu 53 noty tranzytowej z towarem i dokumentami oraz dokonania ww. czynności. Zgodnie z art. 11 ust. 1 Załącznika I do Konwencji, główny zobowiązany jest obowiązany przedstawić towary w niezmienionym stanie oraz notę tranzytową T2 urzędowi przeznaczenia w wyznaczonym terminie i z zachowaniem środków podjętych przez właściwe władze w celu zapewnienia tożsamości towarów, przestrzegać przepisy o wspólnej procedurze tranzytowej, uiścić cła oraz inne opłaty, jeżeli takie będą należne na skutek naruszeń przepisów lub nieprawidłowości, mających miejsce w toku wspólnej procedury tranzytowej lub w związku z tą procedurą. Art. 11 ust. 2 Załącznika I do Konwencji o WPT stanowi, iż niezależnie od obowiązków głównego zobowiązanego określonych w ustępie 1 tego artykułu, przewoźnik lub odbiorca towarów, który przyjmuje towary i wie, że podlegają one wspólnej procedurze tranzytowej, jest także obowiązany przedstawić je w niezmienionym stanie urzędowi przeznaczenia w wyznaczonym terminie i z zachowaniem środków podjętych przez właściwe władze w celu zapewnienia tożsamości towarów. Zatem obowiązki wynikające ze wspólnej procedury tranzytowej ciążą również na przewoźniku. W przedmiotowej sprawie towar został usunięty spod dozoru celnego, gdyż nie został przedstawiony w urzędzie celnym przeznaczenia, co naruszało art. 11 ust. 1 i 2 oraz art. 22 ust. 1 Załącznika I do Konwencji sprzed zmian i skutkowało w prawie polskim (przez art. 34 ust. 1 Zał. I Konwencji) powstaniem długu celnego na mocy art. 211 § 1 Kodeksu celnego. Krąg dłużników, czyli osób zobowiązanych do zapłacenia kwoty wynikającej z długu celnego, określa art. 211 § 3 Kodeksu celnego. Zgodnie z pkt 4 ww. przepisu, dłużnikami są osoby zobowiązane do wykonania obowiązków wynikających z czasowego składowania towarów lub wynikających ze stosowania procedury celnej. którą towar został objęty. tj. główny zobowiązany, przewoźnik i odbiorca towaru. W przedmiotowej sprawie J.C., prowadzący działalność w ramach firmy "T." T.M.i K., występuje w charakterze przewoźnika. Zgodnie zatem z powołanymi powyżej przepisami prawa zarówno Konwencji o Wspólnej Procedurze Tranzytowej, jak Kodeksu celnego, ponosi odpowiedzialność za dług celny powstały w związku z usunięciem spod dozom towaru objętego wspólną procedurą tranzytową na podstawie noty T2 nr [...]. Stosownie do przepisu art. 133 § 1 Ordynacji podatkowej stroną w postępowaniu podatkowym są osoby, które z uwagi na swój interes prawny żądają czynności organu podatkowego, do którego czynność organu podatkowego się odnosi lub której interesu prawnego działanie organu podatkowego dotyczy. Konkretny podmiot staje się stroną postępowania z mocy przepisów prawa materialnego, które ustanawiają określone prawa i obowiązki. W świetle powyższego organ odwoławczy stwierdza, że niewątpliwie słusznie firma "T." T.M.i K. J.C. została uznana przez organy celne za stronę przedmiotowych decyzji administracyjnych. Reasumując należy wskazać, że w decyzji z dnia [...] uzupełnionej decyzją z dnia [...] zgodnie z przepisami prawa uznano, iż nie ma podstaw do zastosowania art. 247 § l pkt 5 Ordynacji podatkowej. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 2 października 2003 r., sygn. akt III SA 3370/01 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji stwierdza, że oceny legalności decyzji ostatecznej dokonuje się tylko i wyłącznie na podstawie materiałów zgromadzonych w postępowaniu zwykłym, zakończonym wydaniem decyzji ostatecznej. Nie gromadzi nowych dowodów w sprawie, które prowadziłyby do nowych ustaleń faktycznych. Na podstawie zgromadzonego materiału dokonuje oceny, czy decyzja dotknięta jest którąkolwiek z wad wymienionych w przepisie art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej. Zdaniem organu II instancji materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie pozwala na uwzględnienie żądania firmy "T." T.M.i K. J.C., dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji z racji nie posiadania przez mą przymiotu strony. Poza tym organ odwoławczy podkreślił, że podziela stanowisko organu I instancji zawarte w uzasadnieniach zaskarżonych rozstrzygnięć, tj. że wyroki sądów administracyjnych stanowią samoistną podstawę do odmowy stwierdzenia nieważności prawomocnych decyzji administracyjnych. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz.1270 z późno zm.) wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a więc badając sprawę dokonuje kontroli zgodności z prawem wszystkich aktów i czynności podjętych przez organy administracyjne w danej sprawie. W badaniu sądu mieści się również ocena czy w sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności decyzji, w tym i czy decyzja została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie. W przedmiotowej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2004 r. spraw ze skarg J.-FBG GmbH z Niemiec i J.C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. znak [...] z dnia [...] skargi oddalił. Nie znalazł więc podstaw, by uznać decyzję za niezgodną z prawem, także w zakresie prawidłowości oznaczenia stron postępowania. Zatem bezzasadny jest argument Strony skarżącej, iż organ celny mógłby powoływać się na ustalenia sądów administracyjnych jedynie w przypadku, gdyby w skargach administracyjnych zawarte zostałyby zarzuty dotyczące skierowania decyzji do osoby niebędącej stroną w sprawie. Również w postępowaniu kasacyjnym, stosownie do art. 183 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę nieważność postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokami z dnia 2 marca 2005 r. sygn. akt I GSK 8/05 i z dnia 14 kwietnia 2005 r. sygn. akt I GSK99/50 oddalając skargi kasacyjne spowodował, że wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 27 sierpnia 2004 r. stały się prawomocne. Tym samym decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. nr [...] z dnia [...] i Naczelnika Urzędu Celnego II w S. znak [...] z dnia [...] należy uznać za prawidłowe i pozbawione wad powodujących ich nieważność. Odnosząc się do pozostałych zarzutów wniesionych w odwołaniu stwierdzono, że zaskarżone decyzje spełniają wymogi art. 210 § l Ordynacji podatkowej, w szczególności zawierają uzasadnienie faktyczne i prawne. Organ II instancji wyjaśnił dlaczego nie ma podstaw, by uznać argumenty Strony, podnoszone na poparcie tezy, że decyzja została skierowana do niej jako do osoby nie będącej Stroną w sprawie i dlaczego został zastosowany art. art. 248 § 3 Ordynacji podatkowej. Ponadto w świetle wcześniejszych wyjaśnień organ odwoławczy stoi na stanowisku, że w postępowaniu organu I instancji nie zostały naruszone przepisy art. 121 i 122 Ordynacji podatkowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie J.C. zarzucił organowi celnemu naruszenie art. 121 § 1, art. 122 i art. 210 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa, w szczególności poprzez nierozpatrzenie istoty wniosku strony i niedokonanie oceny przedłożonych dowodów. Domagając się uchylenia decyzji Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...], skarżący podniósł, że w zaskarżonym rozstrzygnięciu zawarto wywód dotyczący słuszności uznania go za stronę postępowania, a tymczasem wskazywał on, że głównym zobowiązanym jest "J.-FBG" Spółka Akcyjna z siedzibą w P., a nie jak określono to w ostatecznych decyzjach J. FBG GmbH w Niemczech. We wniosku nie kwestionowano ustaleń organów celnych uznających J.C. za stronę postępowania, wynikających z faktu występowania w sprawie w charakterze przewoźnika. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Dyrektor Izby Celnej podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zarzucił, że pełnomocnik skarżącego (radca prawny) nie wskazał wprost, kto jego zdaniem nie jest stroną postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Rację ma strona skarżąca zarzucając, że organ celny odmawiając stwierdzenia nieważności decyzji określających kwotę długu celnego wynikającą z niezakończenia procedury tranzytu stwierdził, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie pozwala na przyjęcie, że J.C. prowadzący firmę T. T.M. nie był stroną przedmiotowych decyzji chociaż nie było to przez niego kwestionowane. Z wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji organów celnych obu instancji z dnia 24 lutego 2003r. i z dnia 18 czerwca 2003r. wynika jednoznacznie, że skarżący wskazywał, że głównym zobowiązanym w procedurze tranzytu była firma J.-FBG S.A. z siedzibą w P., a nie J. FBG GmbH w Niemczech. Na potwierdzenie tego skarżący załączył do swojego wniosku kserokopię umowy z dnia 9 marca 1998r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie ustosunkowano się do tej kwestii uważanej przez skarżącego za istotną w sprawie. Organ celny uchybił zatem swoim obowiązkom wynikającym z art. 121 § 1, art. 122 i art. 210 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005r. Nr 8 poz. 60 ze zm.). Tym samym zaskarżona decyzja nie może być uznana za zgodną z prawem i dlatego Sąd na podstawie art. 145 § 1 lit. c, art. 200 i art. 205 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.