I SA/Sz 223/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia[...] . [...] w przedmiocie określenia w podatku od towarów i usług za I, II, III, VI, VII, XII 2005 r. i I, VI, VII, VIII, XII 2006 r. nadwyżki podatku naliczonego nad należnym oraz za IV, V, VIII, IX, X, XI 2005 r. i II, III, IV, V, IX, X, XI 2006 r. nadwyżki podatku należnego nad naliczonym p o s t a n a w i a: odmówić wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym Skarżąca J. N., w związku ze skargą na wyżej powołaną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że jedynym źródłem utrzymania jej i małżonka są dochody z emerytury wynoszące łącznie [...] zł; małżonkowie nie posiadają żadnych oszczędności, mają debet na koncie bankowym, którego nie mogą spłacić. Skarżąca zamieszkuje wraz z mężem w domu należącym do synów – J. N. i S.N.. Obaj synowie mieszkają z rodzicami, ale nie prowadzą z nimi wspólnego gospodarstwa domowego. Skarżąca i jej mąż ponoszą wydatki na utrzymanie domu i związane z jego bieżącą eksploatacją (w dodatkowym oświadczeniu wskazano, że opłacają ¼ kosztów zużycia energii elektrycznej i gazu, a w całości - telefon i wodę). Skarżąca podała, że miesięczne wydatki wynoszą ok. [...] zł i składają się na nie: wydatki na zakup leków w kwocie ok.[...] zł; spłata kredytu za W. P. (z tytułu poręczenia) w kwocie ok. [...] zł; opłaty za energię elektryczną, gaz, telefon, wodę, wywóz śmieci w kwocie ok. [...] zł; zakup żywności oraz odzieży, itp. w kwocie ok. [...] zł. W oświadczeniu o stanie rodzinnym skarżąca wpisała, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem W. N.; w oświadczeniu majątkowym nie wykazała żadnego majątku w postaci nieruchomości, wartościowych rzeczy ruchomych, zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych, itp.). Wykonując wezwanie referendarza sądowego z dnia [...] skarżąca złożyła oświadczenie, w którego treści wyjaśniła, że jej synowie posiadają nieruchomość w D., której zakup sfinansowali środkami pieniężnymi pochodzącymi z kredytu zaciągniętego w PKO SA B. i który będą spłacać do 2020 r. Budynki mieszkalne wchodzące w skład tej nieruchomości nie są zamieszkałe, ponieważ wymagają remontu i modernizacji (zwrócono uwagę na brak kanalizacji i instalacji wodnej, konieczność wymiany okien i adaptację), a synowie skarżącej nie posiadają środków na remont. W części pomieszczeń prowadzona jest działalność gospodarcza. Ponadto skarżąca oświadczyła, iż jej synowie w okresie od 2007 r. do 2010 r. nie sprzedali żadnych nieruchomości. Wskazała także, że w domu w B., w którym mieszkają wspólnie z rodzicami, nie mieszkają ich żony, synowie nie prowadzą z małżonkami wspólnego gospodarstwa domowego, między małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa. Skarżąca wyjaśniła także, że nie uzyskała z mężem żadnego przysporzenia w zamian za przekazanie synom budynku mieszkalnego, a powodem tego przekazania był brak sił i środków na jego utrzymanie, wykończenie i zabezpieczenie przed popadaniem w ruinę. Ponadto wskazano, że budynek wymaga naprawy dachu, elewacji jak i wykończenia wnętrz. Skarżąca podała także, że jej synowie uzyskali dochody z rolnictwa w wysokości[...] zł. Przedłożyła kserokopie zeznań podatkowych PIT-36 za 2009 r.: J. N., który zadeklarował przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości [...] zł, koszty uzyskania przychodów w wysokości [...] zł, dochody w wysokości [...] zł, podatek do zapłaty w kwocie [...] zł; S.N., który zadeklarował przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej oraz działalności wykonywanej osobiście w wysokości [...] zł, koszty uzyskania przychodów w wysokości [...] zł, dochód w wysokości [...] zł, zaliczkę na podatek w kwocie[...] zł, podatek do zapłaty w kwocie [...] zł. Nadesłano także: - dokumenty potwierdzające wysokość ponoszonych wydatków na utrzymanie, tj. faktury VAT za telefon, za gaz, za wodę, energię elektryczną; - zaświadczenie urzędu skarbowego ZAS-DF z dnia [...] o wysokości dochodów uzyskanych przez członków rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych, z którego wynika, iż J. N. w 2008 r. uzyskała dochód brutto w wysokości [...] zł, odprowadzono składki na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości [...] zł, zadeklarowano podatek należny w kwocie [...] zł; ponadto wskazano, że, skarżąca figuruje w ewidencji NIP ze zlikwidowaną działalnością gospodarczą, data likwidacji działalności gospodarczej –[...] .; oraz wydruk z programu POLTAX- raport o danych szczegółowych ze złożonych dokumentów (z formularza PIT-36 za 2008 r.); - zaświadczenie urzędu skarbowego ZAS-DF z dnia[...] . o wysokości dochodów uzyskanych przez członków rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych, z którego wynika, iż W. N. w 2008 r. uzyskał dochód brutto w wysokości [...] zł, odprowadzono składki na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości [...] zł, zadeklarował podatek należny [...] zł; ponadto zaświadcza się, że małżonek skarżącej nie figuruje w ewidencji NIP z działalnością gospodarczą; - zaświadczenie ZUS Oddziału w K. z dnia [...] ., iż W.N. w okresie od [...] r. do [...] r. otrzymywał świadczenie emerytalne wynoszące [...] zł miesięcznie ([...] zł po odliczeniu podatku i składki na ubezpieczenie zdrowotne); - zaświadczenie ZUS Oddziału w K. z dnia [...] ., iż J. N. w okresie od[...] . otrzymywała świadczenie emerytalne wynoszące [...] zł miesięcznie ([...] zł po odliczeniu podatku i składki na ubezpieczenie zdrowotne); - zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu w roku 2009 r. PIT-36 przez J.N., w którym zadeklarowała łączne przychody z emerytury i pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości [...] zł, koszty uzyskania przychodów w kwocie[...] zł, dochód w wysokości [...] zł, stratę z działalności gospodarczej w wysokości [...] zł, należną zaliczkę pobraną przez płatnika w kwocie [...] zł, nadpłatę podatku w kwocie [...] zł oraz informację PIT/B; - roczne obliczenie podatku przez organ rentowy PIT - 40A za 2009 r. W. N., z którego wynika, że uzyskał on przychody z emerytury w wysokości [...] zł, pobrano zaliczkę na podatek w wysokości [...] zł; - wyciągi z rachunku bankowego J. N. w PKO BP za okres od [...] . do [...] r., którego saldo końcowe stanowiło kwotę ujemną [...]zł; na rachunek ten wpływa emerytura skarżącej i spłacany jest poręczony kredyt. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270, ze zm), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ww. ustawy). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 tej ustawy). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest zależne od wykazania przez stronę będącą osobą fizyczną, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy). Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w przywołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Przypomnieć należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Każdy zatem, kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Podkreślenia także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ponadto należy wskazać, iż przepis art. 246 § 1 p.p.s.a., co do zasady nie może mieć zastosowania do osób, które osiągają dochody i posiadają majątek, nawet jeśli koszty te stanowią poważną kwotę w miesięcznym budżecie rodziny. Warto także przytoczyć inne stanowisko sądów, iż decydując o przyznaniu prawa pomocy, należy brać pod uwagę również możliwości finansowe współmałżonka i osób zobowiązanych do alimentacji. Zwłaszcza rodzice i dzieci zobowiązani są wspierać się wzajemnie (art. 87 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Ze złożonych oświadczeń wynika, iż skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem, a ich budżet domowy stanowią środki pieniężne z tytułu emerytur w łącznej kwocie ok. [...] zł. Z dochodów tych ponoszone są wydatki w łącznej kwocie ok.[...] zł miesięcznie związane z koniecznym utrzymaniem, tj. opłaty na mieszkanie, zakup leków, żywności, spłacany jest kredyt w ramach poręczenia. Skarżąca wykazała zatem, iż wydaje wszystkie środki pieniężne jakimi dysponuje. Nie wykazała innych źródeł dochodów (wcześniej prowadzona działalność gospodarcza została zlikwidowana w maju 2009 r.). Skarżąca nie posiada majątku ani oszczędności. Oceniając wykazaną przez skarżącą sytuację materialną i rodzinną, należało stwierdzić, że skarżąca będzie mimo wszystko w stanie uiścić koszty sądowe w niniejszej sprawie, które w chwili obecnej sprowadzają się do wpisu od skargi w kwocie [...] zł. Skarżąca posiada bowiem stałe źródła dochodów, z których ma możliwość zaoszczędzenia środków pieniężnych, kosztem innych wydatków w celu uiszczenia należnej opłaty. Ponadto, zauważyć także należy, że skarżąca i jej mąż mieszkają wspólnie z synami, którym przekazali nieodpłatnie swój dom położony w B. Wprawdzie skarżąca nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z synami, wskazała, że partycypują oni jedynie częściowo w kosztach utrzymania domu, jednakże w świetle powyższych rozważań, ze względu na istniejący obowiązek alimentacyjny, ocena możliwości płatniczych skarżącej w odniesieniu do sytuacji majątkowej całej rodziny, jest usprawiedliwiona. I tak, należy zwrócić uwagę, że obaj synowie skarżącej uzyskują dochody z działalności rolniczej (skarżąca podała, iż uzyskali dochód w wysokości [...] zł nie wskazując za jaki okres, najprawdopodobniej jest to zysk roczny wyliczony zgodnie z przepisami GUS). Ponadto, każdy z nich prowadzi również działalność gospodarczą (usługowo-handlową w zakresie naprawy pojazdów). W 2009 r. S. N. z tego tytułu uzyskał przychody w wysokości [...] zł, a J. N.- [...] zł, co świadczy o tym, iż jest to działalność znacznych rozmiarów. Ponadto, obaj synowie posiadają znaczny majątek w postaci darowanej przez rodziców nieodpłatnie nieruchomości (dom) w B, a także w D., gdzie prowadzona jest działalność gospodarcza (budynek mieszkalny o pow. [...] m kw., budynki o pow. [...] m kw. i [...] m kw., grunty o pow. [...] m kw.). Ze złożonego przez skarżącą oświadczenia wynika także, że synowie wprawdzie pozostają w związkach małżeńskich, ale nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego z żonami, mieszkają oddzielnie, a między małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa. Znając zatem źródła i wysokość dochodów synów skarżącej, ich stan majątkowy i sytuację rodzinną, a także ze względu okoliczność przekazania im przez rodziców nieodpłatnie majątku (nieruchomości), w utrzymaniu którego partycypują, sądzić należy, iż skarżąca może uzyskać pomoc również w zakresie uiszczenia wpisu sądowego od dzieci. Reasumując, należy stwierdzić, że skarżąca nie wykazała, iż znajduje się w tak trudnej sytuacji, iż zdobycie środków pieniężnych na uiszczenie kosztów sądowych jest obiektywnie niemożliwe. Okoliczności niniejszej sprawy, takie jak stałe dochody z emerytury skarżącej i jej męża, stałe dochody i stan majątkowy jej synów wyłączają możliwość przyznania skarżącej dofinansowania ze środków budżetowych, na czym polega w istocie zwolnienie od kosztów sądowych. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.