I SA/Sz 225/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P W o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 8 stycznia 2016 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich od gruntów rolnych za lata 2012 i 2013 p o s t a n a w i a: 1) zwolnić skarżącego od kosztów sądowych; 2) ustanowić adwokata z urzędu. P W, po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie [...] zł, należnego od wniesionej skargi na wyżej powołaną decyzję Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, posiada działkę rolną nr [...] o powierzchni [...] ha o wartości szacunkowej [...] zł oraz działkę rolną nr [...] o pow. [...] ha o wartości szacunkowej [...] zł, działki użytkowane są rolniczo; posiadania innego majątku w postaci nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, wierzytelności, przedmiotów wartościowych skarżący nie wykazał. W rubryce formularza dotyczącej dochodów skarżący podał, że z tytułu sprzedaży płodów rolnych za 2015 r. otrzymał dochód roczny w wysokości [...] zł. Skarżący wykazał także spłatę rat kredytów osobistych w kwocie [...] zł, miesięcznych rat na zakup działek rolnych o nr [...] i [...] w wysokości [...] zł rocznie, spłatę rat leasingowych za maszyny rolnicze [...] zł. We wniosku znalazła się także argumentacja mająca świadczyć o zasadności skargi. Do wniosku dołączono: dokumenty dotyczące oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym skarżącego spowodowanych suszą i huraganem; korespondencję skarżącego z ARN Oddziałem w Szczecinie dotyczące posiadanych działek rolnych z dnia 31.10.2011 r. i z 23.04.2013 r. Wykonując wezwanie referendarza sądowego z dnia 10 maja 2016 r. do nadesłania dodatkowych dokumentów, obrazujących sytuację rodzinną i finansową skarżącego, skarżący przedłożył: 1. kopię nakazu płatniczego za 2016 r.; 2. oświadczenie, że skarżący jest kawalerem i nie ma dzieci, mieszka u rodziców i jest obecnie na utrzymaniu rodziny; oświadczenie, że skarżący otrzymał dopłaty w 2014 r. oraz zaliczkę na dopłaty za 2015 r. w kwocie [...] zł; oświadczenie, że skarżący ponosi miesięcznie wydatki na zakup butli gazowej i drewna na opał w kwocie [...] zł; 3. kopię wyciągu z posiadanego rachunku w Banku [...] za okres od 1.12.2015 r. do 17.05.2016 r. z saldem końcowym w kwocie [...] zł oraz z dwóch rachunków w Banku [...] za okres od 1.12.2015 r. do 03.06.2016 r. (w tym rachunek zajęty przez komornika) z saldami końcowymi w kwocie 0,00 zł; 4. kopie faktury VAT na kwotę [...] zł za energię elektryczną wystawioną na B W; 5. kopię nakazu zapłaty z dnia 6 maja 2015 r. w sprawie sygn. akt VIII Nc 662/15, na rzecz powoda [...] kwoty [...] zł oraz kwoty [...] zł tytułem zwrotu kosztów procesu oraz kopię wyroku Sądu Rejonowego w Koszalinie, sygn. akt VIII C 664/14 z 17.11.2014 r. zasadzającego od skarżącego zapłatę na rzecz [...] kwoty [...] zł z odsetkami oraz kwotę [...] zł tytułem kosztów postępowania; 6. kopię prośby skarżącego z dnia 03.06.2016 r. o wydanie zaświadczenia czy skarżący otrzymywał dopłaty za 2014 r. i 2015 r celem przedłożenia w Sądzie. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718), dalej zwanej: "p.p.s.a.", przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata lub radcy prawnego jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Tylko w wyjątkowych przypadkach może być przyznane na wniosek strony prawo pomocy polegające na zwolnieniu z kosztów sądowych bądź ustanowieniu pełnomocnika z urzędu. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje w przypadku wykazania przez wnioskującego, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Obejmuje zatem osoby, które nie osiągają żadnych dochodów lub osiągają dochód wybitnie niski, który nie pozwala na uiszczenie kosztów, nawet przy poczynionych oszczędnościach w wydatkach koniecznych. Tak więc przepisy o prawie pomocy mają zastosowanie wyłącznie do osób, które mimo największych starań nie mogą poczynić oszczędności i ponieść kosztów postępowania sądowego. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane jest również stanowisko, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno następować w przypadkach, gdy ubiegający się o pomoc wykaże, że jego sytuacja życiowa nosi cechy ubóstwa. Chodzi tu więc o osoby praktycznie pozbawione środków do życia, których sytuacja materialna utrudnia godną egzystencję (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 sierpnia 2011 r., sygn. akt II FZ 398/11). Rozpoznając zatem wniosek o przyznanie prawa pomocy należy z jednej strony uwzględnić wysokość kosztów postępowania, jakie strona musi ponieść w toczącym się postępowaniu, a z drugiej strony jej możliwości finansowe. Biorąc pod uwagę przedstawione informacje, przede wszystkim zawarte w formularzu wniosku PPF, w nadesłanych dokumentów, a także dane z innych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy oraz porównując je z obciążeniami wynikającymi z zastępstwa profesjonalnego pełnomocnika i obowiązkiem ponoszenia kosztów w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie wynoszą [...] zł (z tytułu wpisu sądowego od skargi) oraz mając na uwadze ewentualne przyszłe koszty sądowe, uznano, że w sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Wnioskodawca obecnie wykazał, że nie jest w stanie, przy dochodzie wynoszącym ok. [...] zł miesięcznie (dochód [...] zł rocznie: 12 miesięcy) oraz wskazanych wydatkach, innych obciążeniach finansowych i prowadzonej egzekucji, a także przy braku oszczędności, ponieść całości kosztów postępowania sądowego. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 245 § 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.