I SA/Sz 228/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Wojciechowska po rozpoznaniu w Wydziale I w dniu 29 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu R. M. od zarządzenia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 18 kwietnia 2017 r. o pozostawieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania w sprawie z jego skargi na na czynność Kierownika Biura Powiatu Ł. ARiMR w przedmiocie odmowy udostępnienia akt do wglądu p o s t a n a w i a: utrzymać w mocy zaskarżone zarządzenie. Zarządzeniem z dnia 18 kwietnia 2017 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie pozostawił bez rozpoznania wniosek R. M. (dalej: "Strona") o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek Strona wskazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego z uwagi na fakt braku przychodów. Starszy referendarz sądowy wezwaniem z dnia 20 marca 2017 r. zobowiązał Stronę do uzupełnienia braku wniosku poprzez wypełnienie i podpisanie urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Wezwanie zostało doręczone Stronie w dniu 3 kwietnia 2017 r. W piśmie z dnia 8 kwietnia 2017 r. (data nadania 10 kwietnia 2017 r.) Strona zwróciła się z wnioskiem o wyłączenie postępowania o zwolnienie od kosztów sądowych do odrębnego postępowania. Wskazała, że dane zawarte we wniosku nie powinny być udostępnione stronie przeciwnej z uwagi na fakt, że Strona była żołnierzem zawodowym. Natomiast w wyznaczonym w wezwaniu terminie, który upłynął w dniu 10 kwietnia 2017 r. Strona nie nadesłała wymaganych dokumentów ani żadnych oświadczeń w zakresie wnioskowanego prawa pomocy. Starszy referendarz sądowy w ww. zarządzeniu wskazał, że wniosek Strony nie znajduje podstaw prawnych w przepisach regulujących postępowanie przed sądem administracyjnym ani w przepisach regulujących prowadzenie akt sprawy w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Strona zaskarżyła ww. postanowienie sprzeciwem (wniesiony w terminie), w którym wskazała, że w dniu 10 kwietnia 2017 r. złożyła wniosek o wyłączenie czynności zwolnienia z kosztów sądowych do odrębnego postępowania. Podkreśliła, że informacje zawarte we wniosku są informacjami zastrzeżonymi, a osoba które przetwarza informacje zastrzeżone powinna posiadać certyfikat, który ją do tego upoważnia. Strona ponowiła wniosek o wyłączenie czynności do odrębnego postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej: "P.p.s.a.", od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Sprzeciw wniesiony przez adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego wymaga uzasadnienia. W takiej sytuacji, tj. rozpatrując sprzeciw, Sąd zgodnie z art. 260 § 1 P.p.s.a. wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z § 2 tego przepisu, wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie wskazać należy, że w świetle art. 199 P.p.s.a. zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy. Na podstawie art. 245 § 1 i 3 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywał na Stronie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2011 r., sygn. akt II FZ 733/10, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Strona żądająca przyznania prawa pomocy powinna w tym celu złożyć na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa, który zgodnie z dyspozycją art. 252 § 1 P.p.s.a, powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Z brzmienia art. 252 § 2 P.p.s.a. wynika, że wniosek o prawo pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Zgodnie natomiast z art. 255 P.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Natomiast art. 257 P.p.s.a. stanowi, że wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania. Zdaniem Sądu, starszy referendarz sądowy, słusznie uznał, że nie złożenie przez Stronę wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu stanowi podstawę do pozostawienia go bez rozpoznania. Niedostarczenie bowiem żądanych przez Sąd danych powoduje, że oświadczenie pozostaje niepełne i nie wystarczające do oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. Nie jest więc możliwe dokonanie prawidłowej oceny stanu faktycznego, jeżeli strona nie dopełniła ciążącego na niej obowiązku i nie podjęła współpracy z sądem. Odnosząc się natomiast do zamieszczonego w sprzeciwie kolejnego już wniosku o wyłączenie do odrębnego postępowania czynności związanych z wnioskiem o zwolnienie Strony od kosztów sądowych, Sąd podkreśla, że wszelka dokumentacja przesłana przez Stronę i gromadzona przez Sąd, jest dołączana do akt sądowych sprawy. Podkreślić należy, że dokumenty zawierające dane wrażliwe np. z zakresu stanu zdrowia Sąd zabezpiecza umieszczając je w zapieczętowanych kopertach. Dane te są analizowane przez referendarza sądowego oraz sędziego sprawozdawcę, jednakże nie są udostępniane do wglądu innym stronom postępowania. Sąd nie przesyła również kopii tych dokumentów innym podmiotom (także skarżonemu organowi), rozstrzygnięcie w sprawie zainicjowanej wnioskiem zapada na posiedzeniu niejawnym, a postanowienie Sąd doręcza wyłącznie stronie, która złożyła wniosek. Sąd podziela przedstawione przez starszego referendarza sądowego w zaskarżonym zarządzeniu stanowisko, że ww. wniosek nie znajduje podstaw prawnych w przepisach regulujących postępowanie przed sądami administracyjnymi oraz przepisach regulujących zasady prowadzenia akt sprawy w takim postępowaniu. Mając powyższe na względzie, Sąd postanowił utrzymać w mocy zaskarżone zarządzenie, na podstawie art. 260 § 1 i § 3 P.p.s.a.