I SA/Sz 233/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie – Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S z dnia[...] . nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 rok p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy Skarżący wraz ze skargą na wyżej opisaną decyzję złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał, że wraz z żoną i dwojgiem małoletnich dzieci ([...] lat) zamieszkuje w mieszkaniu swego ojca. Podał, że źródłem utrzymania rodziny jest wynagrodzenie za pracę w kwocie brutto [...] zł oraz dochód z działalności gospodarczej żony w kwocie ok. [...] zł brutto; oświadczył, że w jego małżeństwie wprowadzono ustrój rozdzielności majątkowej. Odnośnie do majątku Skarżący podał, że poza samochodem marki[...] , rok produkcji 1993 r. o wartości szacunkowej [...] zł nie posiada majątku większej wartości ani oszczędności. Po odliczeniu wydatków na utrzymanie mieszkania w kwocie [...] zł, na bieżące wydatki pozostaje kwota [...] zł na osobę, co uniemożliwia poniesienie kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Skarżący, wykonując wezwanie referendarza sądowego z [...] r. nadesłał: 1. Kopię aktu notarialnego – umowę majątkową małżeńską wyłączającą z dniem [...] r. wspólność ustawową małżeńską, 2. Zeznanie podatkowe małżonki skarżącego PIT-28 za 2010 z wykazanym przychodem z działalności gospodarczej w wysokości [...] zł, 3. wydruk z prowadzonej przez małżonkę skarżącego ewidencji związanej z prowadzoną działalnością gospodarczą – sklep galanteryjny M. B. K. w miejscowości O. z wykazanym przychodem za miesiące styczeń, luty b.r. w kwocie [...] zł, 4. oświadczenie skarżącego, z którego wynika, że jego żona nie posiada nieruchomości i wartościowych rzeczy ruchomych, skarżący nie posiada rachunków bankowych, nie jest w stanie udokumentować wydatków związanych z opłatami za mieszkanie, gdyż wszystkie rachunki są wystawiane na ojca, a skarżący wraz z żoną partycypuje w ich opłacaniu. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym – wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. – strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zwolnienie od kosztów sądowych, stanowiące prawo pomocy w zakresie częściowym jest wyjątkiem od powyższej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej, o ile wykaże ona brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Z treści tego przepisu wynika, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Natomiast rozstrzygnięcie Sądu (referendarza sądowego) w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004). Powyższy pogląd znajduje również oparcie w orzecznictwie sądowym. Jeżeli fakty, które strona podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt FZ 360/04, niepubl.). Do oceny Sądu (referendarza sądowego) należy uznanie, czy strona ubiegająca się o takie zwolnienie wykazała, że spełnia wskazane przesłanki. Podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego na wniosku składanym przez strony na urzędowym formularzu (art. 252 § 1 p.p.s.a.). Należy zauważyć, że postępowanie w przedmiocie udzielenia prawa pomocy, stanowiącego rodzaj dotacji z budżetu państwa, powinno charakteryzować się współdziałaniem strony i Sądu (referendarza sądowego). Dane wykazane przez stronę w formularzu powinny być na tyle szczegółowe, wiarygodne i rzetelne, aby umożliwiały dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji finansowej strony. W razie pojawienia się wątpliwości, co do przedstawionych informacji, bądź jeśli okażą się one niewystarczające dla oceny, strona wezwana na podstawie art. 255 p.p.s.a. o nadesłanie dodatkowych dokumentów i oświadczeń jest zobowiązana do ich dostarczenia, a w sytuacji gdy jest to niemożliwe lub utrudnione – do jakiegokolwiek ustosunkowania się do wezwania. Wskazać w tym miejscu jeszcze należy, że, jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 5 maja 1967 r., sygn. akt I Cz 37/67, opubl. LEX nr 6155 oraz Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach o sygn. akt II FZ 43/05, I FZ 403/05, I FZ 826/05,niepubl., I FZ 13/11 z 8 kwietnia 2011 r. dostępny w bazie orzeczeń NSA, orzeczenia.nsa.gov.pl, małżonkowie mają obowiązek – wynikający z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego – wzajemnej pomocy w ponoszeniu kosztów sądowych, a obowiązek ten istnieje niezależnie od łączącego małżonków ustroju majątkowego. Pozostawanie więc wnioskodawcy we wspólnym gospodarstwie domowym ze współmałżonkiem, usprawiedliwia ocenę możliwości płatniczych w odniesieniu do sytuacji majątkowej całej rodziny. Wniosek skarżącego nie może zostać uwzględniony, nie wykazał on bowiem w sposób przekonujący, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w rozpoznawanej sprawie. Koszty te na obecnym etapie sprowadzają się do wpisu od skargi w kwocie [...] zł. W ocenie referendarza sądowego skarżący nie przedstawił pełnej i wyczerpującej informacji o swoich możliwościach finansowych. Wezwany do przedłożenia stosownych dokumentów, nie wywiązał się w całości z nałożonego na niego zobowiązania, co sprawia, że jego oświadczenia nie poddają się weryfikacji, a to – z kolei uniemożliwia przyjęcie, że spełnia on przesłanki przyznania prawa pomocy określone w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Skarżący w swoim wniosku podał, że jego czteroosobowa rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę (brutto [...] zł) i dochodów z działalności gospodarczej małżonki (ok.[...] zł brutto), a same tylko opłaty za mieszkanie (nieudokumentowane z uwagi na zamieszkiwanie u ojca skarżącego) stanowią kwotę [...] zł. Przede wszystkim należy wskazać, że skarżący nie przedłożył zaświadczenia pracodawcy o wysokości otrzymywanego wynagrodzenia za pracę, nie podając przyczyn tego braku. Poza tym, skarżący nie ustosunkował się do wezwania referendarza dotyczącego wyciągów z rachunków bankowych żony skarżącego. Nie sposób zatem zweryfikować istotnej informacji M. B. o wysokości rzeczywistych dochodów. Analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że skarżący nie wykazał w sposób dostatecznie przekonywujący, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w sprawie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skoro Skarżący, odpowiadając na wezwanie o dodatkowe informacje w sprawie swojej sytuacji finansowej, wykonał je wybiórczo, pomijając istotne elementy wezwania, niemożliwe jest dokonanie oceny jego rzeczywistego stanu dochodów, co tym samym wiąże się z negatywnymi dla niego konsekwencjami w postaci odmowy przyznania prawa pomocy Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono, jak na wstępie.