I SA/Sz 24/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Sędzia WSA Anna Sokołowska po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "N" Z. K., P. G., L. V. Spółka jawna z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za maj 2006 r. wraz z odsetkami postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. odmówić ustanowienia doradcy podatkowego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skarżąca Spółka złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym koszty sądowe oraz ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że Spółka nie posiada środków na poniesienie kosztów związanych z postępowaniem. Spółka zawiesiła od 1 października 2009 r. działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży paliw (oświadczenia wspólników - k. 7, uchwała wspólników - k. 8, deklaracja VAT-7 za październik 2010 r. z wykazanym brakiem obrotu – k. 16-17), a w latach 2008 i 2009 poniosła stratę. Spółka nie uzyskuje żadnych przychodów, nie ma środków pieniężnych oraz nie posiada majątku, który mogłaby sprzedać - posiadany majątek został zabezpieczony przez organ egzekucyjny. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazano, że skarżąca Spółka posiada kapitał zakładowy w wysokości -[...]; środki trwałe stanowią wartość [...], a ostatni rok obrotowy Spółka zakończyła stratą o wartości [...]. Przedstawiając dane dotyczące jednego rachunku bankowego Spółki wskazano, że na koniec stycznia 2011 r. Spółka miała zadłużenie na kwotę [...]. Wraz z wnioskiem przedłożono bilans Spółki sporządzony na dzień 30 września 2009 r. (k.10-11), rachunek zysków i strat Spółki za okres od 1 stycznia do 30 września 2009 r. (k. 9), wyciągi bankowe skarżącej Spółki potwierdzające stan zadłużenia (k. 12, 13) oraz zawiadomienie z dnia 7 września 2009 r. o zajęciu rachunku bankowego z wykazaną kwotą [...] podlegającą potrąceniu (k.14-15). Na wezwanie referendarza sądowego Spółka nadesłała kopię decyzji w sprawie zabezpieczenia zobowiązań podatkowych z dnia 16 grudnia 2008 r. na przybliżoną kwotę [...] oraz odsetki za zwłokę [...] (k.46-50), dwa wezwania do wykupu weksla na kwotę [...] (k.51) oraz na kwotę [...] (k. 54), nakaz płatniczy wydany w dniu 15 lutego 2011 r. w postępowaniu nakazowym (k. 55) na kwotę [...] plus odsetki za zwłokę i koszty postępowania sądowego, pismo z dnia 29 grudnia 2010 r. stanowiące wezwanie komornika sądowego do wskazania mienia Spółki (k. 56) oraz zawiadomienie o wszczęciu egzekucji (k. 57), w którym wyszczególniono kwoty zadłużenia (należność główna wynosi [...]), Nadesłano również poszczególne zeznania roczne o wysokości osiągniętych dochodów za 2009 i 2010 r. przez małżonków K. (k. 58-66, 69v.), zeznania roczne o wysokości osiągniętych dochodów za 2009 r. przez małżonków G. (k. 67-68, 70-74v.), decyzję z dnia [...] wydaną wobec L.V. o utracie prawa do zasiłku (k. 75), potwierdzenie salda na rachunku bankowym Spółki (k. 76), zaświadczenia wystawione przez zakład pracy M.K. i Z.K. o wysokości osiąganych dochodów w styczniu 2011 r. (k. 77 i 78), zaświadczenie wystawione przez zakład pracy H.G. o wysokości osiągniętych w 2010 i 2011 r. dochodów (k. 79), oświadczenia odnośnie braku lokat bankowych i rachunków bankowych, złożone przez małżonków K. oraz małżonków G. (k. 80- 82, 84), a także oświadczenie P.G, że w 2011 r. pozostaje na utrzymaniu żony (k. 81), oświadczenie L.V., że nie posiada lokat bankowych, rachunków bankowych i że nie otrzymuje wynagrodzenia ze stosunku pracy (k. 83). Postanowieniem z dnia 24 marca 2011 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie uznając, że wprawdzie Spółka przedstawiła szereg dokumentów wskazujących na złą sytuację finansową i majątkowej i braku środków pieniężnych, jednakże nie przedstawiła bilansu za 2010 r. i nie wykazała, że sytuacja materialna wszystkich jej wspólników (Z. K., L. V., P. G.) uniemożliwia poniesienie kosztów postępowania wywołanego skargą Spółki. Wskazano, że w odniesieniu do dwóch wspólników, tj. Z.K. i P.G., przedłożono oświadczenia i dokumenty potwierdzające brak możliwości poniesienia kosztów sądowych w sprawie, nie wyjaśniając jednak sytuacji materialnej i możliwości płatniczych L.V. i jego małżonki. Referendarz sądowy uznał, że braki te uniemożliwiają dokonanie pełnej oceny możliwości płatniczych jednego z trzech wspólników skarżącej Spółki. Pismem z dnia 5 kwietnia 2011 r. Spółka wniosła sprzeciw od ww. postanowienia, wyjaśniając, że L.V. jest kawalerem, który cierpi na chorobę alkoholową i pozostali wspólnicy nie mają z nim kontaktu. Z posiadanych przez nich informacji wynika, że nie ma on żadnego majątku, i pozostaje na otrzymaniu swojej matki. W związku z powyższym wnieśli o przyjęcie jako dowód w sprawie ich oświadczeń w tym zakresie. Ponadto wyjaśniono, że Spółka nie sporządzała bilansu za 2010 r., gdyż nie posiadała środków na jego sporządzenie. Dodano, że od czasu zawieszenia działalności gospodarczej, bilans Spółki nie uległ zmianie, a sytuacja finansowa pogorszyła się w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym. W uzupełnieniu sprzeciwu nadesłano poświadczenie o zameldowaniu na pobyt stały L.V. oraz o jego stanie cywilnym (kawaler) wydane przez Burmistrza Miasta W. (k. 100) a także podpisane przez niego oświadczenie, ze nie posiada dochodów, majątku, jest na utrzymaniu matki (k. 101). W wykonaniu wezwania Sądu Spółka nadesłała w dniu 28 kwietnia 2011 r. wyjaśnienia, że nie prowadzi działalności gospodarczej, przedstawiając jako dowód w sprawie kopię uchwały z dnia 14 września 2009 r. o zawieszeniu działalności gospodarczej (k. 106), kopię uchwały z dnia 15 września 2009 r. o powołaniu likwidatorów Spółki (k. 107). Ponadto wyjaśniła, że z braku w tym zakresie wiedzy, informacji tych nie zgłoszono do KRS-u. Dodała, że w grudniu 2010 r. Spółka osiągnęła obrót w kwocie [...] (zaświadczenie z dnia 16 marca 2011 r. k. 108), w związku z dokonaniem transakcji sprzedaży, realizowanej przez komornika sądowego. Całość uzyskanej kwoty została przeznaczona na spłatę zaległości wynikającej z tytułu egzekucyjnego [...]. Jako dowód przedstawiono fakturę VAT z dnia 14 stycznia 2010 r. i potwierdzenie wpłaty kwoty [...] (k. 109 i 110). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a.; od postanowień wydanych przez referendarza sądowego przysługuje stronie sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z brzmienia art. 260 p.p.s.a. wynika natomiast, iż w wypadku wniesienia sprzeciwu postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Jak stanowi przepis art. 246 § 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym obejmującym koszty sądowe i ustanowienie doradcy podatkowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.), gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W związku z zawisłymi aktualnie przed WSA w Szczecinie pięcioma sprawami sądowoadministracyjnymi (sygn. akt I SA/Sz 21-25/11) skarżąca Spółka jest zobowiązana do uiszczenia łącznej kwoty [...] tytułem wpisów od skarg. Po rozpoznaniu wniosku strony skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych stwierdzić należy, iż zasługuje on na uwzględnienie. Według Sądu sytuacja majątkowa Spółki nie pozostawia wątpliwości, że nie posiada ona środków finansowych na uiszczenie jakichkolwiek kosztów sądowych. Z nadesłanych dokumentów wynika, że Spółka od 30 września 2009 r. nie prowadzi działalności gospodarczej i że powołani zostali likwidatorzy Spółki. Z przedłożonego na dzień 30 września 2009 r. bilansu wynika, że wartość aktywów równa jest wartości pasywów. Spółka zakończyła działalność ze stratą -[...]. Nadto, z wyciągu z rachunku bankowego, nakazów zapłaty wynika, że Spółka posiada liczne zadłużenia, kilkakrotnie przewyższające wartość bilansową rzeczowych aktywów trwałych, które zabezpieczone zostały w prowadzonym wobec Spółki postępowaniu egzekucyjnym. Analizując stan finansowy i majątkowy wspólników tej Spółki Sąd uznał, że na obecnym etapie postępowania nie są oni w stanie ponieść kosztów sądowych. Zaznaczyć należy, że spółka jawna jest spółką osobową, co wynika z art. 4 pkt 1 i art. 22 § 1 ustawy z 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz.1037 ze zm.), dalej K.s.h. Do spółek jawnych, jako jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, w przypadku przyznania prawa pomocy zastosowanie ma przepis art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Dla oceny zasadności przyznania prawa pomocy spółce jawnej istotne jest także, że każdy wspólnik spółki jawnej w myśl art. 22 § 2 K.s.h. odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi wspólnikami. W sytuacji zatem, gdy spółka nie ma dostatecznych środków na pokrycie kosztów postępowania, to ze względu na odpowiedzialność wspólników tej spółki określoną w powołanym wyżej przepisie, należy również uwzględnić sytuację majątkową samych wspólników (por. postanowienie NSA z dnia 7 kwietnia 2009 r., sygn. akt I FZ 70/09, orzeczenia.nsa.gov.pl). Z nadesłanych wyjaśnień i dokumentów wynika, że L.V. jest na utrzymaniu swojej matki i nie osiąga dochodów. Natomiast ze złożonych przez małżonków M. i Z.K. zeznań rocznych za 2009 r. i 2010 r., a także zaświadczeń wydanych przez zakład pracy ("Z" nr [...] w W.) wynika, że ich średnie miesięczne zarobki wynoszą [...] i [...] (netto). Małżonkowie w zeznaniu za 2010 r. wykazali odliczenie od podatku, tzw. ulgę rodzinną na 1 dziecko. Według oświadczenia P.G. w 2011 r. pozostaje on na utrzymaniu żony, która jak wynika z zaświadczenia zakładu pracy zatrudniona jest w "M" na ½ etatu i otrzymuje świadczenie brutto w kwocie [...]. Wspólnicy oświadczyli, że nie posiadają majątku ani zgromadzonych oszczędności ani osobistych rachunków bankowych. Tak więc, w okolicznościach tej konkretnej sprawy, znajdujących poparcie w przedłożonych dokumentach uznać należało, że wnioskująca Spółka ani jej wspólnicy nie mają dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Sytuacja finansowa skarżącej Spółki jest obiektywnie trudna. Spółka nie posiada środków pieniężnych, za ostatni rok obrotowy uzyskała stratę, a na jej majątku Dyrektor Izby Celnej w S. ustanowił zabezpieczenie w kwocie [...] plus odsetki za zwłokę w kwocie [...]. Spółka posiada zadłużenia przewyższające wartość zabezpieczonych środków trwałych. Dodatkowe ustalenia w kwestii stanu majątkowego i możliwości finansowych samych wspólników wykazały również, że nie posiadają oni dodatkowych wolnych środków pozwalających na opłacenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Kierując się powyżej wymienionymi względami oraz w celu umożliwienia stronie skorzystania z prawa do Sądu, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., postanowiono o zwolnieniu Spółki z obowiązku uiszczania kosztów sądowych, natomiast odmówiono ustanowienia z urzędu doradcy podatkowego z uwagi na to, że Spółka jest reprezentowana przez doradcę podatkowego - W.G..