I SA/Sz 240/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska (spr.),, Sędzia WSA Bolesław Stachura, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 4 września 2019 r. sprawy ze skargi T.R-S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie niewykonania prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 26 listopada 2015 r. sygn. akt I SAB/Sz 8/15 oddala skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie prawomocnym wyrokiem z dnia 26 listopada 2015 r., I SAB/Sz [...] w sprawie ze skargi T. S. – [...] (dalej: "Strona" lub "Skarżąca") w przedmiocie bezczynności Prezesa Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS polegającej na nierozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia 28 sierpnia 2012 r. o odmowie umorzenia zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie własne w punkcie pierwszym stwierdził bezczynność Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS, w punkcie drugim stwierdził, że bezczynność organu ma charakter rażący zaś w punkcie trzecim zobowiązał organ do wydania orzeczenia w terminie 30 (trzydziestu) dni, licząc od dnia zwrotu akt administracyjnych sprawy. Jak wynika z uzasadnienia powyższego wyroku w dniu 28 sierpnia 2012 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS Oddział w W., po rozpatrzeniu wniosku Skarżącej z dnia 5 lipca 2012 r. w sprawie umorzenia zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne własne płatnika, wydał decyzję o odmowie umorzenia zadłużenia z tytułu opłaconych składek na ubezpieczenie własne płatnika. Skarżąca odebrała decyzję w dniu 14 września 2012 r. Zgodnie z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 ze zm.; dalej: "u.s.u.s."), strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do Prezesa ZUS z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. W decyzji z dnia 28 sierpnia 2012 r. zawarto pouczenie o treści ww. przepisu. W dniu 3 października 2012 r. do Oddziału ZUS w W. wpłynęło pismo Skarżącej datowane na 21.07.2012 r., skierowane do Prezesa ZUS za pośrednictwem Oddziału ZUS w W., które zostało nadane w placówce pocztowej w dniu 28 września 2012 r. W treści pisma Skarżąca odniosła się do prowadzenia przez organ postępowania w sprawie umorzenia zaległości z tytułu składek oraz wskazywała na brak podstaw do prowadzenia egzekucji zaległych składek na ubezpieczenie społeczne, ze względu na jej sytuację rodzinną i majątkową. Nadto Skarżąca pismem z dnia 5 października 2012 r. (data wpływu do organu: 11 października 2012 r.) wniesionym bezpośrednio do Prezesa ZUS, poinformowała organ, że pismo "datowane mylnie S., dn. 21.07.2012 r. (...) zostało napisane w dacie jego wysłania, tj. 28.09.2012 r." oraz załączyła kopię wymienionego pisma wraz z dowodem nadania. Następnie, pismem z dnia 30 grudnia 2012 r. (data wpływu do organu: 10 stycznia 2013 r.), Skarżąca wezwała Prezesa ZUS do "usunięcia skutków bezczynności organu" wskazując, że w "związku z pismem, które to pismo zostało napisane w dacie jego wysłania tj. 28.09.2012 r., informuję, że organ drugiej instancji swoją bezczynnością narusza art. 35 § 3 kpa nie prowadząc postępowania i nie wydając decyzji administracyjnej w zakresie wniosku strony wnoszącej odwołanie, naruszając tym samym art. 6 kpa (...)." Sąd w ww. wyroku zauważył, że co prawda pismo Skarżącej datowane na 21.07.2012 r. (nadane 28.09.2012 r.) nie zostało wprost zatytułowane jako "wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy", jednakże wskazał, że z art. 83 ust. 3 u.s.u.s. wynika, że do wniosku do Prezesa ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Zgodnie zaś z art. 128 § w zw. z § 3 zd. 1 i 2 k.p.a., odwołanie jak i wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie wymagają szczegółowego uzasadnienia. Wystarczy, jeżeli z treści pisma wynika, że strona nie jest zadowolona z wydanej decyzji. Powyższe oznacza, że stosownie do art. 128 k.p.a., wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie wymaga ani nazwania go "wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy", ani też szczegółowego uzasadnienia. Treść podania przesądza zatem o jego kwalifikacji. Natomiast jeżeli owa treść budzi wątpliwości, to organ jest zobowiązany wyjaśnić te wątpliwości. Sąd uznał również, że nieprecyzyjne sformułowanie pisma datowanego na 21.07.2012 r., nadanego 28.09.2012 r., nie ma wpływu na ocenę działalności organu. Sąd podkreślił, że organy administracji mają obowiązek badać z urzędu treść żądania strony. Powinno to przejawiać się w dokładnej i obiektywnej ocenie zawartego w nim opisu stanu faktycznego, żądania oraz ewentualnych wniosków. Organ powinien też dążyć do ustalenia celu jakim kierowała się strona wnosząc dany środek i działać w sposób najbardziej dla strony właściwy. Natomiast w niniejszej sprawie organ nie podjął żadnych czynności zmierzających do wyjaśnienia motywów wniesienia przez Stronę przedmiotowego pisma. Organ nie rozważył, że pismo zostało nadane 28.09.2012 r., tj. w terminie 14 dni od dnia doręczenia stronie decyzji z dnia 28.08.2012 r. o odmowie Skarżącej umorzenia zadłużenia z tytułu opłaconych składek na ubezpieczenie własne płatnika, w której zawarto pouczenie o trybie wniesienia zaskarżenia ani też, że w swoim piśmie Skarżąca wskazała, że "Organ ZUS wybiórczo prowadzi postępowanie tylko w sprawie umorzenia zaległości z tytułu składek, pomijając inne aspekty sprawy zgłaszane w tym i kolejnych pismach.", a także, że Strona odnosiła się do zasadności prowadzenia przez organ egzekucji, która jest konsekwencją wydania decyzji o odmowie umorzenia składek na ubezpieczenie. Powyższe, jak wskazał Sąd, niewątpliwie wskazuje, iż Strona była niezadowolona z wydanej decyzji. Nadto w odpowiedzi na pismo z dnia 30.12.12 r., w którym Strona wezwała organ do usunięcia skutków bezczynności, wskazując m.in., że "organ nie prowadzi postępowania i nie wydaje decyzji w zakresie złożonego wniosku", organ nie tylko nie wezwał Strony do wskazania postępowania, którego wszczęcia bądź prowadzenia oczekuje, ale jedynie stwierdził, że nie dysponuje opisanym pismem, chociaż pismo Strony datowane na 21.07.2012 r. nadane w dniu 28.09.2012 r. znajdowało się w aktach organu. Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. ww. wyrokiem z dnia 26 listopada 2015 r., I SAB/Sz 8/15 orzekł, że organ dopuścił się bezczynności polegającej na nierozpoznaniu ww. wniosku Strony o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenia zaległości z tytułu składek i nie wydaniu rozstrzygnięcia w sprawie (pkt 1 wyroku) oraz zobowiązał organ do wydania orzeczenia w tym zakresie w terminie 30 (trzydziestu) dni, licząc od dnia zwrotu akt administracyjnych sprawy (pkt 3 wyroku). Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy doręczenie organowi odpisu prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2015 r., I SAB/Sz 8/15 wraz z uzasadnieniem i zwrot akt sprawy miały miejsce dnia 2 marca 2016 r. Strona pismem z dnia 1 lutego 2019 r. wniosła do tutejszego Sądu skargę na bezczynność Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS w przedmiocie braku wykonania przez organ obowiązku nałożonego przez tut. Sąd w pkt 3 ww. wyroku z dnia 26 listopada 2015 r., I SAB/Sz 8/15, tj. wydania orzeczenia w przedmiocie rozpoznania wniosku Skarżącej o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia 28 sierpnia 2012 r. o odmowie umorzenia zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie własne. Jednocześnie Skarżąca wniosła o zasądzenie na jej rzecz od organu kwoty [...]zł tytułem odszkodowania za przewlekłość postępowania oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Na wezwanie Sądu Strona przedłożyła pismo z dnia 27 grudnia 2018 r. wraz z kserokopią koperty, którym to pismem wezwała organ do wykonania pkt 3 ww. wyroku z dnia 26 listopada 2015 r., I SAB/Sz 8/15. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę organ wskazał, że akta administracyjne sprawy, po wydaniu ww. wyroku w sprawie I SAB/Sz 8/15, zostały organowi doręczone w dniu 2 marca 2016 r., zaś w dniu 30 marca 2016 r. wydana została decyzja, której dotyczył pkt 3 ww. wyroku, mocą której organ utrzymał w mocy decyzję z dnia 28.08.2012 r. w przedmiocie odmowy umorzenia Stronie zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek. Organ wskazał także, że przedmiotowa decyzja została przesłana Skarżącej na adres przez nią wskazany - nie została jednak podjęta mimo dwukrotnej awizacji, tj. dnia 4 i 12 kwietnia 2016 r. Decyzja ta nie została także przez Stronę zaskarżona. Tym samym w ocenie organu, wobec wykonania przez organ obowiązku nałożonego w pkt 3 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 26 listopada 2015 r., I SAB/Sz 8/15 skarga wniesiona w rozpoznawanej sprawie jest nieuzasadniona. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł co następuje: Zgodnie z art. 154 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (Dz.U.2018.1302 t.j. ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność oraz w razie bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia organowi grzywny. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 2). Ponadto jak stanowi art. 154 § 4 i § 5 P.p.s.a. osobie, która poniosła szkodę wskutek niewykonania orzeczenia sądu, służy roszczenie o odszkodowanie na zasadach określonych w Kodeksie cywilnym. Odszkodowanie, o którym mowa w § 4, przysługuje od organu, który nie wykonał orzeczenia sądu. Jeżeli organ w terminie trzech miesięcy od dnia złożenia wniosku o odszkodowanie nie wypłacił odszkodowania, uprawniony podmiot może wnieść powództwo do sądu powszechnego. Z kolei zgodnie z art. 154 § 6 i § 7 P.p.s.a. grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (§ 6). Uwzględniając skargę sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (§ 7). Z przywołanego przepisu wynika, że warunkiem formalnym złożenia skargi na niewykonanie wyroku, a więc warunkiem umożliwiającym jej merytoryczne rozpoznanie przez sąd, jest m.in. uprzednie (przed jej złożeniem), pisemne wezwanie organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy. Wskazać trzeba, że termin na złożenie przedmiotowego wezwania nie jest dowolny. Wymagane jest, aby przed jego złożeniem doszło do uprawomocnienia się wyroku (i tym samym uzyskania przez wyrok przymiotu wykonalności). Następnie, prawomocny już wyrok, jest przesyłany organowi wraz z uzasadnieniem i aktami sprawy i dopiero od daty otrzymania przez organ tych dokumentów zaczyna biec termin do jego wykonania (załatwienia sprawy). Wynika to wprost z treści art. 286 § 1 i § 2 P.p.s.a. Zatem warunkiem prawidłowego wezwania organu do wykonania wyroku jest jego złożenie nie wcześniej niż po otrzymaniu przez organ orzeczenia sądowego wraz ze stwierdzeniem jego prawomocności. Jednocześnie wezwanie nie może nastąpić później niż data złożenia skargi (por. wyrok NSA z 26 lutego 2008 r., I OSK 1529/07, Lex nr 453494). Wezwanie skierowane w innym czasie jest albo przedwczesne (gdy nastąpi przed doręczeniem organowi prawomocnego wyroku), albo spóźnione (gdy nastąpi po wniesieniu skargi) i nie wywiera skutku, o którym mowa w art. 154 § 1 P.p.s.a. Natomiast nie ma znaczenia, czy wezwanie zostało doręczone organowi przed upływem terminu, jaki ma on na załatwienie sprawy zgodnie z art. 35 k.p.a., czy też dopiero po upływie tego terminu. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że skarga w rozpoznawanej sprawie okazała się bezzasadna. Sąd zauważa bowiem, że jak wynika z akt sprawy, ww. prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 26 listopada 2015 r., I SAB/Sz 8/15 Sąd ten orzekł, że organ dopuścił się bezczynności polegającej na nierozpatrzeniu wniosku Skarżącej o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia 28 sierpnia 2012 r. o odmowie umorzenia zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie własne (pkt 1 wyroku) oraz zobowiązał organ do wydania orzeczenia w tym zakresie w terminie 30 (trzydziestu) dni, licząc od dnia zwrotu akt administracyjnych sprawy (pkt 3 wyroku). Jak ponadto wynika z akt rozpoznawanej sprawy doręczenie organowi odpisu prawomocnego ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2015 r., I SAB/Sz 8/15 wraz z uzasadnieniem i zwrot akt sprawy miały miejsce dnia 2 marca 2016 r. (k. 198 akt administracyjnych). Pismem z dnia 21 marca 2016 r. organ zawiadomił Skarżącą, iż nawiązując do pisma Skarżącej z dnia 21 lipca 2012 r. (przekazanego przez WSA w Szczecinie, na podstawie ww. prawomocnego wyroku WSA w Szczecinie z dnia 26 listopada 20-15, I SAB/Sz 8/15), jako wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek, stosownie do art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2018.2096 j.t. ze zm.; dalej: "K.p.a."), przed wydaniem decyzji w sprawie strona może zapoznać się z aktami sprawy, wypowiadając się do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Powyższe zawiadomienie skierowano na adres Skarżącej, tj. ul. [...]/1; [...] (k. 218- akt administracyjnych) zaś Skarżąca zawiadomienie to odebrała osobiście. Następnie decyzją z dnia 30 marca 2016 r., znak: [...], ekspediowaną na ww. adres Skarżącej dnia 31 marca 2016 r., organ orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji z dnia 28 sierpnia 2012 r., znak: [...] o odmowie Skarżącej umorzenia zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie własne (k. 232-236 akt administracyjnych). Skierowana do Skarżącej przesyłka zawierająca ww. decyzję, została dwukrotnie awizowana, tj. dnia 4 kwietnia 2016 r. i dnia 12 kwietnia 2016 r., i pozostawiona w dniu 4 kwietnia 2016 r. na okres 14 dni do dyspozycji adresata w Urzędzie Pocztowym, o czym zawiadomienie umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Z uwagi na brak podjęcia ww. przesyłki przez Skarżącą została ona zwrócona do nadawcy w dniu 19 kwietnia 2016 r. (ZPO- k. 232 akt administracyjnych). Sąd zauważa również, że z akt sprawy wynika, że wraz z pismem z dnia 13 marca 2018 r. (wydanym w zakresie składanych przez Skarżącą wniosków o zwrot nadpłaty i przesłanie kopii decyzji oraz wykazu opłaconych składek), organ przesłał Skarżącej kopie wydanych w sprawie Skarżącej decyzji, w tym ww. decyzji z dnia 30 marca 2016 r., znak: [...] o utrzymaniu w mocy decyzji z dnia 28 sierpnia 2012 r. znak: [...] o odmowie Skarżącej umorzenia zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie własne. Sąd wskazuje ponadto, że pismem z dnia 27 grudnia 2018 r. Skarżąca wezwała organ do wykonania ww. wyroku WSA w Szczecinie z dnia 26 listopada 2015 r., I SAB/Sz 8/15 w zakresie pkt 3 w terminie trzech dni. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd uznał, że organ wykonał w terminie pkt 3 ww. prawomocnego wyroku z dnia 26 listopada 2015 r., I SAB/Sz 8/15, tj. wbrew zarzutom skargi wydał w terminie 30 dni od zwrotu akt sprawy decyzję w przedmiocie rozpatrzenie wniosku Skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia 28 sierpnia 2012 r. o odmowie umorzenia Skarżącej zadłużenia z tytułu nieopłacenia składek na ubezpieczenie własne. Jak bowiem wynika z akt sprawy akta sprawy, po wydaniu i uprawomocnieniu ww. wyroku WSA w Szczecinie z dnia 26 listopada 2015 r., I SAB/Sz 8/15 wpłynęły do organu w dniu 2 marca 2016 r. zaś decyzja, o której stanowił pkt 3 ww. wyroku wydana została w dniu 30 marca 2016 r. i ekspediowana na adres Skarżącej w dniu 31 marca 2016 r. Ponadto adres, na który ekspediowano przesyłkę zawierającą ww. decyzję, tj. J. Ch. [...]; [...] stanowił adres do doręczeń Skarżącej w postępowaniu, w którym wydano decyzję z dnia 28.08.2012 r. o odmowie umorzenia Skarżącej zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie własne płatnika jak i adres głównego miejsca wykonywania działalności Skarżącej i jednocześnie adres do doręczeń wskazane w Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej. Jednocześnie na ww. adres ekspediowana została przysyłka zawierająca zawiadomienie z art. 10 K.p.a., którą Skarżąca odebrała osobiście. Ponadto Sąd zauważa, że ww. decyzja z dnia 30 marca 2016 r. została doręczona Skarżącej skutecznie w myśl art. 44 K.p.a. Zgodnie bowiem z art. 42 § 1 Kp.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Zgodnie zaś z art. 43 K.p.a. w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Jak z kolei stanowi art. 44 § 1 K.p.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43: 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ. Zgodnie zaś art. 44 § 2 i § 3 K.p.a. zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§ 2). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (§ 3). W myśl natomiast art. 44 § 4 K.p.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Tym samym w rozpoznawanej sprawie nie zostały spełnione przesłanki art. 154 P.p.s.a. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.