I SA/Sz 243/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Przegalińska, Sędziowie Sędzia WSA Kazimierz Maczewski,, Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska (spr.), Protokolant Gabriela Porzezińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 października 2010 r. sprawy ze skargi T. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione oddala skargę. Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S postanowieniem z dnia 2 lutego 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta S z dnia [...] r. w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów T C zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym. Z ustalonego stanu faktycznego wynika, iż w dniu 6 stycznia 2009 r. Prezydent Miasta S wystawił wobec T C tytuł wykonawczy Nr [...] obejmujący należności w kwocie [...] zł i koszty upomnienia w kwocie [...] zł z tytułu opłat dodatkowych za nieopłacony postój pojazdu marki M nr rej [...] w strefie płatnego parkowania w dniach [....] r. i [...] r. Na podstawie powyższego tytułu wykonawczego, organ egzekucyjny wszczął wobec T C egzekucję administracyjną, doręczając odpis tytułu wykonawczego wraz z zajęciem wierzytelności z rachunku bankowego w dniu [...] r. Pismem z dnia [...] r. T C zgłosił zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego, w podstawie prawnej pisma powołując się na art. 33 pkt 1 i 4 w zw. z art. 35 § 1 oraz art. 59 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954, dalej zwana w skrócie u.p.e.a) i wniósł o wstrzymanie czynności egzekucyjnych oraz umorzenie egzekucji. W uzasadnieniu pisma T C odnosząc się do zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego, wskazał, że pomimo tego, iż jest właścicielem pojazdu marki M o nr rej. [...] jego zdaniem zobowiązanym do uiszczenia dodatkowej opłaty za parkowanie powinna być osoba parkująca pojazd. Jednocześnie oświadczył, że nigdy nie parkował w strefie płatnego parkowania bez uiszczonej opłaty. Postanowieniem z dnia [...] r. Prezydent Miasta S uznał wniesione zarzuty za nieuzasadnione oraz odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. W motywach rozstrzygnięcia, wierzyciel powołując się na art. 33 u.p.e.a. wskazał, jakie okoliczności mogą być przedmiotem zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym. Następnie, podniósł, że wykazanie nieistnienia obowiązku wymaga przedstawienia przez wnoszącego zarzuty odpowiednich dowodów. Organ stwierdził też, że zobowiązany wnosząc ten zarzut nie wykazał okoliczności potwierdzających, że obowiązek nie powstał albo wygasł. Zdaniem wierzyciela, fakt obecności pojazdu stanowiącego własność T C w strefie płatnego parkowania został stwierdzony przez inspektorów SPP – poprzez umieszczenie na szybie samochodu zawiadomienia. Kopie zawiadomień stanowią druki ścisłego zarachowania i są udostępniane w siedzibie B. [...] . Prezydent wskazał także, że zawiadomienia dotyczą postojów pojazdu na różnych ulicach i wystawiane były przez różnych inspektorów, co wyklucza ewentualną pomyłkę bądź świadome działanie na niekorzyść zobowiązanego. Wierzyciel zauważył, że obowiązek wniesienia opłaty dodatkowej za nieopłacony postój w strefie płatnego parkowania wynika z mocy samego prawa tj. z art. 13 ust.1 i art. 13f ustawy o drogach publicznych i powinien być zrealizowany niezwłocznie po wystąpieniu stanu faktycznego to jest po zaparkowaniu pojazdu w strefie płatnego parkowania bez uiszczenia opłaty parkingowej. W konsekwencji wierzyciel uznał, że termin (w rozumieniu art. 15 ust. 1 u.p.e.a.) do uiszczenia dodatkowej opłaty upłynął z chwilą stwierdzenia przez inspektorów SPP obecności samochodu zobowiązanego w strefie płatnego parkowania bez dowodu uiszczenia opłaty parkingowej i powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 czerwca 2007r. sygn. akt I OSK 209/07. Odnośnie zarzutu z art. 33 pkt 4 u.p.e.a. wierzyciel wyjaśnił, że błąd co do osoby zobowiązanego ma miejsce wówczas, gdy osoba przeciwko której wystawiono tytuł wykonawczy jest inną osobą niż adresat decyzji (aktu normatywnego), co w sprawie nie występuje (wyrok NSA w Warszawie z 10 grudnia 1998r. sygn. III SA 1418/97). Wierzyciel wskazał, że skoro T C był właścicielem pojazdu marki M o ww. numerze rejestracyjnym, w okresie objętym tytułem wykonawczym, nie zachodzi zatem błąd co do osoby zobowiązanej. W związku z tym, że nie wskazał on osoby (osób), która korzystała z ww. pojazdu w dniach 9 października 2006 r. i 20 października 2006 r., co uniemożliwiło ustalenie osoby korzystającej z drogi publicznej, a w konsekwencji wystawienie tytułu wykonawczego na osobę inną niż właściciel nie było możliwe. Ponadto wyjaśniono, że organ egzekucyjny nie może prowadzić postępowania wyjaśniającego, mającego na celu ustalenie korzystającego z dróg publicznych poprzez zaparkowanie samochodu, ponieważ nie pozwalają na to przepisy postępowania egzekucyjnego w administracji. T C pismem z dnia 2 listopada 2009 r. złożył zażalenie na powyższe postanowienie – stanowisko wierzyciela, w którym ponownie wniósł o wstrzymanie czynności egzekucyjnych, umorzenie egzekucji, nadal twierdząc, że nigdy nie parkował samochodu w strefie płatnego parkowania bez uiszczenia opłaty. Zdaniem skarżącego, osobą zobowiązaną do uiszczenia opłaty dodatkowej za brak biletu powinna być osoba korzystająca z drogi publicznej, a nie właściciel pojazdu. Ponadto, w ocenie autora zażalenia, zawiadomienie wkładane za szybę samochodu nie stanowi dowodu na okoliczność parkowania bez opłacenia postoju. Wskazał także, na szereg nieprawidłowości w działaniu inspektorów SPP, między innymi na niewykonywanie zdjęć fotograficznych zaparkowanych pojazdów, niezamieszczanie w treści zawiadomienia numeru domu, pod którym pojazd parkuje, czy brak nazwiska kierowcy. Po rozpoznaniu zażalenia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S postanowieniem z dnia 2 lutego 2010 r. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie wierzyciela z dnia 19 października 2009 r. W uzasadnieniu organ II instancji, powołując się na przepisy ustawy o drogach publicznych, uchwałę Nr XIII/269/03 Rady Miasta S z dnia 1 grudnia 2003 r. w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania, opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych Miasta S, stwierdził, że obowiązek wniesienia opłaty za parkowanie pojazdów oraz opłaty dodatkowej za brak takiej opłaty powstaje z mocy prawa, a niewniesiona opłata podlega przymusowemu ściągnięciu w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wskazał także, że ten kto parkuje pojazd z strefie płatnej bez ważnego biletu winien mieć świadomość, że narusza obowiązujące prawo i może otrzymać zawiadomienie stwierdzające fakt braku opłaty. Ponadto zgodnie z art. 13 f ustawy o drogach publicznych, zobowiązanym do uiszczenia opłaty za płatny postój jest korzystający z drogi publicznej, jednakże w sytuacji gdy korzystającym nie jest właściciel pojazdu, wówczas to właściciel winien wskazać osoby, które użytkowały jego samochód i nie uiściły opłaty. Organ podniósł, że T C nie wskazał takich osób, ograniczając się tylko do zaprzeczenia, że on sam nigdy nie parkował w strefie bez uiszczenia opłaty. W związku z powyższym, za stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażonym w wyrokach z dnia 9 grudnia 2009 r. (sygn. akt I OSK 869/09) i z dnia 12 czerwca 2007 r. (sygn. akt I OSK 209/07), organ przyjął w oparciu o domniemanie faktyczne - wobec braku wskazania osoby korzystającej z pojazdu oraz braku możliwości prowadzenia w ramach postępowania egzekucyjnego postępowania wyjaśniającego, kto był osobą korzystającą z drogi publicznej - że osobą korzystającą i zobowiązaną do uiszczenia opłaty był właściciel pojazdu. Wskazano ponadto, iż w takiej sytuacji właściciel ma możliwość obrony swoich praw poprzez złożenie zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym co do osoby zobowiązanego, a już z chwilą otrzymania informacji o nałożeniu opłaty (po doręczeniu upomnienia) uzyskuje możliwość podjęcia działań zmierzających do wyjaśnienia kto w danym dniu korzystał z pojazdu. Końcowo, odnosząc się do zarzutu nieprawidłowości działania inspektorów SPP, Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że nie stanowi to przedmiotu rozstrzygania w niniejszej sprawie. Ponadto wskazano, że nie jest możliwe, aby inspektor SPP wypisywał zawiadomienie o nieopłaconym postoju nie widząc danego dnia konkretnego pojazdu na terenie strefy, bądź wystawił takie zawiadomienie widząc prawidłowo wypełniony i opłacony bilet postojowy. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S, T C wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia z dnia 2 lutego 2010 r. zarzucając naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 12, art. 35, art. 36, art. 38, art. 75, art. 77, art. 79, art. 80, art. 138, art. 154, art. 156 kpa. W uzasadnieniu skargi, odnośnie nieistnienia obowiązku objętego tytułem egzekucyjnym skarżący wskazał, że końcówka ulicy M oraz boczne uliczki od [...] nie są drogami publicznymi, w związku z tym za postój nie powinny być pobierane opłaty. Ponadto zdaniem skarżącego, to na organie administracji publicznej ciąży obowiązek udowodnienia czegokolwiek, a nie na właścicielu pojazdu. Organ odwoławczy, w ocenie autora skargi, nie wyjaśnił należycie, dlaczego nie prowadził postępowania wyjaśniającego w sprawie. Ponadto w postanowieniach obu instancji nie wykazano przekonująco, w jakim miejscu parkowany był pojazd skarżącego oraz czy istnieje inny dowód na okoliczność parkowania za wyjątkiem zawiadomienia o nieopłaconym postoju. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) - zwanej w dalszej części "p.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli akt administracyjny (decyzja, postanowienie) może zostać uchylony w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Zgodnie zaś z art. 135 p.p.s.a., sąd ma obowiązek zastosować wszelkie przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga. Przeprowadzona kontrola zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S z dnia 2 lutego 2010 r. jak i postanowienia wierzyciela Prezydenta Miasta S z dnia 19 października 2009 r. we wskazanym zakresie doprowadziła Sąd do wniosku, że nie ma podstaw do uznania wskazanych postanowień za niezgodne z prawem. Odnosząc się na wstępie do zawartego w skardze zarzutu z art. 33 pkt 1 u.p.e.a nieistnienia obowiązku, należy wskazać, że zarzuty wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego, który powinien zawierać pouczenie o możliwości wniesienia tego środka prawnego. W tym miejscu trzeba wyraźnie podkreślić, iż zobowiązany nie może po upływie 7-dniowego terminu do wniesienia zarzutów uzupełniać zarzutów oraz wnosić nowych zarzutów w terminie późniejszym, przywołując nowe ich podstawy. Innymi słowy zarzuty złożone po ustawowym terminie jak i uzupełnione po tym terminie są spóźnione i nie powinny być rozpatrzone (por. wyrok NSA 9 grudnia 2009r I OSK 868/09, wyrok WSA w Gliwicach z 3 czerwca 2008r. I SA/GL 444/07). Skarżący, zarzut nieistnienia obowiązku powołał w podstawie prawnej pisma z dnia 20 września 2009 r., ale uzasadnił go dopiero w zażaleniu. Zatem uzupełnienie to należy uznać za spóźnione. Jak wynika ze stanowiska wierzyciela, wyjaśniono skarżącemu, że powinien przedstawić dowody potwierdzające to, że obowiązek nie istnieje albo wygasł, czego we wniesionym piśmie nie uczynił. Zostało także skarżącemu wskazane, że fakt obecności samochodu skarżącego w strefie płatnego parkowania został potwierdzony przez inspektorów poprzez pozostawienie zawiadomienia za wycieraczką pojazdu. W kwestii tej wypowiedział się również organ II instancji w zaskarżonym postanowieniu wskazując, że skarżący nie wykazał istnienia zdarzeń lub okoliczności dających podstawę dla uznania, że obowiązek nie istnieje. Zdaniem Sądu, wprawdzie uzasadnienia postanowień w tym zakresie nie zawierają wyjaśnienia, iż kwestia nieistnienia obowiązku nie może być przedmiotem rozpoznania, z uwagi na spóźnione zgłoszenie tego zarzutu (uzasadnienie zawarto dopiero w zażaleniu), jednak nie można tego uchybienia uznać za naruszenie przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przechodząc do treści zarzutu zgłoszonego zgodnie z obowiązującymi przepisami, w ustawowym terminie, tj. błędu co do osoby zobowiązanego wskazać należy, że zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2000 r. Nr 71 poz. 838 ze zm.) korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. Natomiast zgodnie z art. 13f tej ustawy za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1 pobiera się opłatę dodatkową. Wysokość opłat oraz sposób ich pobierania określa rada gminy (miasta) w drodze uchwały, która jest aktem prawa miejscowego i zgodnie z art. 87 ust. 2 Konstytucji RP - jest źródłem powszechnie obowiązującego prawa. W rozpatrywanych przypadkach były to uchwały Rady Miasta S z 1 grudnia 2003r. i 22 listopada 2004r. (poz. 29 tytułu wykonawczego). Obowiązek ponoszenia opłat za parkowanie pojazdu w strefie płatnego parkowania wynika wprost z przepisów prawa bez potrzeby jego konkretyzacji w drodze aktu indywidualnego np. decyzji i podlega egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez wierzyciela. Nie budzi też wątpliwości, że w razie nieuiszczenia opłaty za parkowanie, obowiązek jej uiszczenia - co do zasady - obciąża właściciela pojazdu. Jakkolwiek można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, że korzystającym z dróg publicznych nie zawsze musi być właściciel pojazdu. Jednakże w postępowaniu egzekucyjnym nie może być prowadzone postępowanie wyjaśniające mające na celu ustalenie osoby, która korzystała z drogi poprzez zaparkowanie samochodu ponieważ nie pozwala na to art. 29 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, a ponadto - zgodnie z art. 34 § 1 tej ustawy - jest związany wypowiedzią wierzyciela w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1 - 5. W tej sytuacji wierzyciel w swoim stanowisku miał prawo domniemywać, że korzystającym z dróg publicznych był właściciel samochodu, chyba że udowodniłby on, że korzystającym z drogi była inna osoba. Stanowisko powyższe znajduje potwierdzenie we wskazanym przez wierzyciela i Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2007r. sygn. akt I OSK 209/07, z którym Sąd rozpoznający niniejszą sprawę zgadza się. Skarżący nie udowodnił, że korzystającym z drogi była inna osoba. Dowód taki musi polegać na wskazaniu konkretnej osoby i wszystkich danych tak, by było możliwe skuteczne wyegzekwowanie należnych opłat od tej osoby. W rozpoznawanej sprawie skarżący nie przedstawił jakiegokolwiek dowodu na tę okoliczność, w postępowaniu organów obu instancji, ograniczył się jedynie do zaprzeczania, iż samochód był parkowany przez niego bez uiszczenia opłaty. Odnosząc się do zarzutu skarżącego, że to na organie ciąży obowiązek przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i dowodu w omawianym zakresie należy wskazać, że – co zostało przekonująco wyjaśnione w postanowieniach – wierzyciel nie ma możliwości poszukiwania faktycznego użytkownika samochodu. Zasadne zatem jest, że dowód w tym zakresie obciąża właściciela pojazdu. Trzeba tu podkreślić, że właściciel użyczając pojazdu innej osobie bierze na siebie ryzyko, że osoba ta nie wywiąże się z obowiązku uiszczenia opłaty parkingowej tym samym musi ponieść skutki zaniechania obowiązku przez tę osobą. Ponadto wbrew stanowisku skargi zawiadomienia o nieopłaconych postojach załączone do akt sprawy stanowią niewątpliwy i wystarczający dowód tego, że we wskazanych dniach odnotowano obecność samochodu skarżącego w strefie płatnego parkowania bez wymaganej opłaty. Zawiadomienia te wystawione zostały przez uprawnionych do tego inspektorów SPP, opatrzone numerem służbowym i podpisem, oraz nie budzą wątpliwości co do zgodności z prawdą. Natomiast skarżący nie wykazał by dokonał opłat parkingowych, bądź, że inna, konkretnie wskazana osoba korzystała z jego samochodu. Zawiadomienia inspektorów SPP stanowią bowiem tylko informację o braku opłaty i równocześnie informują właściciela pojazdu o powstałym z mocy prawa obowiązku dokonania opłaty (również dodatkowej) - lecz obowiązku tego nie nakładają. Zwyczajowe umieszczanie takich zawiadomień za wycieraczką pojazdu nie gwarantuje rzeczywiście absolutnej pewności, iż korzystający z pojazdu je otrzyma, jednak żaden przepis prawa nie przewiduje obowiązku doręczenia takich zawiadomień za potwierdzeniem odbioru. Reasumując, zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji odpowiadają prawu, Sąd nie dopatrzył się bowiem żadnych naruszeń prawa materialnego jak i procesowego, w tym powołanych w skardze przepisów art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 12, art. 35, art. 36, art. 38, art. 75, art. 77, art. 79, art. 80, art. 138, art. 154, art. 156 kpa. Wobec tego skarga jako nieuzasadniona podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.