I SA/Sz 249/08

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie – - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G.T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia łącznego zobowiązania pieniężnego z tytułu IV raty za 2006 r. oraz I, II, III i IV raty za 2007 r. p o s t a n a w i a: odmówić G.T.przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego Skarżący G. T. wraz ze skargą na wyżej powołaną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. złożył wniosek o całkowite zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pomocy prawnej. Wniosek został uzupełniony w dniu 26 maja 2008 r. poprzez złożenie urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu wniosku G. T. wskazał, że od 2005 r. pozostaje w stanie choroby – według zaświadczenia lekarskiego z 31 maja 2008 r., która jest wieloprzyczynowa i uniemożliwia podjęcie pracy zarobkowej, w tym także w gospodarstwie rolnym przez co nie osiąga żadnych dochodów. W związku z powyższym, ze względu na obciążenia alimentacyjne na córkę M., wydatki na leczenie oraz brak środków na nawet skromne utrzymanie siebie i wyżywienie zmusiły skarżącego do niekorzystnych wyprzedaży majątku celem pokrycia zadłużeń, w tym w opłatach. Wnioskodawca podniósł także, że ze względu na brak dochodów powstają nowe zadłużenia, a "dokumenty na powyższe posiada w całości". W oświadczeniu o stanie rodzinnym i osobach prowadzących wspólne gospodarstwo domowe G. T. wskazał jedynie córkę – M. T., a w oświadczeniu majątkowym - dom o pow. 80 m kw, nieruchomość rolną o pow. 3,16 ha, zabudowania rolno-gospodarskie. Skarżący nie posiada zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych, itp.) ani też wartościowych przedmiotów, których wartość przekracza 3.000 EURO. Ponadto skarżący oświadczył, że jego córka M. uczy się, w jego domu przebywa sporadycznie, lecz w nim nie zamieszkuje. Skarżący łoży na jej utrzymanie w miarę swoich możliwości oraz jest zobowiązany płacić alimenty w wysokości 400 zł miesięcznie na ręce jej matki. Wnioskodawcy nie są znane dochody córki i nie uzyskuje z nich żadnych korzyści. G. T. w rubryce formularza dotyczącej dochodów wpisał, że z gospodarstwa rolnego dochód to kwota 410 zł miesięcznie "przeliczeniowo" wskazując na brak tych dochodów z przyczyn choroby oraz zasiłek chorobowy w wysokości 210 zł brutto miesięcznie, których KRUS nie wypłaca skarżącemu od marca 2007 r. Do wniosku skarżący załączył: - zaświadczenia Naczelnika I US w S. z 14.02.2008 r. i z 12.05.2008 r. o wysokości dochodu podatnika w podatku dochodowym od osób fizycznych, wydane celem uzyskania świadczeń rodzinnych i socjalnych, z których wynika, że do dnia ich wydania nie wpłynęły do urzędu skarbowego zeznania podatkowe G. T. za rok 2006 i 2007, - zaświadczenie KRUS w S. z 21.01.2008 r., z którego wynika, że G. T. przyznano prawo do zasiłku chorobowego z tytułu niezdolności do pracy oraz wypłacono zasiłek chorobowy za okres od 17.09.2005 r. do 28.02.2007 r. (tj. 530 dni) w kwocie 3.710 zł, w tym potrącono na zaległe składki na ubezpieczenie społeczne rolników kwotę 1671,40 zł, oraz odmówiono prawa do zasiłku chorobowego za okres od 1 marca do 30 listopada 2007 r. - zaświadczenia lekarskie o niezdolności do pracy G. T. w okresie od 1 kwietnia 2008 r. do 31 maja 2008 r. Wniosek o przyznanie prawa pomocy, złożony na urzędowym formularzu powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym ( ... ) (art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153 poz. 1270, ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a), jeżeli jednak oświadczenie strony zawarte w w/w wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodu lub stanu rodzinnego ( art. 255 w/w ustawy ). W związku z przysługującym uprawnieniem wynikającym z w/w art. 255 cyt. ustawy Sąd wezwał skarżącego pismem z dnia 4 czerwca 2008 r. do przedłożenia dodatkowych dokumentów potwierdzających przedstawioną sytuację oraz uzupełniających dane, tj. 1. wykazu ponoszonych miesięcznie przez skarżącego wydatków na konieczne utrzymanie siebie i córki (opłaty "mieszkaniowe", leczenie, itp.) wraz z dokumentami potwierdzającymi ich wysokość z dwóch ostatnich miesięcy, 2. zaświadczenia z właściwej do spraw opieki społecznej jednostki organizacyjnej gminy o sytuacji rodzinnej G. T. oraz czy korzysta z pomocy społecznej, 3. zaświadczenia z KRUS czy aktualnie skarżący pobiera zasiłek chorobowy i w jakiej wysokości, 4. wyciągów z posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych (w tym lokat) z ostatnich trzech miesięcy, 5. dokumentu potwierdzającego zobowiązanie skarżącego do opłacania alimentów na córkę, 6. zaświadczenia z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa czy skarżący otrzymywał w latach 2006 - 2008 dopłaty unijne do rolnictwa lub ewentualnie odpisów decyzji przyznających taką pomoc, 7. zaświadczenia z ewidencji gruntów o powierzchni posiadanych aktualnie gruntów lub ewentualnie odpisu decyzji w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2008 r., 8. zestawienia zawierającego stan i tytuły zadłużenia skarżącego na dzień 4 czerwca 2008 r., 9. dokumentów potwierdzających wykorzystanie uzyskanych środków pieniężnych ze sprzedaży w 2006 i 2007 r. nieruchomości na konieczne utrzymanie, leczenie, spłatę zobowiązań, 10. dodatkowego oświadczenia zawierającego wyjaśnienie odnośnie: - stanu rodzinnego: czy skarżący w domu o pow. 80 m kw. zamieszkuje wraz z innymi członkami rodziny, czy partycypują oni w kosztach utrzymania domu, w jakiej wysokości, - stanu majątkowego, tj. w jaki sposób i przez kogo jest wykorzystywana nieruchomość rolna o pow. 3,10 ha, czy skarżący uzyskuje z niej jakiekolwiek pożytki oraz czy w roku 2008 dokonywał sprzedaży kolejnych nieruchomości wraz z odpisami aktów notarialnych, w terminie 14 dni od doręczenia niniejszego wezwania pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Powyższe zobowiązanie skarżący otrzymał w dniu 21 czerwca 2008 r., jednak w zakreślonym terminie zobowiązania nie wykonał, wyjaśniając jedynie w piśmie z dnia 27 czerwca 2008 r., że w dniu 26 czerwca 2008 r. został pozbawiony bezprawnie wolności w związku z czym nie może odpowiedzieć na wezwanie Sądu, gdyż nie ma dostępu do żądanych dokumentów. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 w/w ustawy). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 w/w ustawy). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 w/w ustawy). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 w/w ustawy), w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 w/w ustawy). Ciężar dowodu wystąpienia powyższych przesłanek przyznania prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 p.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Do Sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Wniosek G. T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym nie zasługuje na uwzględnienie. Należy wskazać, iż przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy, zawierającej przede wszystkim dokładne dane dotyczące wysokości otrzymywanych dochodów i to niezależnie od ich źródła, które w zestawieniu z ponoszonymi wydatkami na konieczne utrzymanie umożliwiają dokonanie oceny czy wnioskodawcę stać na poniesienie kosztów postępowania i ustanowienie pełnomocnika. W złożonym oświadczeniu wnioskodawca podał, że jest chory i niezdolny do pracy (co potwierdzają przedłożone zaświadczenia lekarskie), nie posiada żadnych źródeł dochodów, do marca 2007 r. otrzymywał zasiłek chorobowy w kwocie 210 zł (z zaświadczenia KRUS z 21.01.2008 r. wynika, że otrzymał też zaległe zasiłki za okres od 17.09.2005 do 28.02.2007 r.), nie prowadzi posiadanego gospodarstwa rolnego. Na utrzymaniu skarżącego pozostaje córka, w stosunku do której jest zobowiązany do alimentów w kwocie 400 zł, oprócz tego łoży na jej utrzymanie w miarę swoich możliwości, córka z nim jednak nie zamieszkuje, nie wykazał również innych osób we wspólnym gospodarstwie. Skarżący podał, że utrzymuje się z wyprzedaży majątku w postaci posiadanych gruntów (na dzień złożenia wniosku wykazał 3,16 ha gruntów rolnych, dom o pow. 80 m kw.), spłaca też w ten sposób zadłużenia. Ponieważ na podstawie powyższych informacji nie było możliwości jednoznacznie ocenić sytuacji materialnej skarżącego, istnienia źródeł utrzymania (np. w postaci ewentualnej pomocy społecznej, dalszego pobierania zasiłku chorobowego) ani wysokości dochodów jakie otrzymał i ewentualnie czy nadal otrzymuje ze sprzedaży majątku oraz potwierdzić wykazany stan posiadania gruntów a także stan rodzinny strony i wysokość wydatków na swoje utrzymanie (w tym domu o pow. 80 m kw) i zadłużenia, dlatego w celu prawidłowego rozpoznania wniosku zasadnym było wezwać skarżącego do jego uzupełnienia o wyżej wymienione informacje. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 20 stycznia 2006 r., sygn. akt I OZ 1551/05, że "to do Sądu należy uznanie, czy złożone oświadczenie o stanie majątkowym i dochodach ma charakter wyczerpujący i dostateczny. W kompetencji Sądu pozostaje również uznanie, jakie informacje niezbędne są dla stwierdzenia istnienia przesłanek dla przyznania prawa pomocy. Sąd miał zatem podstawy do żądania dodatkowych informacji, także tych dotyczących wysokości wydatków ponoszonych przez skarżącego w związku z utrzymaniem. Przepis art. 255 p.p.s.a. nakłada bowiem na stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy obowiązek złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych na wezwanie Sądu. W konsekwencji strona, która nie realizuje obowiązków wynikających z wezwania Sądu, nie ma podstaw oczekiwać rozstrzygnięcia zgodnego z wnioskiem." Nie przedstawiając zatem żądanych dokumentów (zaświadczeń) oraz nie składając odpowiednich oświadczeń co do źródeł utrzymania, stanu rodziny i majątku skarżący nie udowodnił, że znajduje się w sytuacji umożliwiającej przyznanie mu prawa pomocy poprzez zwolnienie od ponoszenia kosztów postępowania i ustanowienie radcy prawnego. Odnosząc się do pisma skarżącego z dnia 27 czerwca 2008 r. wyjaśniającego, że przyczyną braku odpowiedzi na wezwanie Sądu jest pozbawienie go w dniu 26 czerwca 2008 r. wolności i brak dostępu do dokumentów, należy stwierdzić, że jakkolwiek faktycznie nastąpiła przeszkoda powodująca utrudnienie w wykonaniu wezwania z dnia 4 czerwca 2008 r. to nie można jej uznać za całkowicie uniemożliwiającą wykonanie żądania Sądu. Przede wszystkim strona otrzymała wezwanie w dniu 21 czerwca 2008 r., zatem do dnia 26 czerwca 2008 r. miała obiektywną możliwość dokonania jakichkolwiek czynności w tym zakresie, wykonania choćby nawet częściowo zobowiązania Sądu. Mogła też przecież wystąpić o wydanie żądanych zaświadczeń do właściwych organów, a w chwili – jak twierdzi –"pozbawienia wolności" wnieść o przedłużenie terminu na ich dostarczenie, jak też skorzystać w tym zakresie z pomocy innych osób (rodziny, znajomych). Należy zauważyć także, że strona pomimo pobytu w chwili obecnej poza miejscem zamieszkania zwróciła się do Sądu o kierowanie korespondencji na dotychczasowy adres domowy, zatem można przypuszczać, że nie zamieszkuje samodzielnie. W wymaganym zakresie nie złożyła też żadnych dodatkowych oświadczeń. Wobec powyższego uznając, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 prawa o postępowania przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji.