I SA/Sz 25/09
WyrokWSA w Szczecinie2009-04-16
Skład orzekający: Kazimiera Sobocińska, Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Kazimierz Maczewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania płatności do gruntów rolnych i nałożenie sankcji było zasadne, gdy grunty te powstały w wyniku podziału działki obciążonej kodem DR10, a rolnik nie był świadomy tego obciążenia?Ratio decidendi
Sąd uznał, że odmowa przyznania płatności i nałożenie sankcji było zasadne. Rolnik, nabywając grunty, miał obowiązek dochowania należytej staranności i zweryfikowania ich statusu prawnego, w tym potencjalnych obciążeń jak kod DR10. Fakt, że grunty powstały w wyniku podziału działki obciążonej kodem DR10, nie zwalnia nowego posiadacza z konsekwencji prawnych, a organ nie miał obowiązku informowania o każdym podziale geodezyjnym.Stan faktyczny
Rolnik A. K. złożył wniosek o płatności do gruntów rolnych na rok 2007, zgłaszając działki powstałe z podziału działki ewidencyjnej nr [...] Obręb Ż. Działka ta została wcześniej obciążona kodem DR10 z powodu nieutrzymywania jej w dobrej kulturze rolnej. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania płatności i nałożył sankcję. Organ odwoławczy utrzymał decyzję w mocy, wskazując na brak dobrej kultury rolnej na działce pierwotnej i brak obowiązku informowania o podziale geodezyjnym. Rolnik wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym brak świadomości obciążenia działki kodem DR10.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska, Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.), Sędzia WSA Kazimierz Maczewski, Protokolant Beata Radomska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie płatności do gruntów rolnych za 2007r. oddala skargę.
Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. decyzją z [...] r. o nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 2 pkt 1, pkt 4, pkt 9 i art. 7 ust. 1 ustawy z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2007 r., Nr 35, poz. 217), art. 4 ustawy z 29 lutego 2008 r. o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz ustawy o opłacie skarbowej (Dz. U. z 2008 r., Nr 44, poz. 262), art. 26 ust. 1 art. 2 pkt 22 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. U. L. 141 z 30.04. 2004 r., str. 18), art. 143 b rozporządzenia Komisji (WE) 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej
i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. UE. L. 270 z 21.10.2003 r., str.1), §1 ust. 1 pkt 2 i pkt 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa
i Rozwoju Wsi z 7 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. z 2004 r.
Nr 65, poz. 600), po rozpatrzeniu odwołania wniesionego A. K. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla Powiatu P. o nr [...] z [...] r. w sprawie płatności do gruntów rolnych za rok [...], orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu ww. decyzji organ odwoławczy wskazał, że [...] r. A. K. złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla Powiatu P. wniosek o płatności do gruntów rolnych na [...] rok wraz z 1 załącznikiem graficznym dla działki rolnej [...], zgłaszając do płatności działki rolne o identyfikatorach [...] o łącznej powierzchni [...] ha. Podczas rozpatrywania wniosku okazało się, że na działkę nr [...] Obręb Ż. wniosek złożył również inny producent rolny.
[...] r. gospodarstwo wnioskodawcy zostało poddane kontroli, co skutkowało sporządzeniem raportu nr [...]. Następnie ujawniono, że na działkach nr [...] przeprowadzona w latach ubiegłych kontrola wykryła nieprawidłowości typu DR10. Z tego względu do akt sprawy załączono protokół z czynności kontrolnych przeprowadzonych [...] r. u producenta "R." sp. z o.o. ubiegającego się o płatności do gruntów rolnych w [...] r., w którym zawarto dane dla skontrolowanej działki rolnej
[...] położonej na działce ewidencyjnej nr [...] Obręb Ż..
W dalszym ciągu uzasadnienia swojej decyzji organ odwoławczy wskazał, że Kierownik Biura Powiatowego, uwzględniając ustalenia raportu z kontroli z [...] r. oraz protokołu z czynności kontrolnych z [...] r. wydał w dniu [...] r. decyzję nr [...] w sprawie płatności do gruntów rolnych za [...]r., którą odmówił A. K. przyznania jednolitej płatności obszarowej (JPO) i nałożył sankcję w kwocie [...] zł, która będzie potrącana z płatności, do której rolnik jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności. Organ pierwszej instancji wskazał jednocześnie, że do płatności nie kwalifikują się działki rolne położone na działkach ewidencyjnych [...] Obręb Ż. bowiem powstały one z podziału działki ewidencyjnej [...] Obręb Ż., która w [...] r. została obłożona kodem DR10 oznaczającym, że na [...] r. nie była utrzymywana w dobrej kulturze rolnej. Z tego też względu, z uwagi na wyliczony procent błędu między powierzchnią deklarowaną, a stwierdzoną do płatności, wynoszący więcej niż [...]% obszaru stwierdzonego, odmówiono wnioskodawcy płatności i nałożono stosowną sankcję.
Następnie, organ odwoławczy wskazał, że nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem A. K., działający poprzez pełnomocnika, złożył odwołanie, w którym wniósł o zmianę decyzji organu pierwszej instancji w części dotyczącej nie przyznania płatności do gruntów rolnych na [...] r. i przyznanie tych płatności, ewentualnie o uchylenie tej decyzji we wskazanej części i ponowne rozpoznanie sprawy przez organ pierwszej instancji.
W odwołaniu podniesiono następujące zarzuty:
- naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez pominięcie w ocenie stanu faktycznego złożonych przez wnioskodawcę oświadczeń i błędne ustalenie stanu faktycznego;
- naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez wprowadzenie w błąd wnioskodawcy na skutek pominięcia zmian podziału geodezyjnego w wykazach gruntów rolnych wyłączonych z systemu dopłat bezpośrednich;
- naruszenie art. 10 k.p.a. poprzez odmowę udostępnienia protokołów z kontroli na miejscu będących podstawą nadania gruntom wnioskodawcy czyli działkom ewidencyjnym o numerach [...] Obręb Ż. oznaczenia DR10, powodującego wyłączenie ich z systemu dopłat bezpośrednich;
- naruszenie art. 11 w związku z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez pominięcie
w uzasadnieniu decyzji oceny okoliczności podnoszonych przez wnioskodawcę w toku postępowania, a w konsekwencji błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na uznaniu, iż grunty objęte wnioskiem z [...] r. o numerach działki [...] nie spełniały wymogu określonego w art. 143b ust. 4 i ust. 5 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 bowiem nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej na dzień [...] r.
W uzasadnieniu odwołania podkreślono, że nie zaistniały żadne negatywne przesłanki opisane w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 7 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej, które nakazywałyby ARiMR zakwalifikować grunty producenta jako nie "utrzymywane w dobrej kulturze rolnej", a zatem brak było podstaw do zakwalifikowania tych gruntów do kodu DR10.
Ponadto, zdaniem odwołującego się, organ pierwszej instancji nie wyjaśnił przyczyn, dla których kod DR10 przedmiotowym gruntom został nadany. A. K. podniósł także, że wykaz gruntów wyłączonych z systemu dopłat bezpośrednich z [...] r. nie zawierał działek o numerach [...], a jedynie działkę nr [...]. Z tego też względu wnioskodawca, składając wniosek, pozostawał w przekonaniu, że działki te nie są i nie były wyłączone spod systemu dopłat bezpośrednich, nie mógł bowiem wiedzieć, że dokonany został nowy podział geodezyjny działek i należy szukać działki o innym oznaczeniu niż to, które i zostało wskazane w akcie notarialnym nabycia nieruchomości. Zatem, w ocenie odwołującego się, organ miał obowiązek aktualizacji wykazu i wskazania prawidłowego oznaczenia działek, a brakiem takiego działania naruszył art. 8 k.p.a.
Rozpatrując odwołanie, organ odwoławczy wskazał na wyniki przeprowadzonej kontroli gospodarstwa A. K. oraz protokół z czynności kontrolnych przeprowadzonych [...] r. u producenta "R." sp. z o.o. ubiegającego się o płatności do gruntów rolnych w [...] r., w którym zawarto informacje dotyczące działki rolnej [...] położonej na działce ewidencyjnej nr [...] Obręb Ż. Z protokołu tego wynika, że na działkach ewidencyjnych nr [...] przeprowadzona w latach ubiegłych kontrola wykryła nieprawidłowości typu DR10, które sprawiają, że nie może ona zostać deklarowana na wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w danym roku i w latach następnych.
Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że dla udokumentowania stwierdzonych w [...] r. nieprawidłowości inspektorzy terenowi wykonali materiał zdjęciowy, którego analiza pozwoliła na ustalenie, że na działce ewidencyjnej nr [...] Obręb Ż. nie stwierdzono deklarowanej łąki trwałej czyli działki rolnej [...]. Cała działka ewidencyjna nr [...] Obręb Ż. porośnięta była trzciną pospolitą, a więc nie była użytkiem zielonym podlegającym dopłatom. Zarówno wysokość stwierdzonych łanów trzcin na kontrolowanej działce, jak i ich powierzchnia i zwartość, w ocenie organu odwoławczego, świadczyły o braku prowadzenia na przedmiotowym gruncie działalności rolniczej przez długi okres.
Powyższe ustalenia sprawiły, że inspektorzy stwierdzili, iż działka ewidencyjna nr [...] Obręb Ż. nie była w dobrej kulturze rolnej na dzień [...] r., na co wskazywała występująca na niej roślinność. Z powyższego powodu na działkę tę został nałożony kod DR10 oznaczający, że ww. działka ewidencyjna została wykluczona z jednolitych płatności obszarowych, co w ocenie organu odwoławczego było działaniem prawidłowym i zgodnym z obowiązującymi przepisami.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów odwołania organ odwoławczy wskazał, że [...] r. ARiMR opublikowała wykaz działek obłożonych kodem DR10.
W celu prawidłowej weryfikacji wniosków ARiMR posługuje się między innymi danymi z Ewidencji Gruntów i Budynków. Rejestr EGiB jest jawny, każdy może zasięgnąć informacji o nieruchomościach, które w nim się znajdują. Agencja Nieruchomości Rolnych sporządziła w dniu [...] r. wniosek o podział nieruchomości, do którego dołączyła wstępny projekt podziału nieruchomości w tym działki nr [...] Obręb Ż. W dokumencie wykazano, że z podziału działki ewidencyjnej nr [...] powstaną działki od numerach od [...]. Dokument ten został wpisany do Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w G. [...] r. A zatem, z daty dokonania podziału działki nr [...] Obręb Ż. wypływa wniosek, iż Agencja Nieruchomości Rolnych, jako właściciel ww. nieruchomości gruntowej, dokonała podziału działki nr [...] Obręb Ż. już po opublikowaniu listy działek z kodem DR10 i była świadoma, że działka ta została na trwale wykluczona z jednolitych płatności obszarowych.
W dalszym ciągu uzasadnienia swojej decyzji organ odwoławczy podkreślił, że wszystkie materiały związane z podziałem gruntu sporządzono oficjalnie i znajdowały się one w PODGiK w G., wobec czego odwołujący się, dokonując zakupu nieruchomości, winien był działać ze szczególną starannością, a zatem powinien dokonać wizji lokalnej gruntu który zamierzał zakupić, poddać weryfikacji dokumentację tej nieruchomości, a także miał prawo żądania od Agencja Nieruchomości Rolnych wyczerpujących informacji na temat przedmiotowej działki ewidencyjnej. Z kolei Agencja Nieruchomości Rolnych nie miała obowiązku informowania ARiMR o dokonanym podziale, wobec czego bezzasadny jest,
w ocenie organu odwoławczego, zarzut że obowiązkiem ARiMR było śledzenie podziału działek ewidencyjnych i, po aktualizacji podziałów, publikowanie wykazów nowo powstałych działek z kodem DR10.
Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR nie podzielił zatem zarzutu odwołania o naruszeniu art. 8 k.p.a. i podkreślił, że to na ANR ciążył obowiązek poinformowania odwołującego się o dokonanym podziale gruntu oraz o wadach gruntu takich jak np. obłożenie działki kodem DR10.
Reasumując, organ odwoławczy stwierdził, że negatywne przesłanki trwale wyłączające z płatności jednolitych działki [...] Obręb Ż. zaistniały w [...] r., a zatem żaden ich posiadacz nie może zgłosić tych działek do płatności, nie narażając się na sankcje. W związku z tym zgłoszenie do płatności ww. działek obłożonych kodem DR10 przez A. K. spowodowało ich wykluczenie a w konsekwencji różnicę miedzy powierzchnią deklarowaną a stwierdzoną, i tak:
1) powierzchnia zgłoszona do jednolitej płatności obszarowej (JPO) – [...] ha,
2) powierzchnia stwierdzona do płatności (JPO) – [...] ha,
3) różnica – [...] ha (obszar nie posiadający uprawnień do płatności ze względu na kod DR10) stanowi [...] % obszaru stwierdzonego do płatności.
Mając na uwadze, że wyliczona różnica obszaru stwierdzonego jest większa zarówno od [...]% jak i od [...]% obszaru stwierdzonego w związku z tym, zgodnie z art. 138 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 A. K. odmówiono płatności za [...] rok (art. 138 ust. 1 zdanie drugie ww. rozporządzenia - jeżeli różnica przekracza [...]% stwierdzonego obszaru za dany rok nie przyznaje się płatności), nałożono sankcję w kwocie [...] zł (art. 138 ust. 1 zdanie trzecie ww. stanowi, iż jeżeli różnica przekracza [...]% rolnik jest wykluczany ponownie z przywileju uzyskania premii do kwoty, która odpowiada różnicy między areałem zadeklarowanym a wyznaczonym), która to kwota jest odejmowana z wypłat pomocy, do których rolnik jest uprawniony na podstawie wniosków składanych przez niego w ciągu trzech lat kalendarzowych po upływie roku kalendarzowego, w którym wykryto tę różnicę.
Ponadto, odnosząc się do argumentu podniesionego w odwołaniu, iż sporne grunty były w dobrej kulturze rolnej, czego dowodem ma być fakt wypasania na części gruntów bydła należącego do innego producenta rolnego, organ odwoławczy wskazał, że A. K. nie był w posiadaniu części gruntu, na której wypasane było bydło i nie prowadził na tej części gruntu działalności rolniczej, co stanowi dodatkowy powód do wykluczenia tej części gruntu z wniosku o płatności. Jednak ze względu na fakt, że grunty nie posiadały uprawnień do płatności ze względu na kod DR10, dodatkowe wykluczenie z uwagi na posiadanie było, w ocenie Dyrektora ARiMR, niemożliwe
Podsumowując, organ odwoławczy stwierdził, że zakwestionowana odwołaniem decyzja jest prawidłowa merytorycznie i zgodna z prawem krajowym i unijnym, a jedynym jej niedostatkiem był brak zrozumiałych dla wnioskodawcy wyliczeń płatności i nałożonych sankcji, co organ odwoławczy uzupełnił.
Nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem, pełnomocnik A. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.
W skardze podniesiono następujące zarzuty:
1) naruszenia przepisów postępowania mające istotny wpływ na jego wynik, tj.:
• art. 7 k.p.a. poprzez nie podjęcie wszystkich niezbędnych kroków do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i oparcie decyzji min. na błędnej ocenie złożonych przez skarżącego i M. J. oświadczeń, dotyczących użytkowania rolniczego przedmiotowej działki;
• art. 8 k.p.a. poprzez wprowadzenie w błąd skarżącego na skutek pominięcia
w wykazach gruntów rolnych wyłączonych z systemu dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych zmiany podziału geodezyjnego;
• art. 10 kp.a. poprzez zaniechanie zapoznania strony z całokształtem zebranego materiału dowodowego bezpośrednio przez wydaniem decyzji czego konsekwencją był błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na uznaniu, że grunty objęte wnioskiem z dnia [...] r. (działki ewidencyjne o numerach [...] ) nie spełniały wymogu określonego w art. 143b rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003, to jest nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej na dzień [...] r.
2) naruszenia prawa materialnego, tj. art. 68 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE)
nr 796/2004 poprzez nie zastosowanie tego przepisu wobec skarżącego w sytuacji, gdy z ustalonego stanu faktycznego wynika, iż nie był on winien stwierdzonych we wniosku nieprawidłowości ponieważ nie był świadomy przyznania działce nr 10, a w konsekwencji, działkom [...], kodu DR10 skutkującego wykluczeniem
z płatności bezpośrednich do gruntów.
Uzasadniając powyższe zarzuty skarżący podkreślił, że organ odwoławczy nie dokonał wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy opierając się na bezkrytycznym przyjęciu ustaleń z lakonicznego protokołu sporządzonego w [...] r., pomijając niezasadnie możliwość przeprowadzenia dowodów z przesłuchania skarżącego i świadka – M. J. na okoliczność użytkowania przedmiotowych gruntów w okresie [...]. Skarżący zakwestionował także wartość dowodową materiału fotograficznego załączonego do spornego protokołu, bowiem w jego ocenie nie oddaje on rzeczywistego stanu rzeczy, a nadto powołał się na opinię prof. dr hab. M. R. z K. E. i Ochrony Środowiska Uniwersytetu S., zdaniem którego działka nr [...] stanowi obiekt w pełni przydatny do gospodarki łąkowo-pastwiskowej. Powyższe, zdaniem skarżącego, nie byłoby możliwe gdyby w [...] r. i latach wcześniejszych nie była prawidłowo wykorzystywana. Jednocześnie, w skardze podkreślono, że skarżący w sposób wystarczający wykazał, że nie jest winny zaistniałych w złożonym wniosku nieprawidłowości, a zatem organ powinien zastosować w stosunku do niego art. 68 ust. 1 Rozporządzenia Rady WE nr 796/2003.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) Sąd dokonuje kontroli zgodności ostatecznych decyzji administracyjnych z prawem.
Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji ostatecznej dokonana według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego doprowadziła do stwierdzenia, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego ani procesowego
w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik.
W rozpoznawanej sprawie wskazać należy w szczególności, iż płatności, o które ubiega się skarżący są formą wsparcia finansowego w ramach wspólnej polityki rolnej, będącej jednym z celów Unii Europejskiej, określonych w art. 33 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE). System dopłat bezpośrednich został ustanowiony dla wyrównania dochodowości gospodarstw rolnych, poprawy warunków życia, pracy i produkcji w rolnictwie. Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U Nr 35, poz. 217 ze zm.) – Tytuł zmieniony przez art. 1 pkt 1 ustawy 29 lutego 2008 r. (Dz. U. Nr 44, poz. 262) na "o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego" jest rezultatem działań wykonawczych w stosunku do rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne systemy wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 270, str. 1) szczegółowo powołanego w jej treści, a także rozporządzenia Komisji WE nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. oraz rozporządzenia nr 1973/2004 r. z 29 października 2004 r.. Ww. ustawa, ustalając zasady i tryb przyznania jednolitej płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej oraz płatności cukrowej, określonych powołanym powyżej rozporządzeniem wspólnotowym nr 1782/2003, przyjmuje, w art. 2 pkt 9, że do objęcia jednolitą płatnością obszarową,
o której mowa w art. 143b ust. 1 tego rozporządzenia kwalifikują się grunty rolne zgodnie z art. 143b ust. 4. Z kolei, zgodnie z art. 7 ust. 1 wskazanej ustawy, rolnikowi przysługuje płatność bezpośrednia na znajdujące się w jego posiadaniu grunty rolne, kwalifikujące się do objęcia płatnościami bezpośrednimi zgodnie z art. 143b ust. 4 zdanie drugie rozporządzenia nr 1782/2003, jeżeli spełnia warunki określone w pkt 1-3 ust. 1 art. 7 ustawy. Stosownie do art. 143b pkt 4 ww. rozporządzenia obszar użytków rolnych nowego Państwa Członkowskiego objęty systemem jednolitej płatności obszarowej stanowi część wykorzystywanych użytków rolnych utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r., niezależnie od tego, czy w tym dniu była na nich prowadzona produkcja czy też nie, oraz jeśli jest to właściwe, jest dostosowany zgodnie z obiektywnymi kryteriami określonymi przez to nowe Państwo Członkowskie po zatwierdzeniu przez Komisję. Z kolei ust. 5 art. 143b stanowi, że do przyznania pomocy w ramach systemu jednolitych płatności obszarowych kwalifikują się wszystkie działki rolne spełniające kryteria określone
w ust. 4 oraz działki obsadzone zagajnikami o krótkiej rotacji (...), które były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej w dniu [...] r. i do których zastosowanie ma pomoc przyznawana z tytułu upraw roślin energetycznych przewidziana w art. 88.
A zatem, działki, które nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej na dzień [...] r., nie powinny być wykazywane we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich bowiem może skutkować to odmowa przyznania płatności, a także nałożeniem stosownych sankcji na podstawie art. art. 138 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z 29 października 2004 r. (Dz. U. UE. L. 04.345.1)
Wymagania utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, a także mając na względzie uwarunkowania glebowe
i klimatyczne, rodzaje upraw oraz terminy agrotechniczne określił Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w rozporządzeniu z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej (Dz. U z 2004 r. Nr 65, poz. 600 ze zm.), wskazując, że utrzymywaniem gruntów rolnych w dobrej kulturze przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, w przypadku łąk, jest koszenie okrywy roślinnej i jej usunięcie co najmniej raz w roku w terminie do
[...]. Po utracie mocy przez ww. akt prawny kwestię tę reguluje rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007 r. (Dz. U Nr 46, poz. 306).
Zgodnie z obowiązującą procedurą ARiMR w przypadku ujawnienia, że dana działka nie była utrzymywana w dobrej kulturze rolnej na dzień [...] r. organ nadaje jej kod DR10, który oznacza, że żaden posiadacz tej działki nie powinien ubiegać się o płatności obszarowe do niej ze względu na brzmienie przepisu art. 7 ust. 1 ww. ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. bowiem grunty te nie kwalifikują się do objęcia płatnościami bezpośrednimi. Podstawy nadania stosownego kodu wskazywane są w decyzji administracyjnej organu, która podlega kontroli instancyjnej i sądowej.
Żądanie płatności do gruntów wykluczonych skutkuje zmniejszeniem powierzchni stwierdzonej do płatności a tym samym, w zależności od % błędu, może skutkować nałożeniem sankcji. Ponieważ nieprawidłowość dotyczy konkretnego gruntu nie ulega anulowaniu po jego podziale geodezyjnym lecz przechodzi na poszczególne, działki ewidencyjne powstałe w wyniku tego podziału.
Odnosząc przytoczony stan prawny do rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że bezspornym jest fakt, iż skarżący składając [...] r. wniosek
o płatności do gruntów rolnych własnoręcznym podpisem potwierdził, iż zna zasady przyznawania zarówno jednolitych jak i uzupełniających płatności obszarowych. Jednocześnie jednak wniosek dotyczył działek [...] Obręb Ż., które powstały w wyniku podziału działki ewidencyjnej nr [...] Obręb Ż., do której zastosowano w [...] r. kod DR10, co trwale wykluczyło ją z płatności obszarowych.
Nadanie kodu DR10 poprzedzone zostało kontrolą na miejscu wykonaną na podstawie art. 23 rozporządzenia 796/2004 w [...] r., która dotyczyła wniosku o płatności bezpośrednie do gruntów rolnych złożonego przez Spółkę z o.o. "R.". Spółka ta, będąca stroną w postępowaniu administracyjnym, nie kwestionowała ustaleń kontroli na miejscu, jak również decyzji wydanej w oparciu o te ustalenia, która stała się decyzją ostateczną.
Pomimo tego organ odwoławczy przeanalizował zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pod kątem zasadności nadania kodu DR10 wskazując, że zgromadzony materiał fotograficzny oraz protokoły z przeprowadzonych kontroli wskazują, że w [...] r. na działce ewidencyjnej nr [...] Obręb Ż. nie stwierdzono łąki trwałej czyli działki rolnej [...], gdyż cała działka ewidencyjna nr [...] Obręb Ż. porośnięta była trzciną pospolitą, a więc nie była użytkiem zielonym podlegającym dopłatom. Zarówno wysokość stwierdzonych łanów trzcin na kontrolowanej działce, jak i ich powierzchnia i zwartość, jak zasadnie wskazał organ odwoławczy, świadczą o braku prowadzenia na przedmiotowym gruncie działalności rolniczej przez długi okres.
Z tego względu za nieuzasadniony należy uznać poniesiony w skardze zarzut naruszenia przez organ odwoławczy art. 7 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – dalej k.p.a., który reguluje zasadę prawdy obiektywnej i w powiązaniu z art. 77 tej ustawy nakłada na organy administracji publicznej obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, celem ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością.
Podkreślenia w tym miejscu wymaga fakt, że A. K. jest posiadaczem przedmiotowych gruntów dopiero od [...] r. a zatem, jak trafnie wskazał organ odwoławczy, nie może on wykazać, że grunty te były na dzień [...]r. utrzymywane w dobrej kulturze rolnej. W tej kwestii nieprzydatne są dowody z wyjaśnień strony, zeznań świadka czy też załączonej opinii, bowiem na wykluczenie działek z płatności obszarowych z powodu DR10 nie ma wpływu sposób ich aktualnego użytkowania oraz fakt, iż w wyniku przywrócenia do użytkowania aktualnie mogą być utrzymywane w dobrej kulturze rolnej. W związku z powyższym w przypadku działek obłożonych kodem DR10, po wykluczeniu ich z płatności, nie zachodzi potrzeba badania ich aktualnego stanu agrotechnicznego. Jednocześnie, jeżeli chodzi o podnoszoną przez skarżącego konieczność przesłuchania świadka, wskazać należy, że z pisemnego oświadczenia M. J. załączonego do skargi wynika, że w latach [...] wykorzystywała ona przedmiotowe grunty, jako zaplecze paszowe dla swojego bydła, co jednak nie jest jednoznaczne z utrzymywaniem gruntów w dobrej kulturze rolnej, co wymaga nie tylko użytkowania gruntów ale także koszenia okrywy roślinnej i usuwania jej co najmniej raz w roku w terminie do [...]. Prawidłowo zatem, w ocenie sądu orzekającego w niniejszej sprawie, w tym zakresie organ odwoławczy powołał się na materiał dowodowy w postaci dokumentacji z kontroli przeprowadzonej w [...] r. oraz wykonane fotografie spornych gruntów. W ocenie sądu, wbrew twierdzeniom skargi, brak jest podstaw do poważenia mocy dowodowej ww. materiału.
Nie można podzielić także zarzutu skargi, że wnioski o wadliwości protokołu
z kontroli przeprowadzonej w [...] r. wysnuć można z załączonej do skargi opinii
z [...] r. dotyczącej składu botanicznego działki nr [...] Obręb Ż. sporządzonej przez prof. M. R., bowiem, abstrahując od tego, że dokument ten został przedstawiony przez stronę dopiero wraz ze skargą, stwierdza ona jedynie, że "obiekt" czyli działka ewidencyjna nr [...]Obręb Ż. nadaje się do prowadzenia na niej gospodarki łąkowo - pastwiskowej. A zatem, nie wskazuje ona na stan agrotechniczny przedmiotowego gruntu ani na jego utrzymanie zgodnie z normami czy też w dobrej kulturze rolnej. Nie można zatem na tej podstawie kwestionować ustaleń inspektorów terenowych, bowiem stwierdzili oni, że grunt nie pozostawał w dobrej kulturze rolnej na dzień [...] r., przy czym podkreślić jeszcze raz należy, że powyższe ustalenia, dotyczące okoliczności uzasadniających wyłączenie spornego gruntu z płatności poczynione zostały w prawomocnej decyzji z [...] r., która dotychczas nie została wzruszona w trybie nadzwyczajnym.
Także zarzut obrazy przez organ odwoławczy prawa materialnego w postaci art. 68 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych
w Rozporządzeniu Rady (WE) 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. U. UE.L. 04.141.18), który stanowi, że obniżki i wyłączenia nie mają zastosowania w przypadku, gdy rolnik złożył wniosek poprawny pod względem faktycznym lub gdy może wykazać, że nie jest winny nieprawidłowości, nie zasługuje na uwzględnienie bowiem skarżący przy dochowaniu należytej staranności miał możliwość zweryfikowania czy grunty, które zakupił od Agencji Nieruchomości Rolnych w [...] r. posiadają wady, które np. wykluczają je z płatności na podstawie nadanego wcześniej kodu DR10. Sprawdzeń takich można dokonać samodzielnie na stronach internetowych ARiMR. Z tego też względu nie można przyjąć, że skarżący wykazał, że nie jest winien stwierdzonych nieprawidłowości, przyjąć bowiem należy, że skoro wnioskodawca jest obowiązany do wskazywania we wniosku o przyznanie płatności gruntów kwalifikujących się, to ma także obowiązek zweryfikowania czy posiadane grunty, które wyszczególnia we wniosku, te uprawnienia posiadają. Także przy zachowaniu należytej staranności skarżący mógłby bez trudu ustalić, że działki [...] powstały w wyniku podziału działki ewidencyjnej nr [...]. Przy czym podkreślić należy, że Agencja Nieruchomości Rolnych nie miała obowiązku informowania ARiMR o dokonanym podziale, wobec czego bezzasadny jest, w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, zarzut że obowiązkiem ARiMR było śledzenie podziału działek ewidencyjnych i, po aktualizacji podziałów, publikowanie wykazów nowo powstałych działek z kodem DR10. Także Agencja Nieruchomości Rolnych nie miała obowiązku informowania ARiMR o dokonanym podziale. Z tego też względu jako niezasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 8 k.p.a.
Jeżeli chodzi o zarzut naruszenia art. 10 k.p.a., wskazać należy, że w sytuacji postawienia organom administracji publicznej zarzutu dotyczącego braku zawiadomienia strony przed wydaniem decyzji o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków dowodowych, koniecznym jest nie tylko wskazanie, jakiej konkretnie czynności procesowej nie mogła strona dokonać, jakiego dowodu w sprawie nie mogła przedstawić, ale także jaki wpływ na wynik sprawy mogło mieć takie uchybienie. Dopiero bowiem wykazanie, że naruszenie przez organ administracji publicznej zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym poprzez nie powiadomienie jej o zgromadzeniu materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z tym materiałem oraz
o możliwości składania wniosków dowodowych, uniemożliwiło stronie podjęcie konkretnie wskazanej czynności procesowej (najczęściej w sferze postępowania dowodowego), a także wykazanie, że uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, daje podstawy do przyjęcia, że doszło do naruszenia art. 10 k.p.a. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zaistniała, chociaż w przedstawionych Sądowi aktach sprawy brak powiadomienia skarżącego lub jego pełnomocnika o zgromadzeniu materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z tym materiałem i o możliwości składania wniosków dowodowych w odpowiednim terminie, a oświadczenie pełnomocnika skarżącego – M. T. o zapoznaniu z aktami sprawy pochodzi z [...] r., a więc z okresu następującego już po wydaniu zaskarżonej decyzji. Niemniej powyższe uchybienie, w ocenie Sądu, nie miało istotnego wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.
Nie znajdując, w tych warunkach, podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja ostateczna nie odpowiada przepisom prawa materialnego, jak również podstaw do stwierdzenia, iż wydana ona została z naruszeniem przepisów postępowania podatkowego w stopniu co najmniej mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, orzec należało o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej (art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło