I SA/Sz 25/10
PostanowienieWSA w Szczecinie2010-05-11
Skład orzekający: Zofia Przegalińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, co uzasadniałoby przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych?Ratio decidendi
Skarżący nie wykazał, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pomimo wezwań do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń, informacje dotyczące jego sytuacji majątkowej i finansowej pozostały niepełne lub niepoddające się weryfikacji. Sama strata podatkowa czy zajęcie rachunków bankowych nie przesądzają o braku środków finansowych, a skarżący nie przedstawił wystarczających dowodów na niemożność poniesienia kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.Stan faktyczny
Skarżący K.K. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. w sprawie podatku akcyzowego. Wskazał na zajęcie majątku w postępowaniu egzekucyjnym, stratę z działalności gospodarczej oraz konieczność utrzymania rodziny. Organ wezwał do przedłożenia dodatkowych dokumentów, które skarżący częściowo dostarczył, jednakże sąd uznał je za niewystarczające do oceny jego stanu majątkowego i możliwości płatniczych.Rozstrzygnięcie
Odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 11 maja 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Sędzia NSA – Zofia Przegalińska po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za sierpień 2005 r. p o s t a n a w i a odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych
Skarżący K.K., reprezentowany przez pełnomocnika – radcę prawnego, w związku ze skargą na opisaną na wstępie decyzję Dyrektora Izby Celnej w S., w dniu 19 stycznia 2010 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie w całości od wpisu od skargi.
W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że nie posiada żadnego majątku ruchomego i nieruchomego. Wszelkie ruchomości skarżącego zostały, w toku postępowania zabezpieczającego wykonanie zaskarżonej decyzji, zajęte w trybie egzekucji administracyjnej. W ramach tego postępowania skarżącemu zajęto również wszystkie rachunki bankowe i pozbawiono środków na zakup towarów handlowych. Działalność handlowa skarżącego przyniosła mu do grudnia 2009 r. stratę w wysokości [...].
Ponadto skarżący wskazał, że zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego 12 decyzji za rok 2005 (od stycznia do grudnia), w których stwierdzono obowiązek zapłaty przez skarżącego podatku akcyzowego w kwocie około [...]. Wartość wpisów w tych sprawach łącznie jest niezwykle wysoka. Skarżący ma na utrzymaniu żonę i dziecko w wieku szkolnym. Małżonka skarżącego nie pracuje zawodowo i udziela pomocy w prowadzonej działalności. W tym stanie rzeczy uiszczenie wpisu bez uszczerbku dla skarżącego i jego rodziny nie jest możliwe.
W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał:
– że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostają z nim małżonka – W.K. oraz syn – K.K. (ur. w [...].);
– brak nieruchomości, wartościowych rzeczy ruchomych ani zgromadzonych zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych, itp.);
– w rubryce dotyczącej dochodów - stratę z działalności gospodarczej.
W związku z tym, że oświadczenia strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), pismem z dnia 29 stycznia 2010 r., wezwano pełnomocnika skarżącego do nadesłania dodatkowych dokumentów, w tym m.in.:
– wykazu posiadanych przez skarżącego i jego małżonkę rachunków bankowych (osobistych oraz związanych z działalnością gospodarczą), w tym lokat, z ich stanem z okresu ostatnich trzech miesięcy;
– zaświadczenia z właściwego urzędu pracy, czy małżonka skarżącego jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku;
– wykazu ponoszonych miesięcznie wydatków na konieczne utrzymanie rodziny oraz dokumentów potwierdzających ich wysokość z ostatnich dwóch miesięcy;
– dokumentów potwierdzających zajęcie majątku skarżącego i realizacje należności podatkowych w drodze egzekucji, a także wykazu ze stanem zaległości skarżącego na dzień 29 stycznia 2010 r.;
– dodatkowego oświadczenia o stanie majątkowym małżonki skarżącego i syna, czy posiadają nieruchomości, wartościowe rzeczy ruchome, oszczędności;
– dodatkowego oświadczenia skarżącego, dotyczącego miejsca zamieszkania skarżącego z rodziną, zawierającego wyjaśnienie, czy mieszkają w wynajmowanym lokalu, czy u rodziny, czy prowadzą z innymi osobami wspólne gospodarstwo domowe, czy skarżący partycypuje w kosztach utrzymania mieszkania.
Odpowiadając na powyższe wezwanie, pełnomocnik skarżącego nadesłał:
– wyciągi z rachunku bankowego skarżącego w [...] S.A. zawierające zestawienie operacji od dnia 1 listopada 2009 r. do dnia 31 stycznia 2010 r., na który w okresie tym wpłynęła łączna kwota [...] tytułem zapłaty za faktury oraz z saldem końcowym w kwocie ujemnej [...], a także z [...] w G. za okres od 1 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2009 r., z którego wynika, że w wymienionym okresie z rachunku zrealizowano zajęcie egzekucyjne, dokonywano przelewów do urzędu skarbowego, ponoszono opłaty związane z prowadzeniem konta oraz inne wydatki na łączną kwotę [...];
– zeznanie o wysokości osiągniętego przez skarżącego dochodu w roku podatkowym 2008 (PIT 36L), w którym zadeklarował przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości [...], koszty uzyskania przychodów w kwocie [...], dochód w kwocie [...];
– wydruk z programu "Fakt", zawierający obliczenie dochodu za okres od stycznia do grudnia 2009 r. uzyskanego przez K.K. z działalności gospodarczej, sporządzony przez biuro rachunkowe prowadzące księgowość skarżącego, z którego wynika przychód w kwocie [...], zakup towarów i materiałów w wysokości [...], poniesione wydatki w kwocie [...], strata w kwocie [...];
– odpisy deklaracji dla podatku od towarów i usług za miesiące od lipca 2009 r. do grudnia 2009 r., w których zadeklarowano dostawę towarów oraz świadczenie usług opodatkowanych stawką 22 % nabycie towarów i usług oraz nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy, w miesiącu październiku 2009 r. kwotę zwrotu podatku w wysokości [...], a w grudniu 2009 r. kwotę podatku podlegającego wpłacie do urzędu skarbowego w wysokości [...].
Ponadto, pismem procesowym z dnia 26 lutego 2010 r., pełnomocnik skarżącego poinformował, że nie jest możliwe przedłożenie oświadczeń małżonki skarżącego zawierających informacje o niej i dziecku, gdyż małżonkowie pozostają w ostrym konflikcie. Małżonka skarżącego wystąpiła z pozwem o rozwód i zasądzenie alimentów, i pomimo prób nie udało się nakłonić jej do sporządzenia dokumentów żądanych w wezwaniu z dnia 29 stycznia 2010 r. W swoim piśmie pełnomocnik zwrócił się także z prośbą o przedłużenie terminu na złożenie pozostałych dokumentów o dalsze 7 dni.
Pismem z dnia 2 marca 2010 r. skarżący został wezwany do przedłożenia kolejnych oświadczeń, mających na celu wyjaśnienie jego sytuacji rodzinnej i majątkowej, w tym m.in. oświadczenia, czy nadal prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z małżonką i synem oraz odpisu pozwu rozwodowego oraz pozwu o alimenty.
Pismem z dnia 12 marca 2010 r., skarżący poinformował, że w chwili obecnej nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z małżonką W.K. i synem. Obecnie mieszka w mieszkaniu konkubiny, z którą nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego, a koszty związane z utrzymaniem mieszkania ponoszą po połowie. Wskazał również, że nie doręczono mu odpisu pozwu rozwodowego ani pozwu o alimenty. Z treści pisma wynika także, że skarżący nie posiada z małżonką wspólnych nieruchomości, czy też wspólnych cennych ruchomości, między małżonkami istnieje ustrój rozdzielności majątkowej, syn skarżącego również nie posiada majątku. Nie nastąpiło także żadne przekazanie majątku przez skarżącego na rzecz małżonki i syna. Według wiedzy skarżącego, małżonka nie posiada żadnych oszczędności, dlatego też wystąpiła o zasądzenie alimentów. Skarżący oświadczył, że zarówno on, jak i małżonka oraz syn nie korzystali z pomocy społecznej. Skarżący przedłożył także kserokopię aktu notarialnego z dnia 8 lutego 2008 r., stanowiący umowę o rozdzielności majątkowej małżeńskiej, a także zaświadczenie Burmistrza G. z dnia 17 marca 2010 r., z którego wynika, że skarżący nie otrzymał w latach 2009-2010 żadnej pomocy publicznej w Urzędzie Miejskim w G.
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, postanowieniem z dnia 30 marca 2010 r., odmówił K.K. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, stwierdzając, że skarżący nie wykazał, że zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Odpis tego postanowienia wraz z uzasadnieniem doręczono pełnomocnikowi strony w dniu 14 kwietnia 2010 r.
W dniu 19 kwietnia 2010 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) pełnomocnik skarżącego wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego, w którym, powołując się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego oraz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, stwierdził, że ocena materiału sprawy dokonana przez referendarza jest dowolna, ogólna i nie poddaje się kontroli. Ustalenie, że dokumenty sporządzone na podstawie obowiązujących przepisów prawa podatkowego nie stwierdzają prawdy, kiedy wiarygodność tych dokumentów nie została podważona przez organa finansowe, jest oczywiście nieuzasadnione. Zeznania podatkowe obrazują wszystkie czynności w ramach prowadzonej działalności. Twierdzenie zawarte w zaskarżonym orzeczeniu, że strata podatkowa nie dowodzi braku środków po stronie skarżącego, jest co najmniej wątpliwe z punktu widzenia podstawowych pojęć ekonomii. Za szczególnie krzywdzący skarżącego należy zaś uznać ten fragment uzasadnienia orzeczenia o odmowie przyznania prawa pomocy, w którym referendarz zarzuca skarżącemu, że "nie wymusił" na swojej małżonce, z którą pozostaje w trwałym konflikcie, wywołanym pozostawaniem skarżącego w związku pozamałżeńskim, oświadczenia o jej stanie majątkowym. Podobnie rzecz ma się z uzyskaniem wiadomości o źródłach utrzymania syna pozostającego pod opieką matki. Skarżący nie posiada żadnego majątku, czego referendarz nie mógł w obliczy materiału sprawy podważyć. Nie jest zatem możliwe jego wykorzystanie do uzyskania środków niezbędnych na uiszczenie wpisu. Referendarz, rozpoznając wniosek, nie wziął pod rozwagę z urzędu tej okoliczności, że dotychczas przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Szczecinie zawisło 12 spraw z udziałem skarżącego, w których orzekał o przyznaniu prawa pomocy. Wartość szacunkowa wpisów w tych sprawach to jednorazowo kwota ponad [...]. Referendarz, stwierdzając w rozliczeniu deklaracji VAT nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym całkowicie pominął tę okoliczność, że nadwyżką skarżący nie mógł w ogóle dysponować, co wynika z pobieżnej analizy wyniku jego działalności oraz z treści tytułów wykonawczych, jakie skarżący zaskarżył do tego Sądu, domagając się ich uchylenia i wstrzymania ich wykonania. Strata podatkowa świadczy o istnieniu wydatków przewyższających przychody, a co za tym idzie o istnieniu wymagalnych zobowiązań. Toteż, aby uiścić wpis, skarżący musiałby kontrahenta oszukać, doprowadzić do niekorzystnego rozporządzenia mieniem albo uszczuplić w zamiarze przestępnym należność podatkową lub zobowiązania z tytułu ubezpieczenia społecznego albo ukrywać mienie przed egzekucją. Wymaga podkreślenia to, że w przedmiotowej sprawie istnieje zasadnicza wątpliwość co do konstytucyjności podstaw prawnych powołanych przez Dyrektora Izby Celnej w S. w zaskarżonych decyzjach. Świadczą o tym dwa zapytania skierowane przez Naczelny Sąd Administracyjny do Trybunału Konstytucyjnego, o czym mowa w skargach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Wobec tego, że w ustawowym terminie skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia z dnia 30 marca 2010 r., stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej zwanej: P.p.s.a., rozstrzygnięcie to utraciło moc, zaś sprawa przyznania prawa pomocy podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3). Na mocy przepisu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., osobie fizycznej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Z powyższego wynika, że przesłanką zwolnienia od kosztów sądowych nie jest brak jakichkolwiek wolnych środków finansowych (oszczędności) na ich opłacenie, ale niemożność ich wygospodarowania z uzyskiwanych przychodów i posiadanego majątku z uwagi na to, że całość zużywana jest na niezbędne wydatki związane z utrzymaniem strony postępowania i jej rodziny, z których nie można zrezygnować lub czasowo ograniczyć, bowiem są one nieodzowne.
Z powyższej regulacji wynika również, że ciężar dowodu spoczywa na osobie fizycznej, albowiem zwrot "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że podmiot składający wniosek o przyznanie prawa pomocy jest zobligowany z mocy ustawy do wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, gdyż nie dysponuje dostatecznymi środkami na poniesienie kosztów postępowania.
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zwolnienie od kosztów sądowych jest bowiem odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 P.p.s.a, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Dodatkowo należy zauważyć, że gwarantowane art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności prawo do sądu nie jest bezwarunkowe, a państwa korzystają z pewnego marginesu uznania w tej mierze.
Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide: postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05, niepubl.), stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje, z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy zaś do sądu (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04, niepubl.). Przy czym, jeżeli oświadczenia strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okażą się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, sąd może wezwać stronę do złożenia, w zakreślonym terminie, dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). Sąd nie jest natomiast zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego albo gdy nie są one do końca jasne.
Odnosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy, należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, aby znajdował się w sytuacji uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Podkreślić przy tym trzeba, że w związku z uznaniem, iż informacje podane przez stronę we wniosku nie były wystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz budziły wątpliwości, skarżący był dwukrotnie wzywany do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów. Jakkolwiek skarżący udzielił odpowiedzi na powyższe wezwania, to jednakże nie zrealizował w pełni nałożonych na niego zobowiązań, co sprawia, że jego oświadczenia są niepełne, bądź nie poddają się weryfikacji, a to – z kolei – uniemożliwia przyjęcie, że spełnia on przesłanki przyznania prawa pomocy, określone w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.
Uzasadniając powyższe, na wstępie odnieść się należy do sytuacji rodzinnej skarżącego i jej wpływu na ocenę wniosku strony. We wniosku z dnia 19 stycznia 2010 r. skarżący podał, że wspólne gospodarstwo domowe tworzy z synem i "niepozostającą w zatrudnieniu" żoną, która pomaga mu w prowadzeniu działalności gospodarczej (stacja paliw), stanowiącej jedyne źródło utrzymania rodziny. Wezwany do podania dodatkowych danych na temat sytuacji rodzinnej oraz majątku osób pozostających ze stroną we wspólnym gospodarstwie domowym, w oświadczeniach z dnia 26 lutego 2010 r. i 12 marca 2010 r. skarżący wskazał, że nie prowadzi już wspólnego gospodarstwa domowego z małżonką i synem (ze względu na konflikt między małżonkami), małżonkowie nie posiadają wspólnego majątku (od dnia 8 lutego 2008 r. istnieje między nimi ustrój rozdzielności majątkowej), żadnego majątku odrębnego, oszczędności nie posiada zarówno syn, jak i małżonka skarżącego, która wniosła pozew rozwodowy oraz wystąpiła o zasądzenie alimentów na rzecz jej i dziecka. Nadto wnioskodawca podał, że mieszka u konkubiny, z którą również nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego, a koszty zamieszkania dzielone są po połowie.
Sąd nie neguje, że opisywana przez skarżącego jego sytuacja rodzinna jest skomplikowana, a powoływany konflikt między małżonkami mógł uniemożliwić mu pozyskanie stosownych oświadczeń, to jednakże nawet odstąpienie w tym wypadku od badania stanu majątkowego żony i syna skarżącego, nie mogłoby wpłynąć na zmianę stanowiska Sądu co do braku podstaw do uwzględnienia wniosku strony.
W pierwszej kolejności wskazania wymaga, że na żadnym etapie postępowania, tj. ani we wniosku, ani w późniejszych oświadczeniach czy sprzeciwie, skarżący nie podał wysokości miesięcznych wydatków ponoszonych na konieczne utrzymanie, ani też nie przedłożył dokumentów, które potwierdzałyby ponoszenie tych wydatków. Skarżący przywołał jedynie okoliczność wytoczenia przez małżonkę powództwa o alimenty oraz uiszczania połowy kosztów utrzymania mieszkania konkubiny.
Uzasadnione wątpliwości budzi także stan majątkowy samego skarżącego. W piśmie z dnia 19 stycznia 2010 r. pełnomocnik skarżącego podał (cyt.) "Zajęcia kont bankowych, wszystkich ruchomości skarżącego i nieruchomości w wyniku zabezpieczenia wykonania zaskarżonej decyzji doprowadziło do utraty znacznych środków niezbędnych do dokonywania zakupów (...)", we wniosku zaś i w kolejnych pismach skarżący oświadczył zaś, że nie ma żadnego majątku ruchomego i nieruchomego, gdyż wszelkie ruchomości skarżącego zostały zajęte w trybie egzekucji administracyjnej, w toku postępowania zabezpieczającego wykonania zaskarżonej decyzji. Ponadto, pomimo wezwania, skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów, które potwierdzałyby zajęcie lub zbycie (zlicytowanie) jego majątku ruchomego i nieruchomości w toku postępowania egzekucyjnego, jak również dokumentów obrazujących aktualny stan jego zaległości. Jedynie z kopii wydruku z konta w Banku Spółdzielczym w G. za okres od 1 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2009 r. wynika, że w ramach zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego wyegzekwowano od strony kwotę [...].
K.K. podał również, że nie korzysta z pomocy społecznej, a jego jedynym źródłem utrzymania jest prowadzona działalność gospodarcza, z której zarówno w roku 2009, jak i na dzień składania wniosku osiągnął stratę. W tym miejscu wskazać należy, że powoływane przez skarżącego okoliczności związane z jego przedsiębiorstwem (strata podatkowa, zajęcie rachunków bankowych) nie przesądzają o braku możliwości płatniczych skarżącego. Jak bowiem przyjmuje się w orzecznictwie, strata wynikająca z zeznań podatkowych i bilansu jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych, a co za tym idzie, sama ta okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielenia pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 260/08, Lex nr 479125). Zabezpieczenie majątku, czy zajęcie rachunków bankowych podmiotu samo przez się też nie świadczy o braku środków pieniężnych, gdyż nie oznacza, że skarżący nie uzyskuje środków pieniężnych poza tym rachunkiem. Stosownie bowiem do art. 22 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 ze zm.), dokonywanie lub przyjmowanie płatności związanych z wykonywaną działalnością gospodarczą może następować bez pośrednictwa rachunku bankowego przedsiębiorcy m.in. w przypadku, gdy jednorazowa wartość transakcji, bez względu na liczbę wynikających z niej płatności, nie przekracza równowartość 15.000 euro przeliczonych na złote według średniego kursu walut obcych ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski ostatniego dnia miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym dokonano transakcji.
Ponadto z przedłożonego odpisu rocznego zeznania podatkowego za 2008 r. wynika, że skarżący uzyskał znaczne przychody w wysokości [...] oraz zadeklarował koszty uzyskania przychodów w kwocie [...]. Natomiast w roku 2009 r. przychody z działalności gospodarczej wyniosły [...]. Na rachunek bankowy skarżącego wpływały środki pieniężne z tytułu wystawianych faktur, a z deklaracji VAT z 2009 r. (za miesiące od lipca do grudnia) wynika, że rozliczał znaczne kwoty związane z dostawami towarów, usług i nabyciem towarów, które w miesiącu październiku 2009 r. spowodowały powstanie nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu w kwocie [...]. Powyższe świadczy o znacznych rozmiarach prowadzonej działalności, a także dysponowaniu znacznymi środkami pieniężnymi w ramach tej działalności.
Wobec powyższego uznać należy, że strona nie ujawnia wszystkich danych dotyczących jej sytuacji materialnej i finansowej, przedstawiając tylko takie informacje, które mają świadczyć o tym, że jej sytuacja jest zła. Tymczasem, do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wystarczy ogólne twierdzenie o trudnej sytuacji finansowej skarżącego. Przyznanie prawa pomocy jest możliwe wyłącznie w przypadku wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy, zawierającej przede wszystkim dokładne dane dotyczące wysokości otrzymywanych dochodów, i to niezależnie od ich źródła, które w zestawieniu z ponoszonymi wydatkami na konieczne utrzymanie umożliwiają dokonanie oceny, czy wnioskodawcę stać na poniesienie kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W sprzeczności ze wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego stałoby bowiem przyjęcie za wiarygodne oświadczeń strony, która wskazując, że nie ma żadnego majątku, żadnych dochodów i nie korzysta z pomocy innych osób czy instytucji, twierdzi jednocześnie, że samodzielne zaspokaja swoje niezbędne potrzeby i partycypuje w kosztach utrzymania mieszkania.
O konieczności przyznania prawa pomocy nie może, wbrew stanowisku pełnomocnika skarżącego, przesądzać wyłącznie fakt, że skarżący jest zobligowany do uiszczenia wpisów sądowych od 12 skarg wniesionych na decyzje Dyrektora Izby Celnej w S., wydane na podstawie przepisów, których konstytucyjność skarżący kwestionuje. Fakt, że skarżący wniósł 12 skarg i w związku z tym wezwano go do uiszczenia wpisów w łącznej kwocie stanowiącej około [...], mógłby być bowiem uwzględniony tylko wówczas, gdyby Sądowi znana była realna kwota środków pieniężnych, jakimi dysponuje skarżący, oraz kwota koniecznych wydatków skarżącego.
W tym stanie sprawy, nie znajdując podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak na wstępie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło