I SA/Sz 260/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Sędzia NSA – Kazimiera Sobocińska po rozpoznaniu w dniu 20 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Z. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie sprawy ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za [...] r. wraz z odsetkami i kosztami postępowania egzekucyjnego p o s t a n a w i a: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] r. w przedmiocie przeniesienia odpowiedzialności za zaległości osób trzecich z tytułu podatku od towarów i usług za [...] r. wraz z odsetkami i kosztami postępowania egzekucyjnego A. Z., reprezentowany przez adwokata zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik wskazał, że skarżący znajduje się w trudnej sytuacji majątkowej, wszelkie posiadane środki finansowe są zagospodarowane. Wobec tego, w jego ocenie, wykonanie zaskarżonej decyzji poprzez wyegzekwowanie znacznych środków pieniężnych przez organ podatkowy, a następnie poniesienie dodatkowych kosztów przez skarżącego w celu odzyskania tych środków w razie ewentualnego uwzględnienia skargi, będzie czasochłonne i może spowodować drastyczne pogorszenie trudnej już sytuacji majątkowej skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a., wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże, jak stanowi art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu w całości lub części, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Z powołanego powyżej przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że przyznanie stronie skarżącej ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, stanowi odstępstwo od ogólnej reguły, wyrażonej w art. 61 § 1, oraz że uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na tej stronie. Natomiast Sąd, rozstrzygając w oparciu o art. 61 § 3 p.p.s.a., jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych, na który składają się niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przedmiotem zaskarżonej w rozpoznawanej sprawie decyzji jest orzeczenie o solidarnej odpowiedzialności skarżącego jako członka zarządu spółdzielni za jej zaległości w podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe [...]r. Przyjąć zatem należy, że znaczna szkoda związana z wykonaniem tego rodzaju zobowiązania będzie występowała wówczas, gdy późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia nie będzie mógł takiej szkody wynagrodzić. Natomiast trudne do odwrócenia skutki mogłyby wystąpić wtedy, gdyby przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego byłoby co najmniej kłopotliwe, to jest gdyby uiszczona określona decyzją należność nie była możliwa do zwrotu lub zwrot ten byłby mało realny. Tego rodzaju ocena skutków spełnienia świadczenia mogłaby wystąpić w takiej sytuacji, gdyby groziła utratą przedmiotu świadczenia, który nie mógłby jednocześnie zostać zastąpiony innym przedmiotem z uwagi na jego cechy charakterystyczne, czy właściwości lub gdyby chodziło o zagrożenie utraty życia lub zdrowia (por. np.: postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04; postanowienie NSA z dnia 10 lutego 2006 r., sygn. akt II OZ 48/06; postanowienie WSA w Łodzi z dnia 10 września 2008 r., sygn. akt I SA/Łd 403/08; wszystkie opubl. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie ulega przy tym wątpliwości, że w przypadku, gdy przedmiotem sporu jest zobowiązanie pieniężne tego rodzaju skutki z reguły nie następują, ponieważ spełnione świadczenie na ogół poddaje się zwrotowi, o ile zachodzą ku temu podstawy. Uzasadniając wniosek pełnomocnik wskazał na trudną sytuację majątkową skarżącego i możliwość jej drastycznego pogorszenia po ewentualnym uwzględnieniu skargi ze względu na konieczność poniesienia dodatkowych kosztów na odrębne postępowania w celu odzyskania wyegzekwowanych kwot przez organ podatkowy. Zdaniem Sądu, powołane okoliczności, a także te które da się wyinterpretować z akt sprawy, nie pozwalają przyjąć, że sytuacja skarżącego jest na tyle wyjątkowa, iż spełnienie świadczenia pieniężnego wynikającego z decyzji powodowałoby trudne do odwrócenia skutki lub znaczną szkodę, w rozumieniu przyjętym na gruncie przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a. Wskazać bowiem należy, że jeżeli zobowiązanie podatkowe zostanie wyegzekwowane przymusowo, a następnie okaże się, iż w wyniku ewentualnego uwzględnienia skargi zajdą przesłanki do jego zwrotu, organ podatkowy będzie zobligowany zwrócić skarżącemu wyegzekwowaną należność. Należność ta należy bowiem do kategorii zobowiązań publicznoprawnych, co tym samym powoduje, że nie zachodzi niebezpieczeństwo definitywnej utraty wyegzekwowanej kwoty. Ponadto należy wskazać, że konieczność poniesienia ciężaru finansowego, wynikającego z zaskarżonej decyzji, czy też akcentowanie trudnej sytuacji majątkowej nie mogą stanowić same przez się podstawy do wstrzymania wykonania decyzji, gdyż warunkiem takiego wstrzymania jest nieodwracalność skutków lub realna groźba powstania znacznej szkody w następstwie wykonania obowiązku zapłaty należności pieniężnych. Jest oczywiste, że zapłata zaległości podatkowej ze swej istoty powoduje dolegliwość w postaci "uszczerbku finansowego". Jednakże "uszczerbek finansowy" ponoszony przez stronę przy regulowaniu zobowiązań podatkowych – nawet znaczny – nie jest pojęciem tożsamym z groźbą wyrządzenia znacznej szkody w konsekwencji wykonania zaskarżonej decyzji, a tym bardziej spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zwrócić przy tym wypada uwagę na fakt istnienia ograniczeń w prowadzeniu egzekucji administracyjnej (por. art. 8-10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.). Ograniczenia te gwarantują zachowanie zobowiązanemu i jego rodzinie warunków wystarczających, według ustawodawcy do humanitarnej egzystencji – choć niewątpliwie w gorszych standardach niż przed wszczęciem egzekucji. Ponadto samo pogorszenie warunków egzystencji (w rozpoznawanej sprawie nieuzasadniona obawa o pogorszeniu sytuacji) nie może stanowić powodu wstrzymania wykonania ostatecznej decyzji administracyjnej (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 października 2005 roku, sygn. akt II GZ 111/05, niepubl.). W ocenie Sądu, uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Według Sądu subiektywne, a przy tym bardzo ogólnikowe stwierdzenie o groźbie pogorszenia sytuacji materialnej oraz braku wolnych środków finansowych, bez jednoczesnego wykazania rzeczywistych środków finansowych i materialnych, którymi dysponuje oraz brak wykazania jaką szkodę lub trudne do odwrócenia skutki spowoduje, pozwala Sądowi stwierdzić, że nie wystąpiły przesłanki uzasadniające przyznanie ochrony tymczasowej. W tym stanie sprawy, uznając, że skarżący nie wykazał dostatecznie istnienia przesłanek niezbędnych do uwzględnienia jego wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, Sąd, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., orzekł jak na wstępie.