I SA/Sz 265/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk - Gawęcka Sędzia WSA Anna Sokołowska po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 maja 2017 r. sprawy ze skargi M. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 października 2016 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego M. M. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. (dalej: "Organ odwoławczy") utrzymało w mocy postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] o pozostawieniu bez rozpatrzenia odwołania M. M. (dalej: "Skarżący") z dnia [...] od decyzji Wójta Gminy R. z dnia [...] w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Z uzasadnienia wynika, że Organ odwoławczy stwierdził brak podpisu na odwołaniu i wezwaniem z dnia [...] na podstawie art. 169 § 1 w zw. z art. 168 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz.U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.) dalej: "O.p.", wezwał do uzupełnienia braku formalnego odwołania przez podpisanie się pod nim w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania pod rygorem pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia. Wobec nie uzupełnienia braków odwołania w wyznaczonym terminie pozostawiono odwołanie bez rozpatrzenia na podstawie art. 169 § 1 i 4, art. 168 § 2 i 3 O.p. Na postanowienie zażalenie wniósł Skarżący zarzucając, że Organ nie wystosował wezwania do usunięcia braków odwołania pod właściwy adres i w ten sposób pozbawił odwołującego się możliwości obrony swoich praw. Wskazał, że pismem z dnia [...] poinformował Organ I instancji o adresie do korespondencji. Organ odwoławczy utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie wskazał, że w odwołaniu z dnia [...] Skarżący wskazał w oznaczeniu strony adres w P. przy ul. G., nie podając, że adres do korespondencji jest inny. Pismo z dnia [...] skierowane do Organu I instancji wskazujące adres do korespondencji w S. dotyczy okresu sprzed wydania decyzji Wójta Gminy R. z dnia [...], zatem Organ odwoławczy uznał, że nie można uznać, że Organ winien wysłać wezwanie do uzupełnienia braków podania na ten właśnie adres. Ponadto Organ wskazał, że informacja o adresie do korespondencji nie została przekazana przez Urząd do Kolegium. Wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Skarżący zarzuca, że zaskarżone postanowienie o pozostawieniu odwołania bez odwołania jest dla niego krzywdzące ponieważ poinformował Organ o adresie do korespondencji. Wezwanie do usunięcia braków odwołania do niego nie dotarło albowiem zostało wysłane na niewłaściwy adres. W odpowiedzi na skargę Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi z uzasadnieniem jak w rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Z istoty kontroli wynika, że zasadność zaskarżonego aktu (decyzji albo postanowienia) podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Podkreślić przy tym należy, że w świetle art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd nie ma obowiązku, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt FSK 2326/04, LEX nr 173127). Ponadto, w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 P.p.s.a.). Mając na uwadze powyższe granice rozpoznania sprawy Sąd uznał, że skarga okazała się zasadna a zaskarżone postanowienia należało uchylić. Zgodnie z art. 168 § 1 O.p. przez pojęcie podania należy rozumieć żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia, ponaglenia oraz wnioski. Wymagania formalne, jakim powinno odpowiadać odwołanie, określa art. 168 § 2 i 3 tej ustawy. Tym samym są to elementy obligatoryjne każdego podania w tym odwołania (z wyjątkiem wyjaśnień). Ordynacja podatkowa przewiduje cztery zasadnicze cechy każdego podania. Są to: określone żądanie, wskazanie osoby, od której pochodzi podanie, adres tej osoby oraz jej podpis. Wskazanie osoby, od której pochodzi podanie, jej adresu oraz złożenie podpisu pozwalają organowi podatkowemu na zidentyfikowanie podmiotu, od którego pochodzi podanie. Dopiero złożenie podpisu pod treścią podania oznacza, że mamy do czynienia z uzewnętrznionym oświadczeniem woli bądź też wiedzy określonej osoby, która złożyła podpis. Brak takiego podpisu oznacza tyle, że określona w treści podania osoba nie złożyła takiego oświadczenia. Jest to brak, który może zostać usunięty w trybie przewidzianym w art. 169 § 1 O.p. W związku z tym prawidłowo Organ odwoławczy uznał, że wezwanie do uzupełnienia braku formalnego, tj. podpisu odwołania, miało podstawę prawną wynikającą z treści art. 169 § 1 O.p. W rozpoznawanej sprawie Organ uznał, że wezwanie do usunięcia braku formalnego odwołania zostało doręczona Skarżącemu zgodnie z art. 150 O.p., w dniu [...] na adres ul. G. P., stąd Organ uznał, ze w sprawie pozostawienie bez rozpatrzenia odwołania jest skuteczne. Skarżący podnosi, że wezwanie skierowano na niewłaściwy adres. W aktach administracyjnych sprawy jest pismo zatytułowane "adres do korespondencji" pochodzące od Skarżącego i jak wynika to z adnotacji Urzędu Gminy R. złożone zostało dnia [...]. w toku prowadzonego postępowania podatkowego ze wskazanym adresem do korespondencji S., ul. P. Z postanowienia Organu z dnia [...] wynika, że informacja ta nie została przekazana przez Urząd Organowi Odwoławczemu. Przywołany art. 150 O.p. reguluje tryb doręczania pism osobom fizycznym w razie niemożności doręczenia w sposób wskazany w art. 148 § 1 (adres zamieszkania albo adres do doręczeń w kraju) lub art. 149 O.p. (pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu). Skuteczne doręczenie pisma na podstawie art. 150 O.p. jest uzależnione ponadto od zgodnej z prawem próby doręczenia pisma na zasadach określonych w art. 148 § 1 lub art. 149 tej ustawy, w tym w szczególności na prawidłowy adres osoby, do której pismo jest kierowane. W rozpoznawanej sprawie wezwanie dotyczy odwołania wniesionego przez osobę fizyczną i skierowane zostało do osoby fizycznej. Wszelkie doręczenia pism w toku postępowania przed organami podatkowymi powinny być więc dokonywane w trybie art. 148-150 O.p. Oprócz mieszkania lub adresu do korespondencji (art. 148 § 1) pisma mogą być doręczane adresatom w siedzibie organu podatkowego; dodatkowo w miejscu pracy adresata - osobie upoważnionej do odbioru korespondencji (art. 148 § 2). Wskazać także należy, że stosownie do art. 148 § 3 O.p. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w § 1 i 2, a także w innych uzasadnionych przypadkach pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie. Przypomnieć należy, że w wyroku z 22 marca 1995 r. Sąd Najwyższy stwierdził, że: "Doręczenie w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej jest skuteczne, gdy miejsce zamieszkania adresata nie budzi wątpliwości" (sygn. akt II CRN 4/95, niepubl.). Bezspornie okoliczność faktycznego miejsca pobytu "adresata" musi być każdorazowo znana organowi prowadzącemu postępowanie, aby możliwe było doręczenie urzędowej korespondencji przede wszystkim bezpośrednio do rąk adresata pisma urzędowego. Bezspornie nie można nakładać na organ prowadzący postępowanie każdorazowo obowiązku ustalania adresu strony. Obowiązek ustalenia adresu podatnika spoczywa na organie podatkowym jeżeli poweźmie on wątpliwości co do prawidłowości podanego przez stronę adresu. Wówczas organ podatkowy zobligowany jest podjąć działania mające na celu jego ustalenia. Mając na uwadze zarzuty skargi oraz dokumenty w aktach administracyjnych, w rozpoznawanej sprawie, Organ odwoławczy miał podstawy do powzięcia wątpliwości co do adresu do doręczeń pism a także ustalenia innego niż miejsce zameldowania Skarżącego adresu tj. adresu do korespondencji wskazanego przez Niego w piśmie, które wpłynęło do Organu I instancji w dacie [...]. W związku z powyższym zarzuty co do niewykonania ww. obowiązków Organu w zakresie doręczenia wezwania, skoro sama Strona ujawniła adres do korespondencji i odbiera korespondencję na ten adres wysyłaną, są uzasadnione. Uznanie, jak była o tym mowa, że są podstawy do pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia i że doszło do skutecznego doręczenia wezwania w trybie art. 150 O.p. winno być poprzedzone pozytywnymi ustaleniami, że wezwanie zostało skierowane na właściwy adres ale także czy organ dysponuje kopertą i prawidłowo sporządzonym dokumentem potwierdzającym doręczenie, że w wypełnionym przez podmiot doręczający potwierdzeniu doręczenia pisma oraz na kopercie zamieszczono wszystkie wymagane ustawą informacje. Należy mieć na uwadze, że prawidłowość doręczeń jest jednym z kluczowych warunków przestrzegania praw strony, zaś same przepisy traktujące o doręczeniach mają charakter gwarancyjny. Wszelkie wątpliwości w tym zakresie powinny być tłumaczone na korzyść strony, natomiast błędy podmiotów trzecich dokonujących doręczeń - poczty (doręczycieli) - obciążają na zasadzie ryzyka administrację podatkową (por. postanowienie NSA z dnia 1 sierpnia 2014 r., II FSK 2087/14, LEX nr 1503686). Ustawodawca po to stworzył szczegółową regulację w zakresie określenia okoliczności, w których dochodzi do skutecznego doręczenia podatnikowi przesyłki w trybie art. 150 O.p., aby właśnie w oparciu o kryteria formalne określone w tym przepisie móc stwierdzić, że do takiego skutecznego doręczenia w rozumieniu tej normy doszło. Nie można bowiem pomijać, że art. 150 O.p. normuje fikcję prawną doręczenia pisma, która ma miejsce tylko wówczas, gdy adresatowi nie można doręczyć pisma osobiście, przy jednoczesnym zagwarantowaniu mu możliwości pozyskania wiedzy o podjętej próbie dokonania takiego doręczenia, z informacją o jednoznacznie wskazanym terminie jego odbioru i miejscu złożenia. Rzetelne zatem wypełnienie przez doręczyciela wszystkich wymogów formalnych określonych w art. 150 O.p. pozwala na stwierdzenie, że nieodebranie osobiście pisma złożonego we wskazanym miejscu w zakreślonym jednoznacznie terminie skutkuje stwierdzeniem doręczenia tego pisma w trybie zastępczym. Tymczasem treść pocztowego dowodu doręczenia przesyłki – wezwania z dnia [...], jako dokumentu urzędowego, który znajduje się w aktach administracyjnych nie odzwierciedla rzeczywistości w części dotyczącej spełnienia warunków, umożliwiających stwierdzenie, że doręczenie zastępcze zostało dokonane w sposób skuteczny. Brak jest adnotacji doręczyciela o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1 art. 150 O.p., wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia; umieszczenia w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, lub miejsca wskazanego jako adres do doręczeń w kraju, na drzwiach jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Należy zaakcentować, że organ administracji może skorzystać z domniemania doręczenia wyłącznie w sytuacji, gdy pismo kierował na prawidłowy adres strony i uczynił zadość wszystkim wymogom określonym w powołanych wyżej przepisach procesowych, przy jednoczesnym dochowaniu jednej z podstawowych zasad postępowania organów administracji publicznej przewidzianej w art. 121 O.p., w myśl której obowiązkiem organów jest prowadzenie postępowania w taki sposób, aby było staranne i merytorycznie poprawne, w którym traktuje się równo interesy strony lub uczestnika postępowania jak i Organu (Skarbu Państwa, Gminy), a prawnych wątpliwości nie rozstrzyga się na niekorzyść strony. Oznacza to, że organy administracji mają tak prowadzić postępowanie by pogłębić zaufanie obywateli do organów oraz świadomość i kulturę prawną. Z zasady tej zatem wynika wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy. Mając na uwadze powyższe, błędne jest stanowisko Organu odwoławczego, że w okolicznościach sprawy, wystarczające było skierowanie przesyłki zawierającej wezwanie do usunięcia braków odwołania na adres Strony wskazany w odwołaniu a ponadto, że wobec braków dokumentu doręczenia doszło do skutecznego doręczenia wezwania w trybie art. 150 O.p. Skoro zatem nie doszło do skutecznego doręczenia wezwania do usunięcia braku formalnego odwołania, nie było podstaw do pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia na podstawie art. 169 § 1 i 4 O.p. oraz art. 168 § 2 i 3 O.p. Ponownie rozpoznając sprawę Organ zastosuje się do przedstawionej wykładni powołanych przepisów prawa i oceny przesłanek. Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji. O kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a