I SA/Sz 271/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 2 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L.S. i J.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie z ich skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okresy od lipca do grudnia 2013 r., od stycznia do grudnia 2014 r. oraz od stycznia do sierpnia 2015 r. p o s t a n a w i a: 1. zmienić postanowienie referendarza sądowego z dnia 25 maja 2016 r., sygn. akt I SA/Sz 271/16 w ten sposób, że przyznać Skarżącym prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata; 2. odmówić zmiany ww. postanowienia w pozostałym zakresie. W dniu 17 lutego 2016 r. L.S. i J.S. wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie ze skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Prawomocnym postanowieniem z 25 maja 2016 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie odmówił Skarżącym przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu argumentował, że Skarżący nie wykazali, aby znajdowali się w takiej sytuacji, że nie jest ich stać na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Wskazano na znaczny majątek w postaci budynku mieszkalnego o powierzchni [...] m kw. wraz z gruntem o pow. [...] m kw. (według oświadczenia obciążony hipoteką) oraz budynek piekarni o pow. [...] m kw. wraz z gruntem o pow. [...] m kw. (wartość [...] zł) wykorzystywany do prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie produkcji pieczywa, produkcji świeżych wyrobów ciastkarskich i ciastek (PIT/B za 2015 r.). We wniosku Skarżący podali także, że J.S. jest rencistą i otrzymuje z tego tytułu świadczenie w kwocie [...] zł netto. Natomiast z dokumentów wynikało, że L.S. z tytułu działalności gospodarczej w 2015 r. zadeklarowała przychód w wysokości [...] zł (dochód w wysokości [...] zł, koszty uzyskania przychodów [...] zł). Referendarz sądowy zauważył, że Skarżący nie potwierdzili uzyskiwania aktualnie dochodów w kwocie [...] zł netto miesięcznie, nie przedłożyli także wyciągu z rachunku bankowego Skarżącego, przez co nie można ustalić czy i ewentualne jakie środki pieniężne Skarżący zgromadzili na rachunkach bankowych, ani jakimi kwotami obracają. W ocenie referendarza sądowego, na podstawie przedłożonych oświadczeń i dokumentów nie sposób zatem ustalić, czy i w jakim zakresie Skarżący są w stanie partycypować w kosztach sądowych. Przedstawione wybiórcze informacje nie pozwalają na dokonanie takiej oceny. Należy pokreślić, że w sytuacji, gdy Skarżący ubiegają się o przyznanie wsparcia z budżetu państwa w zakresie zainicjowanego przez nich postępowania sądowego, wymaga się od nich szczególnej staranności i rzetelności w przedstawieniu danych finansowych i ich udokumentowaniu. Wyrokiem z dnia 5 października 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę Skarżących na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z [...]. Wyrok z uzasadnieniem doręczono Skarżącym w dniu 7 listopada 2016 r. W dniu 10 listopada 2016 r. (data nadania pisma na poczcie) Skarżący wystąpili ponownie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W złożonym na wezwanie referendarza sądowego urzędowym formularzu PPF wskazali, że wnoszą o zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym majątku i dochodach ponownie wskazali, że prowadzą dwuosobowe gospodarstwo domowe, są osobami schorowanymi, ich źródłem utrzymania jest renta Skarżącego w wysokości ok. [...] zł netto, zaś z działalności gospodarczej ponoszą stratę (wg nadesłanego wyciągu z pkpir na 31.10.2016 r., strata w wysokości [...] zł). Wnioskodawcy w dalszym ciągu pozostają właścicielami domu o pow. [...] m kw. obciążonego hipotecznie, o wartości [...] zł, budynku piekarni o pow. [...] m kw. wraz z gruntem. Wskazano na posiadanie wierzytelności w kwocie [...] zł oraz samochodu osobowego z roku 2009. Stałe miesięczne koszty utrzymania ponoszone przez Skarżących pozostają na zbliżonym poziomie i stanowią je następujące wydatki: podatek od nieruchomości, opłaty za media, zakup lekarstw, żywności, środków czystości. Wykazano spłatę rat kredytu w kwocie [...] zł. Wykonując wezwanie referendarza sądowego, Skarżący dodatkowo do akt nadesłali wyciąg z rachunku związanego z działalnością gospodarczą w Banku [...] S.A. za okres od 1 maja 2016 r. do 19 grudnia 2016 r., a także oświadczenie Skarżącego, że na posiadanym w Banku [...] rachunku bankowym saldo wynosi [...] zł; Strona wskazała, że nie jest możliwe dostarczenie wyciągu z tego rachunku w terminie 7-dniowym z uwagi na awarię systemu. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek jest częściowo zasadny. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - dalej "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Niniejszym wnioskiem Skarżący wystąpili o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego i dla siebie i rodziny. Aktualnie rozpoznawany wniosek jest ponownym wnioskiem Skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata z urzędu. Wskazać należy, że prawomocnym postanowieniem z 25 maja 2016 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy w takim zakresie, z uwagi na niewykazanie ustawowych przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Wobec powyższego rozpoznanie kolejnego wniosku Skarżących winno nastąpić w kontekście art. 165 p.p.s.a., dającego prawo uchylenia lub zmiany prawomocnego postanowienia wskutek zmiany okoliczności sprawy, z uwzględnieniem materialnych przepisów stanowiących podstawę przyznania prawa pomocy zawartych w art. 243 i następnych p.p.s.a. W obecnie rozpoznawanym wniosku Skarżący nie wskazali na jakąkolwiek zmianę w ich dotychczasowej sytuacji materialnej powodującą radykalne pogorszenie ich sytuacji materialnej. Kwota dochodów posiadanych na utrzymanie pozostaje na zbliżonym poziomie. Skarżąca w dalszym ciągu obraca środkami pieniężnymi w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, zaś Skarżący otrzymuje rentę w kwocie ok. [...] zł. Rodzina posiada dotychczasowy majątek, dodatkowo wykazano posiadanie wierzytelności, nie zwiększyły się też drastycznie wydatki rodziny. W odniesieniu do wnioskodawców nie można więc stwierdzić zaistnienia nowych okoliczności świadczących o braku po ich stronie zdolności do poniesienia kosztów sądowych, które ewentualnie mogą pojawić się na obecnym etapie postępowania, w szczególności wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie [...] zł. Nadmienić także należy, że w dniu 1 sierpnia 2016 r. Skarżący, pomimo ich wcześniejszych twierdzeń o braku jakichkolwiek środków pieniężnych, uiścili kwotę [...] zł tytułem wpisu od skargi, zaś w dniu 10 października 2016 r. i 20 października 2016 r. łącznie kwotę [...] zł tytułem opłat kancelaryjnych, a zatem zdobycie takich środków pieniężnych na opłacenie ewentualnej skargi kasacyjnej przez Skarżących jest możliwe, pomimo wykazywanych obciążeń finansowych. W tych okolicznościach brak jest podstaw do uwzględnienia ich ponownego wniosku i przyznania zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w całości. Niezależnie od powyższego, ocena sytuacji materialnej Skarżących musiała obecnie prowadzić do wniosku, że ich żądanie zasługuje obecnie na częściowe uwzględnienie. Trzeba zwrócić uwagę, że przez pryzmat wydanego w tej sprawie orzeczenia kończącego postępowanie sądowe, tj. wyroku z dnia 5 października 2016 r., doszło w tej sprawie do zmiany okoliczności, o której mowa w art. 165 p.p.s.a., albowiem w świetle judykatury przymus adwokacki to jedna z tych sytuacji, która wypełnia dyspozycję tego przepisu (patrz postanowienie Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 23 lipca 2014 r. sygn. akt I FZ 204/14; dostępne na stronie internetowej: http//:orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym stanie rzeczy wniosek Skarżących o ustanowienie adwokata należało uznać za uzasadniony. Przyjęte zatem wyżej ustalenia pozwoliły na tym etapie postępowania sądowego na odstąpienie od podjętego uprzednio rozstrzygnięcia w tym przedmiocie i w konsekwencji na przyznanie Skarżącym prawa pomocy w postaci ustanowienia fachowego pełnomocnika w celu sporządzenia skargi kasacyjnej, tj. zgodnie z żądaniem zawartym w formularzu PPF - adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w S. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 165 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.