I SA/Sz 281/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Sędzia NSA – Zofia Przegalińska po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.G. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na wstrzymanie czynności egzekucyjnych p o s t a n a w i a: odrzucić skargę. W dniu 9 lutego 2009 r. J.G. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na wstrzymanie czynności egzekucyjnych. Według skarżącego postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 107 § 1 i § 3 kpa, zaś przytoczone w postanowieniu przepisy prawne tj. art. 84 ust. 2 i 83c ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych nie mają nic wspólnego ze sprawą. Jednocześnie skarżący wniósł o uchylenie nieprawomocnej, jego zdaniem, decyzji ZUS z dnia [...], nakazującej mu zwrot nienależnie pobranych świadczeń, na podstawie której wystawiono tytuły wykonawcze i wszczęto egzekucję. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie z powodu niezaskarżalności tego postanowienia. Podniesiono, że w świetle art. 83c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zażalenie na nie nie przysługuje. Jednakże z uwagi na błędne pouczenie strony o możliwości wniesienia skargi do sądu administracyjnego zdaniem organu na podstawie art. 112 kpa skarżący nie może ponosić konsekwencji tego błędnego pouczenia. Dlatego organ przyjął tryb określony w art. 52 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 112 kpa i poinformował stronę o błędnym pouczeniu zawartym w postanowieniu i pouczył, że przed złożeniem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona powinna wezwać ZUS do usunięcia naruszenia prawa, co też skarżący uczynił zaś organ przekazał następnie jego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Odnośnie zarzutów skarżącego organ wskazał, iż prowadzona egzekucja została wszczęta na podstawie prawomocnej decyzji administracyjnej. Odnośnie przepisu prawa wskazanego w tytule wykonawczym organ wskazał, iż faktycznie w tytule wykonawczym zamiast art. 84 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (nienależnie pobrane świadczenie) wskazano art. 83 ust. 1 i art. 24 ust. 1 dotyczący zaległych składek. Niezależnie od powyższego Dyrektor Izby Skarbowej po uzyskaniu stanowiska wierzyciela – Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (wyrażonego zaskarżonym postanowieniem) odmówił postanowieniem z dnia [...] wstrzymania postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego na które to postanowienie skarżący wzniósł zażalenie do Ministra Finansów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Podstawową kwestią w niniejszej sprawie jest kwestia dopuszczalności wniesienia opisanej powyżej skargi na postanowienie ZUS będące stanowiskiem wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym z punktu widzenia zakresu kognicji sądu administracyjnego. Zakres kontroli działalności administracji publicznej i stosowania przez wojewódzkie sądy administracyjne środków przewidzianych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) określa art. 3 § 2 tej ustawy. Obejmuje on m.in. skargi na: decyzje administracyjne (art. 3 § 2 pkt 1), postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, lub rozstrzygające sprawę co do istoty (art. 3 § 2 pkt 2), a także na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie (art. 3 § 2 pkt 3). Zaskarżone niniejszą skargą postanowienie ZUS wydane zostało na podstawie art. 123 § 1 kpa w zw. z art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 229 poz. 1954 ze zm.) zaś w treści powołano także art. 83c ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2007 r. Nr 11 poz. 74 ze zm.). Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych stanowi lex specialis w stosunku do ogólnych zasad postępowania egzekucyjnego przewidzianych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wprowadzona zatem w art. 83c ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zasada, iż "od wydanych w trakcie postępowanie egzekucyjnego postanowień Zakładu w sprawie stanowiska wierzyciela zażalenie nie przysługuje" - w przeciwieństwie do ust. 1 tego przepisu, zgodnie z którym dla postanowień, od których przysługuje zażalenie, wydanych przez kierownika terenowej jednostki organizacyjnej Zakładu działającego jako organ egzekucyjny na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organem odwoławczym jest dyrektor izby skarbowej - deroguje zasadę ogólną wynikającą z art. 34 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, która przewiduje w takim przypadku prawo wniesienia zażalenia. Skoro zaś na przedmiotowe postanowienie z mocy wyraźnej i jednoznacznej regulacji ustawowej nie przysługuje zażalenie, pozostaje ono także poza wskazanym w art. 3 cytowanej ustawy zakresem kognicji sądu administracyjnego, na który to fakt nie ma wpływu omyłkowe pouczenie strony o przysługującym prawie do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Jak bowiem wynika z cytowanej powyżej regulacji, skarga jest dopuszczalna jedynie na te postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Nie może być również wątpliwości, że skoro rozstrzygnięcie ZUS ma charakter postanowienia, to nie jest innym aktem niż określone w pkt 1-3 § 2 powyższego artykułu, stąd nie podlega kognicji sądu na podstawie pkt 4 § 2 tego artykułu. Brak zatem w niniejszej sprawie podstaw prawnych do rozpoznania skargi na przedmiotowe postanowienie. Sąd podziela w tym zakresie pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 kwietnia 2006 r., sygn. akt II FSK 474/05 (LEX nr 212135) iż wyłączenie trybu zaskarżenia zażaleniem wydanego w trakcie postępowania egzekucyjnego postanowienia ZUS w sprawie stanowiska wierzyciela, zawarte w art. 83c ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, dotyczy każdego postępowania egzekucyjnego niezależnie od tego, który organ egzekucyjny postępowanie to prowadzi. Jak podkreślił NSA w ust. 2 art. 83c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych dokonano uregulowania odstępstwa od reguły wyrażonej w art. 34 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, iż postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela, wydane w postępowaniu egzekucyjnym są zaskarżalne, gdyż przyjęto, że na wymienione postanowienia Zakładu wydane w trakcie postępowania egzekucyjnego nie przysługuje środek zaskarżenia w postaci zażalenia. Zatem w obu jednostkach redakcyjnych tego artykułu ustawodawca uregulował dwie odrębne i niezależne od siebie instytucje prawne. Gdyby bowiem ustawodawca odstąpił od zasady zaskarżalności postanowień w sprawie stanowiska wierzyciela tylko w sytuacji, gdy ZUS jest jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym, to zastrzeżenie takie zawarłby w treści regulacji opisanej w ust. 2 art. 83c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Wtedy, bowiem w analizowanym ustępie 2 zawarte zostałoby odwołanie do sytuacji ujętej w ustępie 1, czy to przez stwierdzenie, że postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela nie jest zaskarżalne, w sytuacji, gdy ZUS działa jako organ egzekucyjny, bądź przez ogólne powołanie ust. 1 w treści ust. 2 art. 83c ustawy. Skoro zastrzeżenia tego rodzaju ustawodawca nie sformułował, nie sposób go domniemywać, gdyż w konsekwencji prowadziło to do rozszerzającej wykładni prawa (tak też - wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2005 r. sygn. II FSK 309/05). Podobne stanowisko prezentowane jest również w postanowieniach m.in. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 16 kwietnia 2009 r., sygn. akt III SA/Lu 125/09, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 28 lutego 2006 r., sygn. akt I SA/Lu 35/06, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 marca 2008 r., sygn. akt I SA/Po 258/08. W tym stanie rzeczy, ponieważ zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie nie mieści się w dyspozycji przepisu art. 3 § 2 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, to uznać należało iż nie podlega ono kontroli wykonywanej przez sąd administracyjny. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. Dodatkowo podnieść należy, że powyższe rozstrzygnięcie Sądu nie narusza prawa strony do sądu, albowiem stronie przysługują środki prawne umożliwiające zakwestionowanie postanowienia organu egzekucyjnego wydanego w sprawie wniesionego przez skarżącego wniosku dotyczącego wstrzymania prowadzonego postępowania egzekucyjnego poprzez możliwość wniesienia zażalenia na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] odmawiające wstrzymania postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego do Ministra Finansów. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji.