I SA/Sz 287/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Sędzia WSA Kazimierz Maczewski po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. i M. Ż. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości w podatku od towarów i usług za miesiące od marca do maja oraz od lipca do października 2006 r. p o s t a n a w i a: odmówić zmiany prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. z dnia 9 czerwca 2011 r. sygn. akt I SA/Sz 287/11 odmawiającego przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 9 czerwca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. odmówił M. C. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, oceniając sytuację majątkową skarżącego na podstawie treści złożonego formularza PPF oraz dodatkowych dokumentów i oświadczeń złożonych przez skarżącego w odpowiedzi na wezwania referendarza sądowego. Z uzasadnienia wniosku wynikało, że strona nie pozostaje z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym, nie posiada żadnego majątku ani zgromadzonych środków pieniężnych, nie uzyskuje żadnych dochodów, a utrzymuje się z pomocy rodziny udzielanej w wysokości [...] zł miesięcznie. Partycypuje w wydatkach związanych z utrzymaniem domu. Wezwany do uzupełnienia oświadczenia i przedstawienia dokumentów niezbędnych do oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej, możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego skarżący nadesłał: - dwa zaświadczenia z urzędu skarbowego z dnia 26 kwietnia 2011 r. o braku zeznania podatkowego za 2009 r. oraz o nieprowadzeniu działalności gospodarczej, - zaświadczenie z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. W. L. z dnia 26 kwietnia 2011 r. zaświadczające, że skarżący nie korzystał i nie ubiegał się o przyznanie pomocy społecznej w 2010 r. i 2011 r., - kopię wniosku złożonego w Urzędzie Gminy w N. W. L. dotyczącego liczby osób zameldowanych ze skarżącym pod jednym adresem, wraz z adnotacją urzędu, iż jest to 5 osób, - oświadczenie skarżącego z dnia 18 kwietnia 2011 r. wyjaśniające, iż pozostaje w związku małżeńskim; między małżonkami istnieje ustrój rozdzielności majątkowej, w związku z tym nie zna dochodów i stanu majątkowego małżonki; skarżący na podstawie umowy użyczenia zajmuje pokój w lokalu mieszkalnym położony w M. przy ul.[...] , stanowiącym własność rodziców, w którym pozostaje zameldowanych łącznie 5 osób; skarżący ponosi koszty związane z częścią opłat za lokal w kwocie [...] zł, która jest przekazywana rodzicom; nie posiada dokumentów potwierdzających wysokość tych opłat, bowiem wszelkie rachunki wystawiane są na użyczających; skarżący nie posiada kont, lokat bankowych ani kart kredytowych. Skarżący oświadczył także, że pozostałych dokumentów - z uwagi na dość krótki termin wyznaczony przez sąd uwzględniający znaczną ilość dni wolnych od pracy - nie udało się zgromadzić w wyznaczonym terminie. Postanowieniem z dnia 13 maja 2011 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, uznając, iż nie wykazał, aby poniesienie kosztów spowodowało uszczerbek dla koniecznego utrzymania jego i rodziny. W sprzeciwie od tego postanowienia strona podniosła m.in., że obecnie pozbawiona jest możliwości zarobkowania z uwagi na tymczasowe aresztowanie. Po rozpoznaniu sprzeciwu od ww. postanowienia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. postanowieniem z dnia 9 czerwca 2011 r., sygn. akt I SA/Sz 287/11 odmówił przyznania skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Sąd przytoczył art. 245 § 1 i 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153,poz. 1270 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") i stwierdził, że wniosek o przyznanie prawa pomocy sąd rozpatruje uwzględniając zarówno wysokość obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, jak też wysokość środków, którymi strona dysponuje. Warunkiem koniecznym jest wyjaśnienie sytuacji majątkowej strony. Następnie, sąd uznał, że informacje podane przez skarżącego w oświadczeniach i wynikające z dokumentów źródłowych są niepełne i uniemożliwiają jednoznaczne stwierdzenie, czy faktycznie zachodzą przesłanki do zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych. Skarżący uchylił się od podania informacji dotyczących sytuacji majątkowej małżonki. Powoływana przez niego rozdzielność majątkowa nie ma wpływu na ocenę zdolności skarżącego do poniesienia kosztów sądowych. Rozdzielność majątkowa ma wpływ wyłącznie na majątki małżonków, nie zmienia natomiast ich wzajemnych obowiązków. Dopiero stwierdzenie, że ani samodzielnie, ani przy pomocy członków rodziny podatnik nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w całości lub w części, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, pozwala przyznać stronie pomoc z budżetu państwa. Także okoliczność, że skarżący jest tymczasowo aresztowany nie oznacza, że nie może ponieść kosztów sądowych korzystając z pomocy żony. Stąd uzasadnione jest żądanie przedstawienia jej sytuacji majątkowej. Uchylanie się strony od wykazania swojej sytuacji majątkowej stanowi przeszkodę do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. W interesie strony leży podanie wszystkich okoliczności rzutujących na jej sytuację finansową, jak i ich uprawdopodobnienie. Uwzględniając powyższe okoliczności, sąd uznał, że skarżący nie wykazał w sposób przekonywający, że utrzymuje się wyłącznie dzięki pieniężnej pomocy rodziny. Skarżący wniósł zażalenie na ww. postanowienie, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, które to zażalenie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił postanowieniem z dnia 26 lipca 2011 r., sygn. akt II FZ 363/11, jako nieuzasadnione. W związku z prawomocną odmową przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych, skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi, który to wpis został uiszczony. Wyrokiem z dnia 15 grudnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. oddalił skargę skarżącego. Wraz ze skargą kasacyjną od ww. wyroku skarżący złożył ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, podnosząc, iż nie posiada środków aby je pokryć. Wskazał, iż nie posiada majątku w postaci nieruchomości, środków pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Nie prowadzi z nikim gospodarstwa domowego, utrzymuje się z pomocy rodziny w kwocie [...] zł, dokłada się do stałych opłat wiązanych z domem. W odpowiedzi na wezwanie sądu o przedłożenie do akt sprawy, w terminie 14 dni, wskazanych w tymże piśmie dodatkowych dokumentów i informacji obrazujących aktualną sytuację majątkową i rodzinną skarżącego, niezbędnych dla rozpatrzenia wniosku o zmianę postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, skarżący nadesłał, znajdujące się już w aktach sprawy, dwa zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z dnia 26 kwietnia 2011 r. o braku zeznania podatkowego za 2009 r. oraz nieprowadzeniu działalności gospodarczej, zaświadczenie z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. W. L. z dnia 26 kwietnia 2011 r., zaświadczające, że skarżący nie korzystał i nie ubiegał się o przyznanie pomocy społecznej w 2010 r. i 2011 r., kopie wniosku złożonego w Urzędzie Gminy w N. W. L. dotyczącego liczby osób zameldowanych ze skarżącym pod jednym adresem, wraz z adnotacją urzędu, iż jest to 5 osób. Jednocześnie skarżący wskazał, że nie posiada innych dokumentów potwierdzających jego złą sytuację finansową. Potwierdził, iż pozostaje w związku małżeńskim, w którym została ustanowiona rozdzielność majątkowa, w związku z czym nie posiada informacji o wysokości dochodów małżonki ani co do jej stanu majątkowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 165 p.p.s.a, postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Prawomocne orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy może być zmienione, na co wskazuje treść art. 165 p.p.s.a., powinna jednak nastąpić zmiana okoliczności sprawy, która to zmiana powinna zaistnieć po tym, jak sąd rozstrzygnął pierwszy wniosek strony w tej materii, czyli w sprawie tej, po 9 czerwca 2011 r.; powinna ona dotyczyć stanu majątkowego strony i jej możliwości płatniczych. Kwestie te muszą być udokumentowane w tak samo rzetelnym stopniu, jak w pierwotnym wniosku o przyznanie prawa pomocy. Na podstawie złożonych oświadczeń i dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, sąd stwierdza, że nie zachodzą przesłanki do zmiany rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy. Skarżący w dalszym ciągu uchyla się od wykazania rzeczywistej sytuacji rodzinnej i majątkowej. W nadesłanym formularzu powtarza podane wcześniej złożone informacje, zaś wezwany do nadesłania dokumentów obrazujących jego aktualną sytuację majątkową w celu porównania i oceny, czy w sytuacji materialnej skarżącego (po stronie dochodów lub wydatków), wystąpiły takie zmiany które uzasadniałyby zmianę stanowiska sądu zajętego w postanowieniu z dnia 9 czerwca 2011 r., nadesłał znajdujące się już w aktach sprawy zaświadczenia datowane na dzień 26 kwietnia 2011 r. W tych warunkach, uznając, iż skarżący nie wykazał, że - po wydaniu prawomocnego postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy - jego sytuacja majątkowa i rodzinna uległa istotnej zmianie w stosunku do tej, jaka była przedmiotem oceny zawartej w tymże postanowieniu, stwierdzić należało, iż nie zachodzą określone w art. 165 p.p.s.a. przesłanki konieczne dla dokonania zmiany prawomocnego postanowienia w tym zakresie, co oznacza konieczność oddalenia jego wniosku o orzeczenie takiej zmiany. Mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne i prawne, sąd - działając na podstawie przepisu art. 165 p.p.s.a. w związku z przepisami art. 246 §1 pkt 2 i art. 245 § 3 p.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji.