I SA/Sz 289/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu [...] . na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku D.C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie z jego skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia[...] , Nr [...] w przedmiocie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania w sprawie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe z tytułu pobranych a nie wpłaconych zaliczek na podatek dochodowy za IV, V, VI, VII, VIII i IX 2002 r. z odsetkami i kosztami postępowania egzekucyjnego postanawia: odmówić D.C. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych Skarżący D. C., w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia opłaty sądowej od wniesionej skargi w kwocie 100 zł na wyżej powołane postanowienie złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, który uzupełnił w dniu 30 czerwca 2008 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) składając urzędowy formularz PPF. Uzasadniając wniosek D. C. podniósł, że jego aktualna sytuacja finansowa nie pozwala na uiszczenie kwoty 100 zł wpisu od skargi. Obecnie ma na utrzymaniu dwie córki - M. i N., wykazując, że są jedynymi osobami pozostającymi z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. W oświadczeniu o stanie majątkowym na formularzu nie wskazał żadnego majątku, ani zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych, itp.) a w oświadczeniu o dochodach podał, że z tytułu umowy o pracę uzyskuje kwotę 2.280,96 zł. Wniosek o przyznanie prawa pomocy, złożony na urzędowym formularzu powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym ( ... ) (art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153 poz. 1270, ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a), jeżeli jednak oświadczenie strony zawarte w w/w wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodu lub stanu rodzinnego ( art. 255 w/w ustawy ). W związku z przysługującym uprawnieniem wynikającym z w/w art. 255 cyt. ustawy Sąd wezwał skarżącego pismem z dnia 4 lipca 2008 r. do przedłożenia dodatkowych dokumentów potwierdzających przedstawioną sytuację oraz uzupełniających dane, tj. 1. zaświadczenia pracodawcy skarżącego o wysokości średniego miesięcznego wynagrodzenia netto z ostatnich trzech miesięcy, 2. wykazu ponoszonych miesięcznie wydatków na konieczne utrzymanie siebie i rodziny wraz z dokumentami potwierdzającymi ich wysokość z ostatnich dwóch miesięcy, 3. wyciągów z posiadanych rachunków bankowych (w tym lokat) z ich stanem z okresu ostatnich trzech miesięcy, 4. odpisu rocznego zeznania podatkowego skarżącego za 2007 r. wraz z potwierdzeniem jego złożenia w urzędzie skarbowym, 5. dodatkowego oświadczenia o stanie rodzinnym zawierającego wyjaśnienie: - czy skarżący pozostaje w związku małżeńskim, - jaki istnieje między małżonkami ustrój majątkowy, tj. czy pozostają we wspólności małżeńskiej czy rozdzielności majątkowej wraz z dokumentami potwierdzającymi ten ustrój oraz ewentualny podział majątku, - oświadczenia czy skarżący zamieszkuje wraz z małżonką, czy prowadzi z nią wspólne gospodarstwo domowe oraz oświadczenia o stanie majątkowym i dochodach małżonki w terminie 7 dni od doręczenia niniejszego wezwania pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Skarżący powyższego zobowiązania Sądu w zakreślonym terminie, tj. do dnia 1 lipca 2008 r. ani dotychczas nie wykonał. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 w/w ustawy). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 w/w ustawy). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 w/w ustawy). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 w/w ustawy), w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 w/w ustawy). Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w przywołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Ciężar dowodu powyższych okoliczności spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 p.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Do Sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Wniosek D. C. nie zasługuje na uwzględnienie, nie wykazał on bowiem, iż poniesienie kosztów sądowych spowoduje uszczerbek dla koniecznego utrzymania skarżącego i jego rodziny. D. C. w swoim oświadczeniu podał, że nie jest w stanie uiścić tytułem wpisu od skargi kwoty 100 zł, uzasadniając to tym, że ma obecnie dwie córki na utrzymaniu. Natomiast w oświadczeniu o stanie rodzinnym i osobach prowadzących wspólne gospodarstwo domowe skarżący wymienił jedynie dzieci, a odnośnie dochodów wykazał, że otrzymuje 2.280,96 zł brutto z tytułu umowy o pracę. Ponieważ powyższe informacje okazały się ogólnikowe i niewystarczające do przeprowadzenia jednoznacznej oceny rzeczywistej sytuacji płatniczej oraz stanu majątkowego i rodzinnego D. C., wnioskodawca został wezwany do jego uzupełnienia, tak aby treść oświadczenia spełniała wymogi, o których mowa w art. 252 § 1 p.p.s.a. Zobowiązania powyższego nie wykonał nie nadsyłając jakichkolwiek dokumentów, ani też nie składając żadnego dodatkowego oświadczenia w wymaganym zakresie. Należy bowiem podkreślić, iż przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej i rodzinnej wnioskodawcy, zawierającej przede wszystkim dokładne dane dotyczące wysokości otrzymywanych dochodów i to niezależnie od ich źródła, które w zestawieniu z ponoszonymi wydatkami na konieczne utrzymanie umożliwiają dokonanie oceny czy wnioskodawcę stać na poniesienie kosztów postępowania. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 20 stycznia 2006 r., sygn. akt I OZ 1551/05, że "to do Sądu należy uznanie, czy złożone oświadczenie o stanie majątkowym i dochodach ma charakter wyczerpujący i dostateczny. W kompetencji Sądu pozostaje również uznanie, jakie informacje niezbędne są dla stwierdzenia istnienia przesłanek dla przyznania prawa pomocy. Sąd miał zatem podstawy do żądania dodatkowych informacji, także tych dotyczących wysokości wydatków ponoszonych przez skarżącego w związku z utrzymaniem. Przepis art. 255 p.p.s.a. nakłada bowiem na stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy obowiązek złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych na wezwanie Sądu. W konsekwencji strona, która nie realizuje obowiązków wynikających z wezwania Sądu, nie ma podstaw oczekiwać rozstrzygnięcia zgodnego z wnioskiem." Nie przedstawiając zatem żądanych dokumentów potwierdzających przedstawione dane dotyczące wysokości uzyskiwanych dochodów, stanu majątkowego oraz nie składając oświadczenia co do wysokości ponoszonych wydatków na konieczne utrzymanie rodziny skarżący nie udowodnił, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny, które na obecnym etapie sprawy sprowadzają się do wpisu od skargi w kwocie 100 zł. Nie znajdując zatem podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego, należało na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzec jak na wstępie, tj. odmówić przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych.