I SA/Sz 311/05
WyrokWSA w Szczecinie2005-10-05
Skład orzekający: Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska, Sędzia NSA Zofia Przegalińska, Sędzia WSA Alicja Polańska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka cywilna może odliczyć podatek naliczony z faktury za zakup samochodu ciężarowego w miesiącu otrzymania faktury, jeśli faktyczne objęcie pojazdu w posiadanie nastąpiło w późniejszym miesiącu?Ratio decidendi
Prawo do odliczenia podatku naliczonego jest uzależnione od rzeczywistego otrzymania towaru przez nabywcę, co oznacza objęcie go w posiadanie i możliwość swobodnego nim dysponowania. Samo otrzymanie faktury lub zawarcie umowy nie uprawnia do odliczenia. W przypadku spółki cywilnej, obciążenie dodatkowym zobowiązaniem podatkowym z tytułu przedwczesnego odliczenia podatku naliczonego jest zasadne, jeśli faktyczne otrzymanie towaru nastąpiło później niż ujęcie faktury w rozliczeniu.Stan faktyczny
Spółka cywilna "P-B" ujęła w rozliczeniu podatku od towarów i usług za dany miesiąc podatek naliczony z faktury za zakup samochodu ciężarowego. Organy podatkowe zakwestionowały to rozliczenie, uznając, że spółka otrzymała samochód w późniejszym miesiącu, co uniemożliwiało odliczenie podatku w miesiącu otrzymania faktury. Spółka argumentowała, że samochód odebrała wcześniej, a protokół zdawczo-odbiorczy dotyczy odbioru po montażu dodatkowego wyposażenia. Po uchyleniu pierwszej decyzji przez WSA, NSA przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na błędną wykładnię przepisów przez WSA. Po ponownym rozpoznaniu WSA oddalił skargę spółki.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w S w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Zofia Przegalińska Sędzia WSA Alicja Polańska Protokolant: Joanna Zienkowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu [...] r. sprawy ze skargi T S, H S- "P-B" S.C. w S na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za [...] r. o d d a l a skargę
Izba Skarbowa w S decyzją z dnia [...] r., wydaną w trybie odwoławczym, uchyliła decyzję Urzędu skarbowego w S S z [....] i określiła "P-B", spółce cywilnej [...] w podatku od towarów i usług za [...] r. nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym w kwocie [...] zł, zaległość podatkową w kwocie [...] zł i ustaliła dodatkowe zobowiązanie podatkowe w kwocie [...] zł.
Podstawą rozstrzygnięcia było między innymi zakwestionowanie ujęcia w rozliczeniu podatkowym za [...] r. faktury [...] z [...]r. wystawionej [...] na sprzedaż samochodu ciężarowego marki [...] o wartości [...] oraz podatek [...] zł.
Organy podatkowe uznały, że w/w faktura nie mogła być ujęta w rozliczeniu za miesiąc, w którym Spółka ją otrzymała, lecz - zgodnie z art. 19 ust.3a ustawy z 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. Nr 11, poz. 50 ze zm./ - w rozliczeniu za miesiąc, w którym otrzymała towar. Organy podatkowe opierając się na protokole przekazania samochodu z [...]r. ustaliły, że spółka odebrała samochód w tym dniu, zatem przedwcześnie ujęła podatek naliczony w rozliczeniu za [...] r. Odnosząc się do wyjaśnień Spółki zawartych w odwołaniu, że samochód odebrała [...] r. lecz następnie zleciła montaż dodatkowego wyposażenia w postaci radia i alarmu, Izba Skarbowa stwierdziła, że faktura nr [...] zawiera w ocenie także wartość radia i alarm. Organ odwoławczy wyjaśnił nadto, że prawo do odliczenia podatku naliczonego zależne jest od rzeczywistego otrzymania towaru i możliwości faktycznego dysponowania nim, co nastąpiło dopiero [....]r.
W skardze wniesionej do sądu administracyjnego wspólnicy s.c. "P B" bronili swego stanowiska, że zakupiony samochód odebrali w dniu [...] r., a następnie zlecili zamontowanie w nim radia i alarmu, zaś protokół z [....]r. jest dowodem odebrania samochodu po montażu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w S wyrokiem z dnia [...] r. uchylił decyzję Izby Skarbowej w S z [...] r. wskazując w uzasadnieniu, że organ odwoławczy nie ustosunkował się do dołączonych przez skarżącą w odwołaniu dowodów tj. umowy kredytowej, umowy przewłaszczenia, dowodu ubezpieczenia i rejestracji pojazdu, przez co naruszył art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, gdyż nie rozpoznał całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący.
Sąd uwzględnił z urzędu, że organy podatkowe bezpodstawnie nałożyły na Spółkę dodatkowe zobowiązanie podatkowe wyjaśniając, że art. 27 ust.6 ustawy o VAT nie ma zastosowania do spółki cywilnej osób fizycznych i powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z [...] oraz wyrok [...]
Na skutek skargi kasacyjnej wniesionej przez Dyrektora Izby Skarbowej w S Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z [...] uchylił powyższy wyrok z [...]. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. Naczelny Sąd Administracyjny uznał za uzasadniony zarzut skargi kasacyjnej naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdzając, że nie można podzielić poglądu wyrażonego w zaskarżonym wyroku, iż organ odwoławczy, nie odnosząc się do dowodów przedstawionych przez podatnika /tj. umowy kredytowej, umowy przewłaszczenia, umowy ubezpieczenia i rejestracji pojazdu/, naruszył tym samym przepisy art. 122, art. 180 i art.187 § 1 Ordynacji podatkowej w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazane dokumenty nie stanowią bowiem potwierdzenia odbioru samochodu, lecz świadczą o czynnościach związanych z jego zakupem, rejestracją, ubezpieczeniem, przewłaszczeniem na zabezpieczenie z uwagi na zawarcie umowy kredytowej. zaś dokumentami potwierdzającymi odbiór samochodu w [...] są: [...] Naczelny Sąd Administracyjny uznał także za uzasadniony zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 27 ust.6 ustawy o VAT wyjaśniając, że powołany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrok trybunału Konstytucyjnego z [...] dotyczy wyłącznie osób fizycznych, a nie osób prawnych ani jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawej, w tym spółek cywilnych. Stanowisko takie znajduje potwierdzenia w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z [...]
Po ponownym rozpoznaniu skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za nieuzasadnioną.
Zgodnie z art.19 ust. 3 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług obniżenie kwoty podatku należnego, o której mowa w ust.1, następuje nie wcześniej niż w rozliczeniu za miesiąc, w którym podatnik otrzymał fakturę albo dokument celny /.../. Natomiast zgodnie z art. 19 ust.3a powołanej ustawy obniżenie kwoty podatku należnego, o której mowa w ust. 1 i 3, nie może nastąpić jednak wcześniej niż w miesiącu otrzymania przez nabywcę towaru/.../.
Z powyższej regulacji wynika, jednoznacznie, że niezbędnym warunkiem realizacji prawa do odliczenia podatku naliczonego jest otrzymanie przez nabywcę zakupionego towaru. Samo zawarcie umowy i otrzymanie faktury nie uprawnia do odliczenia podatku naliczonego, konieczne jest otrzymanie towaru przez nabywcę towaru tj. objęcie go w posiadanie i swobodne nim dysponowanie.
Przedłożone przez skarżącą Spółkę dowody w postaci umowy sprzedaży, umowy kredytowej z bankiem, umowy przewłaszczenia na zabezpieczenie, ubezpieczenie i rejestracji pojazdu świadczą jedynie o tym, że wszystkie te czynności związane z zakupem samochodu zostały dokonane w [...] r., nie stanowią jednak dowodu, że Spółka samochód otrzymała /objęła w posiadanie/ w [...]
Z protokołu zdawczo-odbiorczego z [...] r. oraz oświadczenia sprzedawcy z [...] . wynika natomiast, że Spółka odebrała samochód w [...]r.
W świetle powyższego organy podatkowe miały uzasadnione podstawy faktyczne i prawne do uznania, że skarżąca Spółka przedwcześnie ujęła podatek naliczony wynikający z faktury [...] w rozliczeniu za [...] r. podczas gdy samochód otrzymała w [...] r.
W konsekwencji zasadne i zgodne z art. 27 ust.6 ustawy o VAT było obciążenie Spółki dodatkowym zobowiązaniem podatkowym w wysokości odpowiadającej [...] zawyżenia.
Zgodnie z wiążącą wykładnią prawa dokonaną w niniejszej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny /art. 190 ustawy o p.p.s.a./ wyrok Trybunału Konstytucyjnego z [...] dotyczy wyłącznie osób fizycznych, a nie osób prawnych i jednostek organizacyjnych nie mających osobowości prawnej, w tym spółek cywilnych i dlatego wyrok ten nie mógł się do spółki cywilnej - jako podatnika - odnosić.
Z tych wszystkich względów zaskarżona decyzja odpowiada prawu, wobec czego skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy o p.p.s.a.
Powołane przepisy
art. 19 ust.3a ustawyart. 187 § 1art. 27 ust.6 ustawyart. 145 § 1 pkt 1art. 122art. 180art.187 § 1art.19 ust. 3 pkt 1 ustawyart. 19 ust.3aart. 190 ustawyart. 151 ustawy
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło