I SA/Sz 319/16
WyrokWSA w Szczecinie2016-12-01
Skład orzekający: Alicja Polańska, Marzena Kowalewska, Bolesław Stachura
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ zarządzający Regionalnym Programem Operacyjnym miał podstawy do żądania zwrotu środków otrzymanych w ramach umowy o dofinansowanie, jeśli beneficjent nie wykazał osiągnięcia kluczowych wskaźników produktu i rezultatu projektu, a także nie udokumentował prawidłowo roku bazowego emisji zanieczyszczeń?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ miał podstawy do żądania zwrotu środków, ponieważ beneficjent nie wykazał osiągnięcia kluczowych wskaźników produktu i rezultatu projektu, a także nie udokumentował prawidłowo roku bazowego emisji zanieczyszczeń. Brak realizacji tych wskaźników, w tym redukcji emisji równoważnej, stanowił naruszenie procedur i umowy o dofinansowanie, co skutkowało nieprawidłowym wykorzystaniem środków i obowiązkiem ich zwrotu wraz z odsetkami.Stan faktyczny
Beneficjent H. M. zawarł umowę o dofinansowanie na realizację projektu mającego na celu poprawę jakości powietrza poprzez modernizację systemu grzewczego. W trakcie kontroli stwierdzono, że beneficjent nie był w stanie udokumentować wielkości emisji zanieczyszczeń w roku bazowym oraz nie osiągnął zakładanych wskaźników produktu i rezultatu. Organ uznał to za naruszenie umowy i przepisów, co skutkowało decyzją o zwrocie środków. Beneficjent wniósł skargę, zarzucając organowi błędy w wykładni prawa i naruszenie przepisów postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Zienkowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 1 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi H. M. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "D." H. M. na decyzję Zarządu Województwa z dnia 21 stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu środków otrzymanych w ramach umowy o dofinansowanie na realizację projektu wraz z odsetkami oddala skargę.
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Zarząd Województwa [...], działający jako Instytucja Zarządzająca Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa [...] na lata 2007-2013 (zwana dalej: "IZ RPO WZ", "Instytucją Zarządzającą", "organem"), wydaną m.in. na podstawie art. 25 pkt 1, art. 26 ust. 1 pkt 15 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2014 r., poz. 1649 ze zm., dalej zwanej "u.z.p.p.r."), art. 207 ust. 1 pkt 1 i 2, ust. 2a, ust. 9 pkt 1 i ust. 12 a pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 885 ze zm., dalej zwanej "u.f.p"), utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] r. Nr [...], orzekającą zwrot przez H. M. środków otrzymanych w ramach umowy o dofinansowanie nr [...] z dnia [...] r. na realizację projektu pn. "[...]" w łącznej kwocie [...] zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych.
Powyższe decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym sprawy.
Beneficjent – H. M., prowadzący działalność gospodarczą pod firmą [...] z siedzibą przy ul. [...] w K. (dalej zwany: "Beneficjentem", "Wnioskodawcą", "Stroną", "Skarżącym") w dniu 19 kwietnia 2012 r. zawarł z IZ RPO WZ umowę o dofinansowanie nr [...] na realizację projektu pn. "[...]" Oś priorytetowa 4 "Infrastruktura Ochrony Środowiska", Działanie 4.4. "Ochrona Powietrza". Dodatkowo pomiędzy Beneficjentem a IZ RPO WZ zostały zawarte aneksy do umowy o dofinansowanie nr [...] z dnia [...] r., nr [...] z dnia [...] r. oraz nr [...] z dnia [...] r.
W dniach 20 – 21 listopada 2013 r. IZ RPO WZ, w związku z zakończeniem realizacji projektu polegającego na zmianie w [...] systemu grzewczego z konwencjonalnego na ekologiczny oraz złożeniem przez Beneficjenta wniosku o płatność końcową, na mocy zapisów art. 26 ust. 1 pkt 14 u.z.p.p.r. oraz § 13 umowy o dofinansowanie, przeprowadziła kontrolę planową projektu. W toku przeprowadzonych czynności kontrolnych stwierdzono wystąpienie nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (Dz. Urz. UE L 210 z dnia 31 lipca 2006 r. ze zm., zwanego dalej: rozporządzeniem nr 1083/2006). Ustalenie pokontrolne znalazły odzwierciedlenie w protokole pokontrolnym, który został podpisany przez Beneficjenta dnia 23 stycznia 2014 r.
Beneficjent złożył wyjaśnienia do zawartych w protokole pokontrolnym zapisów oraz w dniu 20.02.2014 r. przedłożył dodatkowe dokumenty. W piśmie z dnia 13.03.2014 r. informującym o zakończeniu czynności kontrolnych wyjaśniono, iż przedłożone wyjaśnienia i dokumenty pozostają bez wpływu na zmianę stanowiska IZ RPO WZ wyrażonego w protokole pokontrolnym w zakresie kluczowych ustaleń.
W ramach czynności kontrolnych ustalono m.in., że Beneficjent nie był w stanie, w sposób przewidziany wymogami konkursu, potwierdzić wielkości emisji zanieczyszczeń w 2010 r. (stanowiącym rok bazowy będący podstawą do obliczenia wartości wskaźników emisji zanieczyszczeń w poszczególnych latach, a w następstwie i wartości docelowej). Wskazano m.in., że część dokumentów mających wg Strony poświadczyć wielkość emisji zanieczyszczeń w 2010 r. wystawiono na "[...]" S.C. B. L., H.M. Wykazanie tej okoliczności (tj. określenie w 2010 r. rocznej emisji zanieczyszczeń) wg kontrolujących nie było również możliwe ze względu na to, że jak ustalono w trakcie czynności kontrolnych, najpóźniej w kwietniu 2010 r. usunięto prowizoryczne piece z [...], tj. pierwotny system ogrzewania). Uznano, że w związku zaś z tym, iż pierwotny system ogrzewania został usunięty Beneficjent nie dokonał modernizacji systemu grzewczego jak przewidziano we wniosku o dofinansowanie, a tym samym nie osiągnął wskaźnika produktu.
Zwrócono także uwagę, iż z przedstawionego przez Beneficjenta wypisu z rejestru gruntów według stanu na dzień 24 maja 2013 r. wynikało, że na działkach objętych projektem znajdowało się 5 budynków: jeden budynek miał przypisaną funkcję mieszkalną, natomiast cztery miały przypisaną funkcję produkcyjną, usługową i gospodarczą dla rolnictwa. Zgodnie z powyższym uznano, że w przedmiotowej nieruchomości można było prowadzić jedynie działalność rolniczą, a nie jak wskazano we wniosku o dofinansowanie: produkcję pozostałych wyrobów stolarskich i ciesielskich dla budownictwa (kod Polskiej Klasyfikacji Działalności zwany dalej: PKD 16.23.Z) oraz produkcję opakowań drewnianych (PKD 16.24.Z). Ponadto z przedłożonej decyzji nr [...] z dnia [...] r. o pozwoleniu na budowę wraz ze zmianą sposobu użytkowania (decyzji o pozwoleniu na użytkowanie nie przedstawiono) wynikało, że w ramach I etapu zamierzenia pn. "[...]":
a) przeprowadzona zostanie rozbudowa, nadbudowa i przebudowa budynku byłego zabytkowego dworu na cele mieszkalne (mieszkanie dla potrzeb własnych inwestora) z pokojami gościnnymi (część hotelowa) oraz częścią gastronomiczną,
b) wybudowany zostanie budynek gospodarczy ze śmietnikiem,
c) wykonana zostanie infrastruktura towarzysząca dla potrzeb w/w budynków.
Z projektu zagospodarowania terenu wynikało natomiast, że z czterech budynków którym przypisano funkcję produkcyjną, usługową i gospodarczą dla rolnictwa: dla trzech planowana jest zmiana sposobu użytkowania na obiekt hotelowy z restauracją, stajnią i rehabilitację oraz portiernię (poprzez częściową rozbiórkę), czwarty budynek przeznaczono do rozbiórki.
W związku z powyższym stwierdzono, że na terenie, gdzie zlokalizowany jest przedmiotowy projekt, Beneficjent przed realizacją projektu nie mógł, natomiast po zakończeniu realizacji projektu nie będzie prowadził produkcji pozostałych wyrobów stolarskich i ciesielskich dla budownictwa (PKD 16.23.Z) oraz produkcji opakowań drewnianych (PKD 16.24.Z). Tym samym uznano, że zrealizowana inwestycja nie ma żadnego związku z rodzajem działalności gospodarczej, w oparciu o którą Beneficjent ubiegał się o dofinansowanie.
Dodatkowo w trakcie czynności kontrolnych stwierdzono, iż Beneficjent nie udokumentował upublicznienia informacji o zamiarze udzielenia zamówienia finansowanego z udziałem środków publicznych.
W konsekwencji uznano, iż Beneficjent nie zrealizował zaplanowanych we wniosku o dofinansowanie wskaźników produktu oraz rezultatu, a także nie osiągnął celu projektu pn. "[...]" jakim była poprawa jakości powietrza. IZ RPO WZ ustaliła, iż w/w projekt zrealizowano niezgodnie z zapisami umowy o dofinansowanie, obowiązującymi wytycznymi dla wnioskodawców ubiegających się o dofinansowanie projektu w ramach RPO WZ działanie 4.4. "Ochrona Powietrza" stanowiącymi zbiór informacji niezbędnych do prawidłowego przygotowania dokumentacji aplikacyjnej składanej przez przedsiębiorców ubiegających się o dofinansowanie w ramach konkursu nr [...] (zwanych dalej: wytycznymi dla wnioskodawców) oraz przepisami prawa.
IZ RPO WZ w dniu 2 lipca 2014 r. podjęła uchwałę o rozwiązaniu ww. umowy o dofinansowanie, o czym Wnioskodawca został poinformowany pismem z dnia 11 lipca 2014 r. Jednocześnie w dniu tym i ponownie w dniu 24 lipca 2014 r. Beneficjent został wezwany do zwrotu środków w łącznej kwocie [...] zł wraz z odsetkami.
W dniu 19 sierpnia 2014 r. Instytucja Zarządzająca, wobec bezskutecznego upływu terminu zakreślonego ww. wezwaniach, wszczęła z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie zwrotu środków otrzymanych w ramach umowy o dofinansowanie.
Strona w piśmie z dnia 18 sierpnia 2014 r. nie zgadzając się z rozwiązaniem umowy uznała żądanie zwrotu za bezpodstawne i zwróciła się jednocześnie o wypłatę dalszej części kwoty dofinansowania tj. [...] zł. W kolejnych pismach przedstawiła swoje stanowisko, wskazując, że wypełniła cel inwestycji, spełniła bowiem przesłanki, które zgodnie z umową o dofinansowanie uprawniały ją do otrzymania dofinansowania. W szczególności Strona wskazała na prawidłowe udokumentowanie wielkości emisji zanieczyszczeń w 2010 r., a także na okoliczność, że prowadziła działalność gospodarczą w zakresie produkcji opakowań drewnianych od 2008 r.
Strona w trakcie postępowania przedłożyła także dokumenty, świadczące o upublicznieniu informacji o zamiarze udzielenia zamówienia publicznego z udziałem środków publicznych za pomocą sieci Internet, czym sprostał obowiązkom wynikającym z § 11 ust. 7 umowy o dofinansowanie.
Decyzją z dnia [...] r. IZ RPO WZ orzekła o zwrocie od Beneficjenta środków otrzymanych w ramach ww. umowy w łącznej kwocie [...] zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych. W rozstrzygnięciu, w związku ze złożonymi wyjaśnieniami i dokumentami odstąpiono od zarzutu naruszenia przez Stronę § 11 ust. 7 umowy.
Beneficjent w dniu 3 grudnia 2014 r. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją.
W uzasadnieniu podtrzymał swoje stanowisko, że osiągnął zakładany w projekcie rezultat w postaci poprawy jakości powietrza, gdyż zamontował ekologiczny system grzewczy, który funkcjonuje i jest użytkowany do ogrzewania pomieszczeń w miejscu prowadzonej działalności gospodarczej. Na dowód osiągnięcia założonych wskaźników przedłożył dokumenty zawierające stosowne wyliczenia oraz informacje o przyjętej metodologii, tj. opinię z dnia 29 listopada 2014 r. autorstwa K. S. Beneficjent wskazał, że wbrew twierdzeniom organu, dokonał modernizacji systemu grzewczego, gdyż budynek, w którym wykonano ekologiczny system grzewczy, posiadał pierwotnie system ogrzewania w postaci pieców (tzw. "kozy"), który był tymczasowo usunięty w celu zbadania stanu ścian, a następnie ponownie zamontowany. W ocenie Strony, nie ma podstaw do tego, aby utożsamiać wdrożenie technologii z oddaniem całego obiektu (budynku) do użytkowania. Tym samym, w ramach badania czy Beneficjent wdrożył technologię objętą wnioskiem o dofinansowanie i czy jest ona przez niego użytkowana nie ma znaczenia to, czy budynek (rozumiany jako całość) został oddany do użytkowania, bowiem wskaźnik liczby wdrożonych technologii należy badać po wdrożeniu technologii, którą to w przedmiotowym stanie faktycznym należy rozumieć jako zainstalowanie/wdrożenie ekologicznego systemu grzewczego. Beneficjent podkreślił, iż już w trakcie kontroli wskazywał, iż przekształcenie [...] w działalność hotelarską jest perspektywą długoterminową i istnieje możliwość, że nigdy do takiego przekształcenia w rzeczywistości nie dojdzie. Co nie zmienia faktu, że budynek (pomimo tego, że nie oddano go do użytkowania) musi być ogrzewany, w szczególności z powodu wykorzystywania go do prowadzonej tam działalności gospodarczej, polegającej na wykonywaniu opakowań drewnianych, jak również wyrobów stolarskich czy ciesielskich dla budownictwa. Ponadto Strona wskazała, że stosownie do treści przepisu art. 29 ust. 2 pkt 16 ustawy Prawo budowlane, pozwolenia na budowę nie wymaga m.in. montaż pomp ciepła, urządzeń fotowoltaicznych o zainstalowanej mocy elektrycznej do 40kW oraz wolnostojących kolektorów słonecznych.
Odnośnie przypisanej przez organ posiadanym budynkom funkcji mieszkalnej, wskazano, że zapis w ewidencji gruntów i budynków nie determinuje prowadzenia określonego typu działalności. Wyjaśnił także, że w dniu 28 lutego 2014 r. przyjęto do ewidencji środków trwałych zintegrowany system ogrzewania ekologicznego jako samodzielny środek trwały oraz przyjęto stawkę amortyzacyjną w wysokości 10%, zaś od dnia 1 marca 2014 r. dokonywano jego amortyzacji, stosownie do art. 22g ust. 20 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Strona dołączyła faktury VAT, mające świadczyć o prowadzeniu działalności w zakresie produkcji opakowań drewnianych. Wniosła o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania Strony i świadków, tj. K. S. (który wydał opinię z dnia 29 listopada 2014 r.), T. Z., K. T., B. S., M. D., B. P. oraz z dołączonych dokumentów (oświadczeń ww. świadków, faktur VAT wystawionych na [...] oraz "[...]" s.c. z lat 2008 – 2014).
IZ RPO WZ, w trakcie przedłużanego kilkakrotnie ponownego postępowania administracyjnego, dopuściła dowód z przesłuchania ww. świadków, przesłuchano także Beneficjenta w charakterze strony, składał on też dodatkowe wyjaśnienia i kolejne dokumenty na okoliczność zakresu prowadzonej działalności gospodarczej, demontażu dotychczasowego systemu grzewczego, wyliczenia wskaźników emisji zanieczyszczeń, zakończenia budowy obiektu budowalnego zlokalizowanego w Krytnie i przeprowadzonego nadzoru budowlanego w obiekcie oraz dokumenty dotyczące wszczęcia w dn. 10.06.2015 r. i prowadzenia postępowania na wniosek Strony w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy dla przedsięwzięcia pn. zmiana sposobu użytkowania budynku mieszkalnego na budynek produkcyjny (mebli, palet oraz lekkich elementów drewnianych)".
W wyniku analizy zgromadzonego materiału dowodowego, organ wydał w dniu [...] r. decyzję, w której orzekł o utrzymaniu pierwotnej decyzji w mocy.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, organ, powołał się m.in. na treść art. 207 ust. 1 u.f.p. i następnych, dotyczących zasad zwrotu nieprawidłowo wykorzystanych środków pomocowych, a także na postanowienia umowy o dofinansowanie (§ 10 ust. 5), zobowiązujących do przestrzegania właściwych przepisów prawa pierwotnego i wtórnego prawa wspólnotowego, prawa krajowego oraz wszelkich wytycznych do nich, a także obowiązujących odpowiednich reguł, zasad i postanowień wynikających z programu, uszczegółowienia programu, obowiązujących procedur, wytycznych, informacji. Wskazał także, na treść wniosku o dofinansowanie zawartą w pkt C.6. i pkt C.8. dotyczące opisu inwestycji oraz wskaźników produktu i rezultatu.
Następnie, IZ RPO WZ, stwierdziła, że Beneficjent nie zrealizował projektu zgodnie z umową, wytycznymi dla wnioskodawców, przewodnikiem po wskaźnikach oraz przepisami prawa. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego uznał, że Beneficjent, nie osiągnął zaplanowanych we wniosku o dofinansowanie wskaźników produktu takich jak "liczba zmodernizowanych systemów" (gdyż nie dokonał modernizacji istniejącego systemu grzewczego dla potrzeb działalności w zakresie produkcji opakowań drewnianych) oraz "liczba wdrożonych technologii". Wskazano, że z uwagi na fakt, iż Beneficjent nie był także w stanie prawidłowo udokumentować wielkości emisji zanieczyszczeń w 2010 r. (roku bazowym), nie jest możliwe też wyliczenie efektu ekologicznego inwestycji. W ocenie organu, oznacza to, że Beneficjent nie zrealizował również wskaźników rezultatu: "redukcja emisji równoważnej" oraz "emisja równoważna", które zresztą są logicznie powiązane ze wskaźnikami produktu, dostarczając - jako narzędzia pomiaru efektywności i skuteczności realizacji projektu - informacji o zmianach jakie nastąpiły po zakończeniu realizacji projektu i tym samym przekładając się jednocześnie na osiągnięcie celu projektu. IZ RPO WZ zauważyła, że Strona sama przyznała w piśmie z dnia 23.03.2015 r., że nie zrealizowała także takich wskaźników rezultatu jak: liczba nowych miejsc pracy w wyniku realizacji projektu ochrony powietrza (etaty) 5 i liczba nowych miejsc pracy w wyniku realizacji projektów na obszarach o szczególnie niekorzystnej sytuacji społeczno-ekonomicznej (etaty) 5. W ocenie organu, opisane działanie Beneficjenta stanowi naruszenie procedur obowiązujących w ramach RPO WZ (art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p.), przez które należy rozumieć naruszenie postanowień dokumentów regulujących zasady przyznawania i wykorzystania dofinansowania, w tym zasady ponoszenia wydatków w ramach projektu, a także zapisy umowy o dofinansowanie, wytycznych dla wnioskodawców, przewodnika po wskaźnikach.
W decyzji odniesiono się do poszczególnych dowodów, w tym ustaleń kontroli projektu z 20 – 21 listopada 2014 r., do zeznań świadków, zeznań i wyjaśnień Strony, przedkładanych dokumentów i oświadczeń.
Organ stwierdził, że Beneficjent poniósł wydatki z naruszeniem zapisów umowy o dofinansowanie, zasad RPO WZ oraz z naruszeniem dyspozycji art. 44 ust. 3 pkt 1 lit. b u.f.p. tj. w sposób niecelowy, narażając tym samym budżet UE na straty, bowiem wydatkował środki niezgodnie z obowiązującymi w ramach RPO WZ procedurami oraz w sposób niezgodny z przeznaczeniem. Podkreślono, iż pomiędzy stwierdzonym naruszeniem a powstaniem szkody w budżecie ogólnym UE zachodzi związek przyczynowo - skutkowy. Wskazano, że Beneficjent nie zrealizował wskaźników realizacji projektu, a tym samym nie zrealizował samego celu projektu co skutkuje wystąpieniem szkody w budżecie unijnym.
W skardze wywiedzionej na powyższą decyzję, Skarżący wniósł o uchylenie jej, a także poprzedzającej ją decyzji Zarządu Województwa [...] Nr [...] z dnia [...] r. oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącego od organu zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Skarżący, zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie prawa poprzez:
- naruszenie art. 207 ust. 1 pkt 1 i 2 u.f.p. oraz art. 26 ust. 1 pkt 15 u.z.p.p.r. wobec błędnej wykładni i przyjęcia, iż Skarżący wykorzystał przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich, niezgodnie z ich przeznaczeniem, oraz że wykorzystano je z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p. i tym samym istnieje konieczność ich zwrotu;
- naruszenie art. 2 pkt 7 rozporządzenia nr 1083/2006 - poprzez uznanie, że Skarżący dopuścił się "nieprawidłowości" w rozumieniu art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006;
- naruszenie art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, dalej zwanej: "K.p.a."), art. 77 § 1 K.p.a. oraz 80 K.p.a. wobec zaniechania rozpatrzenia całego materiału dowodowego w celu ustalenia okoliczności uzasadniające przyjęcie podstaw do zwrotu środków pomocy finansowej przez Skarżącego;
- naruszenie art. 8 K.p.a. poprzez naruszenie zasady prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób budzący zaufanie do obywateli, w tym przypadku Skarżącego;
- naruszenie art. 12 § 1 K.p.a. poprzez uchybienie obowiązkowi wnikliwego działania w sprawie;
- naruszenie art. 107 § 1 i 3 K.p.a. poprzez zaniechanie wyczerpującego wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji podstawy prawnej i faktycznej rozstrzygnięcia.
W uzasadnieniu skargi, Skarżący podniósł szczegółową argumentację - analogiczną do tej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - zmierzającą do wykazania, że wbrew stanowisku organu, osiągnął cel projektu i to już we wniosku o dofinansowanie oraz wykonał należycie swoje zobowiązanie wynikające z umowy o dofinansowanie. W szczególności wskazał na okoliczności świadczące o tym, że wykonywał w obiekcie działalność w zakresie wynikającym z projektu, w obiekcie istniał zmodernizowany system grzewczy, zaś Beneficjent dokonał prawidłowej oceny poziomu emisji zanieczyszczeń w oparciu o przedstawione przez niego dowody.
Zdaniem Strony, skoro organ pozytywnie rozpatrzył wniosek aplikacyjny, i przyznał unijne dofinansowanie, to należy uznać, że dokonał wnikliwej oceny istniejącego wówczas systemu grzewczego i związanego z nim poziomu zanieczyszczeń. Wobec tego niezrozumiałe jest na dalszym etapie kwestionowanie czegoś, co powinno być ewentualnie zakwestionowane na etapie rozpatrywania wniosku aplikacyjnego o przyznanie unijnego dofinansowania.
W odpowiedzi na skargę IZ RPO WZ wniosła o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Na wstępie rozważań stwierdzić należy, że stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t.: Dz. U. z 2014 r.,
poz. 1647) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, albo stwierdzenia nieważności orzeczenia. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji.
Przedmiotem zaskarżenia i oceny jest wydana przez IZ RPO WZ decyzja, utrzymująca w mocy wcześniejszą decyzję, zobowiązującą Skarżącego do zwrotu środków finansowych przeznaczonych na realizację projektu finansowanego
z udziałem środków europejskich wraz z odsetkami.
Podstawą zaskarżonej decyzji była u.f.p., która w art. 207 ust. 1 przewiduje sankcje budżetowe związane z nieprawidłowym wykorzystaniem środków europejskich. Stosownie bowiem do treści tego przepisu, w przypadku, gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowych z udziałem środków europejskich są:
1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,
2) wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p.,
3) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości,
podlegają one zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy z zastrzeżeniem ust. 8 i 10.
Zgodnie z art. 184 ust. 1 u.f.p. wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu.
Ustawodawca nie przewidział zamkniętego katalogu procedur na podstawie których wydatkowane są środki unijne związane z realizacją konkretnych programów operacyjnych. Przyjmuje się powszechnie, że umowa o dofinansowanie określająca warunki dofinansowania projektu, jest elementem projektu, w związku z czym niewypełnienie postanowień umowy oraz dokumentów regulujących zasady przyznawania i wykorzystywania dofinansowania, powoduje konieczność odzyskania przez IZ RPO WZ kwot podlegających zwrotowi. W badanej sprawie pod pojęciem procedur, których naruszenie uprawniało do wydania decyzji określającej kwotę zwrotu, rozumieć należało zatem postanowienia dokumentów regulujących zasady przyznawania i wykorzystywania dofinansowania, w tym zasady ponoszenia wydatków w ramach projektu, zapisy umowy o dofinansowanie, a także wytycznych dla wnioskodawców, czy przewodnika po wskaźnikach.
W praktyce zatem naruszenie powyższych regulacji oznaczało nieprawidłowe wydatkowanie środków, zarówno w świetle przepisów krajowych (u.f.p.), jak i przepisów unijnych. Stosownie bowiem do art. 60 rozporządzenia nr 1083/2006 instytucja zarządzająca odpowiada za zarządzanie programami operacyjnymi i ich realizację zgodnie z zasadą należytego zarządzania finansami, a w szczególności za:
a) zapewnienie, że operacje są wybierane do finansowania zgodnie z kryteriami mającymi zastosowanie do programu operacyjnego oraz że spełniają one mające zastosowanie zasady wspólnotowe i krajowe przez cały okres ich realizacji,
b) weryfikację, że współfinansowane towary i usługi są dostarczone oraz że wydatki zadeklarowane przez beneficjentów na operacje zostały rzeczywiście poniesione
i są zgodne z zasadami wspólnotowymi i krajowymi (...).
Środki na dofinansowanie projektu "[...]" wypłacane były Skarżącemu, jako beneficjentowi RPO WZ na lata 2007-2013, na podstawie umowy zawartej w dniu 19.04.2012 r. W umowie tej określono szczegółowo zasady realizacji, prawa i obowiązki stron, konsekwencje naruszeń i nieprawidłowości, a Beneficjent zobowiązał się do jej przestrzegania.
Jak trafnie wskazał organ, zgodnie z pkt 1 wytycznych dla wnioskodawców, celem działania 4.4 "Ochrona powietrza" była poprawa jakości powietrza. Osiągnięcie celu powinno być realizowane poprzez inwestycje w systemy, infrastrukturę i technologię, służącą do ograniczenia zanieczyszczeń gazowych i pyłowych. Stanowiący załącznik nr 2 do wytycznych dla wnioskodawców - przewodnik po wskaźnikach, określa wskaźnik kluczowy projektu - "Redukcję emisji równoważnej (Mg)", rozumiany jako efekt ekologiczny z zakresu ograniczania emisji szkodliwych substancji do środowiska, obliczany jako różnica pomiędzy emisją równoważną bez realizacji projektu, a emisją równoważną po realizacji projektu. Źródłem danych dla wskaźnika powinno być zestawienie w formie formularza OS-1, przewidziane w załączniku do Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 28 kwietnia 2010 r. w sprawie określenia wzorów formularzy sprawozdawczych, objaśnień co do sposobu ich wypełniania oraz wzorów kwestionariuszy i ankiet statystycznych stosowanych w badaniach statystycznych, ustalonych w programie badań statystycznych statystyki publicznej na rok 2010 (Dz.U. 2010 r., nr 106, poz. 676). Dalej przewodnik po wskaźnikach mówi, iż obliczenie wartości redukcji emisji równoważnej musi być oparte o zestawienie opisane w źródle danych, zaś zestawienie takie musi być sporządzone co najmniej dwa razy (przed realizacją projektu oraz nie później niż na 12 miesięcy po zakończeniu realizacji projektu). Również w Instrukcji wypełniania Wniosku o dofinansowanie projektu ze środków EFRR w ramach RPO WZ na lata 2007-2013 określono jakie dane powinny znaleźć się w polach przeznaczonych na opis i oznaczenie wartości wskaźników rezultatu projektu. Jak wynika z objaśnienia do pola C.12 relacja wartości dofinansowania do kluczowego wskaźnika rezultatu stanowiła jedną z podstawowych informacji na etapie oceny ekonomiczno-finansowej.
Zasady konkursu stanowiły jasno jakie przedsięwzięcia będą nadawały się do wsparcia oraz na jakich warunkach. Wymiernym efektem każdego projektu, wymaganym w sposób bezwarunkowy i obligatoryjny, miała być poprawa czystości powietrza wyliczona jako realny spadek poziomu emisji zanieczyszczeń w ramach prowadzonej działalności gospodarczej wskutek udzielonego dofinansowania. Brak osiągnięcia głównego celu ekologicznego projektu skutkował odpadnięciem dofinansowania.
Dokumentacja konkursowa określała też podstawowe źródło danych o zanieczyszczeniach w przedsiębiorstwie w roku bazowym oraz w roku docelowym. Podany w przewodniku po wskaźnikach formularz OS-1 gwarantował poprawność, rzetelność, wiarygodność i aktualność wyliczenia poziomu emisji zanieczyszczeń albowiem jego zakres odwoływał się do klasyfikacji przyjętej w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 14 października 2008 r. w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska (Dz. U. 196, poz. 1217) oraz wymagał podania danych zgodnych z wykazem o rodzaju i ilości zanieczyszczeń wprowadzonych do powietrza do którego sporządzenia zobowiązuje ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. 2008 r., Nr 25, poz. 115 ze zm.)
We wniosku o dofinansowanie (WND) złożonym w dniu 16 września 2011 r. Beneficjent opisał inwestycję w obiektach [...], w których - zgodnie z tym opisem – miała być prowadzona produkcja wyrobów z drewna: opakowań, drewna budowlanego i opałowego. Inwestycja ta polegać miała na zmianie konwencjonalnego systemu grzewczego na ekologiczny, poprzez likwidację 4 pieców na węgiel oraz drewno i zastąpienie ich nowoczesną technologią grzewczą, opartą na pompie ciepła, wspomaganej systemem solarnym i kotłem gazowym kondensacyjnym. Wg wniosku roczne zużycie opału w obiektach wynosiło ok. 40 ton węgla i drewna, co przekładało się na emisję zanieczyszczeń w wysokości 79,870 Mg/rok. W wyniku realizacji projektu emisja gazów i pyłów do powietrza miała ulec redukcji o 87,69%, dając efekt ekologiczny w wysokości 70,041 Mg/rok.
Wskaźnik Redukcji emisji równoważnej przyjęty we wniosku o dofinansowanie (C.11), jak również w biznesplanie i studium wykonalności został określony w powołaniu na źródło danych w postaci formularza OS-1 według Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28.04.2010 r. Wykaz emisji danych wg. formularza OS-1 nie stanowił elementu dokumentacji konkursowej. Wnioskodawca oświadczył przy tym, że informacje zawarte w wniosku oraz załącznikach do wniosku są prawdziwe.
W wyniku oceny projekt Beneficjenta uzyskał trzecią pozycję na liście rankingowej, co stanowiło podstawę przyznania dofinansowania. Na mocy umowy o dofinansowanie z dnia 19.04.2012 r. Beneficjent zobowiązał się do realizacji projektu w oparciu o wniosek o dofinansowanie (§ 2 ust. 2), w sposób prawidłowy, terminowy oraz umożliwiający osiągnięcie celów (produktów i rezultatów) zakładanych we wniosku (§ 4 ust. 4) w terminie od dnia 01.03.2012 r. do dnia 17.07.2013 r. (aneks nr 3).
Jednak po zakończeniu realizacji projektu, pismem z dnia 20 sierpnia 2013 r. Beneficjent wystąpił o zmianę sposobu weryfikacji wartości bazowych i wartości osiągniętych z zakładanego dotychczas zestawienia w formie formularza OS-1 na dane z protokołu z dnia 31.01.2011 r., powołując się na brak obowiązku złożenia zestawienia, potwierdzony stanowiskiem właściwego Urzędu Statystycznego w Katowicach. W tym samym piśmie Beneficjent zobowiązał się do wykazania poziomu emisji za 2013 r. zgodnie z wykazem przewidzianym w Rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 18 czerwca 2009 r.
Następnie w trakcie kontroli Beneficjent oświadczył, iż nie był zobowiązany i nie sporządzał dokumentu "Informacja w zakresie korzystania ze środowiska" według wzoru przyjętego Rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 18.06.2009 r. w sprawie wzorów wykazów zawierających informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat (Dz. U. nr 97, poz. 816 ze zm.)
Z oświadczenia Beneficjenta z dnia 2 grudnia 2013 r. wynika, iż do roku 2013 [...] nie sporządzał wykazu zawierającego informacje o korzystaniu ze środowiska, ponieważ urządzenia tartaczne napędzane są elektrycznie, a poza tym dysponuje tylko jednym pojazdem dostawczym. Celem wykazania poziomu emisji zanieczyszczeń w [...] w 2010 r. Beneficjent przedstawił protokół sporządzony z dnia 31.01.2010 r., rachunki za opał, a nadto powołał się na opinię specjalisty z dnia 29 listopada 2014 r.
W świetle powyższych faktów Sąd podziela pogląd organu, iż nieuprawnionym jest stanowisko Skarżącego w którym zarzuca on decyzji niezgodność ze stanem rzeczy określonym we wniosku o dofinansowanie, który został zaakceptowany przez organ i stanowił podstawę dofinansowania.
Sąd również nie zgadza się z poglądem, że skoro wniosek o dofinansowanie został pozytywnie zweryfikowany w konkursie, co do wartości bazowych wskaźnika kluczowego, to brak jest podstaw do jego późniejszego podważenia na etapie kontroli realizacji projektu.
Instytucja Zarządzająca określiła zasady konkursu w sposób jednakowy dla wszystkich potencjalnych Beneficjentów. Dokumentacja konkursowa wskazywała w sposób przejrzysty jakie informacje powinny znaleźć się we wniosku o dofinansowanie i załącznikach. Co istotne, dodatkowo wnioskodawcy zostali wyposażeni w Instrukcję wypełniania WND oraz Przewodnik po wskaźnikach, wyjaśniające jakie dokumenty źródłowe mogą stanowić podstawę do wyliczeń wskaźników rezultatu projektu. Co jest w sprawie najistotniejsze to fakt, że mimo, iż przedsiębiorca nie był zobligowany do składania wraz z wnioskiem zestawienia poziomu zanieczyszczeń według formularza OS-1 na podstawie przepisów o statystyce publicznej - art. 30 ustawy z dnia 29.06.1995 r. o statystyce publicznej (Dz. U. z 1995 r., nr 88, poz. 439 ze zm.) - to był on zobowiązany do sporządzenia go do celów konkursu. W efekcie nie był uprawniony do powoływania się w konkursie na dokument, który nie istniał lub nie miał odzwierciedlenia w rzeczywistości. Podstawą wyliczenia kluczowego rezultatu projektu powinny być dokumenty źródłowe wymagane jego regulacjami i istniejące w chwili składania wniosku o dofinansowanie. Zgodnie z założeniami konkursu przyjętymi przez IZ RPO WZ zestawienie z formie formularza OS-1 nie było obowiązkowym załącznikiem do dokumentacji aplikacyjnej, chociaż nie było przeszkód dla złożenia takiego formularza już na etapie aplikowania o dofinansowanie, jednak co najważniejsze istniał obowiązek jego posiadania.
Jak wynika z Wytycznych dla wnioskodawców każdy projekt podlegał kolejno ocenie formalnej, merytoryczno-technicznej, ekonomiczno-finansowej i środowiskowej. Karty oceny projektu świadczą o tym, iż podstawą pozytywnej kwalifikacji projektu i przyznanej punktacji konkursowej były wyłącznie informacje zawarte we wniosku o dofinansowanie oraz biznesplanie. Zgodzić należy się ze stanowiskiem organu, iż mając na uwadze oświadczenie Beneficjenta zawarte we wniosku o dofinansowanie, nie było żadnych podstaw do kwestionowania poprawności założeń projektu lub żądania na tym etapie dokumentów nieprzewidzianych w warunkach konkursu jako obowiązkowe załączniki. Natomiast przez wzgląd na zapisy wytycznych oraz umowy o dofinansowanie każdy Beneficjent musiał zdawać sobie sprawę z konieczności poddania projektu kontroli, badającej wszystkie jego aspekty - między innymi pod kątem realizacji wskaźników produktu i rezultatu.
Trafnie zauważył organ, iż Skarżący nie podał żadnej konkretnej podstawy, z której wynikałby obowiązek uzyskania przez Instytucję Zarządzającą zapewnienia, czy wnioskodawca sporządził w przepisanej formie formularz OS-1, nie wiadomo też z jakiego tytułu Skarżący wywodzi domniemanie prawdziwości danych podanych we wniosku w razie podpisania umowy o dofinansowanie. Poprzez zawarcie umowy o dofinansowanie IZ RPO WZ zaakceptowała bowiem tylko dofinansowanie projektu w kształcie zgodnym z wnioskiem aplikacyjnym (§ 1 pkt 20, § 2 ust. 1 i 2 umowy). W myśl argumentacji Skarżącego Instytucja Zarządzająca powinna sprawdzać i potwierdzać wiarygodność wszelkich informacji zawartych w wniosku, co sprowadzałoby się do zastosowania instytucji kontroli uprzedniej – na co wskazał trafnie organ - nieznanej Systemowi Realizacji RPO WZ.
Zgodzić należy się, że Skarżący pomija własną odpowiedzialność za konsekwencje swoich oświadczeń złożonych we wniosku, upatrując bezpodstawnie zawinienia po stronie Instytucji Zarządzającej.
Istotnie wcześniejsza wiedza Instytucji Zarządzającej o braku dysponowania przez wnioskodawcę dokumentacją środowiskową mogłaby skutkować odmową przyznania dofinansowania, jednak jeśli dopiero przy wnioskowaniu o płatność końcową okazało się, iż treść wniosku nie odpowiada prawdzie lub nie została wykazana w sposób w nim opisany, to dopiero wówczas organ mógł stwierdzić braki w projekcie w zakresie dotyczącym realizacji kluczowego wskaźnika – tak jak to uczynił w niniejszej sprawie.
Wobec powyższego nie można zgodzić się ze Skarżącym, iż w analizowanej sprawie zachodzą podstawy do potwierdzenia realizacji kluczowego wskaźnika projektu w postaci spadku emisji równoważnej zanieczyszczeń.
Aby sprawdzić, czy projekt osiągnął zamierzony efekt ekologiczny w postaci spadku emisji należało odnieść się do różnicy w ilości emitowanych zanieczyszczeń pomiędzy rokiem bazowym a rokiem docelowym. Wymaganie od wnioskodawców sporządzenia wyliczenia emisji przedsiębiorstwa na podstawie formularza OS-1 na potrzeby projektu miało na celu uzyskanie we wniosku wiarygodnych, rzetelnych i odpowiednio zweryfikowanych danych. Jak zauważył organ w obu decyzjach, wniosek o dofinansowanie projektu zawierał dane odsyłające do formularza OS-1, którym Beneficjent w rzeczywistości nie dysponował, powołując się dopiero na etapie finalizacji inwestycji na brak obowiązku sprawozdawczego względem Urzędu Statystycznego. Nadto Skarżący wskazując na rodzaj urządzeń wykorzystywanych w działalności w [...] wyjaśnił, z jakich względów nie sporządzał do 2012 r. informacji o korzystaniu ze środowiska.
Ze stanowiskiem Beneficjenta nie można się zgodzić. Po pierwsze i najważniejsze nawet jeśli wymogi aktów prawnych o statystyce publicznej nie obligowały wnioskodawcy do przedłożenia sprawozdania o emisji zanieczyszczeń, to obowiązek jego sporządzenia formułowały wymogi dokumentacji konkursowej. Przystępując dobrowolnie do konkursu, a przede wszystkim składając wniosek sporządzony w oparciu o wskazane przez siebie dane źródłowe w postaci formularza OS-1, Beneficjent zgodził się na ponoszenie obciążeń konkursowych i umownych w zamian za przyznanie dofinansowania.
Poza tym należy zgodzić się z organem, że w przypadku prawdziwości informacji przedstawionych we wniosku, co do charakteru prowadzonej działalności i rozmiaru emisji zanieczyszczeń, nie mogły być przekonujące wyjaśnienia Beneficjenta co do braku obowiązku sporządzania informacji o emisji zanieczyszczeń w oparciu o powszechnie obowiązujące przepisy ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. 2008 r., Nr. 25, poz. 150, dalej p.o.ś.).
W świetle bowiem informacji zawartych we wniosku Beneficjent zaliczał się do podmiotów korzystających ze środowiska (art. 3 pkt 20 p.o.ś.), zaś w związku z prowadzeniem działalności powodującej emisję zanieczyszczeń, powinien być co do zasady objęty obowiązkiem ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska z tytułu ilości i rodzaju gazów lub pyłów wprowadzanych do powietrza (art. 275 w zw. z art. 271 ust. 1 pkt 1 p.o.ś.). Stawki opłat za korzystanie ze środowiska aktualne w roku bazowym (2010 r.) dla kluczowego wskaźnika projektu i później w czasie jego realizacji wynikały z załączników do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 października 2008 r. w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska (Dz.U. z 2008 r., nr 196, poz. 1217). Trafnie wskazał organ, iż dokonując czysto teoretycznej symulacji, polegającej na porównaniu stawek jednostkowych z ww. rozporządzenia do niezweryfikowanych, aczkolwiek konsekwentnie popieranych przez Stronę danych na temat ilości i rodzaju opału (30 ton węgla, 10 ton drewna) oraz wielkości emisji (79,870 Mg/ rok - wniosek o dofinansowanie, poz. C.8, str. 13), nie sposób zgodzić się ze Skarżącym, ażeby nie ciążyły na nim w roku bazowym 2010 żadne obowiązki sprawozdawcze, czy też fiskalne wobec organów ochrony środowiska, nawet po uwzględnieniu ówcześnie obowiązującej kwoty wolnej od opłaty.
Istotnym jest, że zwolnienie z obowiązku wnoszenia opłaty nie znosiło obowiązku sporządzenia i przedstawienia właściwym organom w ustawowym terminie informacji na podstawie Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 18 czerwca 2009 r. w sprawie wzorów wykazów zawierających informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat (Dz. U. z 2009 r., Nr 97, poz. 816). Co więcej wedle z art. 287 p.o.ś. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 31.12.2012 r.) podmiot korzystający ze środowiska powinien prowadzić, aktualizowaną co pół roku, ewidencję zawierającą informacje o ilości i rodzaju gazów lub pyłów wprowadzonych do powietrza oraz dane, na podstawie których określono te ilości.
Jeżeli zatem ze względu na charakter i rozmiar prowadzonej działalność w [...] Beneficjent nie był zobligowany do sporządzania zestawienia według formularza OS-1 na gruncie przepisów o statystyce publicznej, to gdyby dane przedstawione we wniosku były rzetelne, brak byłoby przesłanek do wyłączenia jego obowiązku w prowadzeniu ciągłej i aktualnej ewidencji danych o emisji zanieczyszczeń zgodnie z p.o.ś..
Trafnie też zauważył organ, iż z pisma Beneficjenta z dnia 20.08.2013 r. wynika wewnętrzna sprzeczność, albowiem za rok 2013 r., czyli w okresie spadku emisji zanieczyszczeń przez przedsiębiorstwo, łączonym z modernizacją systemu grzewczego, zobowiązał się do sporządzenia wykazu według przepisów prawo ochrony środowiska, nie dostrzegając jednocześnie swojego obowiązku w tym zakresie za lata wcześniejsze, kiedy to poziom emisji miał być nieporównywalnie wyższy z racji korzystania z systemu starego typu.
Z puntu widzenia zasad programu RPO WZ wyłącznie tam określone źródła danych o spadku emisji mogły świadczyć o ziszczeniu się nadrzędnego celu dofinansowania, wyrażonego w kluczowym wskaźniku rezultatu projektu, dla którego wartością bazową był poziom emisji w roku początkowym. Beneficjent nie dopełniając własnych założeń wynikających z wniosku o dofinansowanie, dopiero na etapie finalizacji projektu przedstawił IZ RPO WZ możliwość odstąpienia od najistotniejszego kryterium oceny inwestycji. Trafnie też zauważono, iż wnosząc o zmianę zasad oceny wskaźnika kluczowego w piśmie z dnia 20 sierpnia 2013 r., a zatem po dacie zakończenia projektu w dniu 30.07.2013 r. (aneks nr 3 do umowy), Beneficjent wprost naruszył zapis § 16 umowy o dofinansowanie.
Niezależnie od tego, co wykazano powyżej, iż Beneficjent nie wypełnił konkursowych i umownych wymogów na potwierdzenie realizacji wskaźnika rezultatu, Sąd podziela również stanowisko organu, iż zaoferowane przez Skarżącego inne środki dowodowe w żadnym razie nie mogły prowadzić do zastępczego wykazania kluczowego elementu efektywności ekologicznej projektu, jakim był poziom emisji w 2010 r. Wynika to nie tylko z formy, lecz również z treści przedstawionych dokumentów jak i dowodów osobowych przeprowadzonych na wniosek Strony w postępowaniu administracyjnym.
Nie można podzielić stanowiska Skarżącego, jeśli chodzi o możliwość udowodnienia ilości wykorzystanego opału, jak też sprzedanego towaru za pomocą faktur wystawionych na "[...]" s.c. B. L., H. M.
Niewątpliwie Skarżący posiada prawną możliwość prowadzenia równoczesnej działalności w ramach spółki cywilnej, jeżeli jednak Beneficjentem była osoba fizyczna – H. M. - w myśl art. 5 pkt 1 u.z.p.p.r., prowadząca indywidualną działalność gospodarczą, to bez znaczenia i wpływu dla projektu pozostają inne wyodrębnione prawnie lub organizacyjnie przejawy działalności tej osoby, w szczególności z łącznym udziałem osoby trzeciej np. spółka cywilna.
Niedopuszczalne zatem było w badanym postępowaniu posiłkowanie się przez Skarżącego, jako Beneficjenta, fakturami na podstawie których spółka cywilna [...] nabyła opał, lub sprzedała towary. Podstawą ustaleń organu mogą być zdarzenia gospodarcze dotyczące wyłącznie osoby fizycznej H. M., który jako taka osoba był w przedmiotowym projekcie wyłącznym Beneficjentem.
Jeśli natomiast chodzi o moc dowodową protokołu z dnia 31.01.2011 r., w opinii Sądu zgodzić należy się, iż nie sposób potwierdzić danych wyjściowych wskazanego dokumentu prywatnego, sporządzonego przez Stronę, który został przedstawiony organowi po półtorarocznym okresie od rozpoczęcia realizacji projektu.
Zgodzić należy się, że ogólnikowe, fragmentaryczne dane na temat działalności Skarżącego w [...] wynikające z dokumentów i dowodów osobowych, nie mogły znaleźć wymiernego przełożenia na ustalenia o poziomie emisji zanieczyszczeń w 2010 r.
Natomiast co do opinii z dnia 29.11.2014 r. to należy wskazać, że organ nie kwestionował specjalistycznej wiedzy jej autora, czy też poprawności i zgodności z przyjętymi standardami zastosowanej metodologii wyliczeń. Opinia według organu nie zasługiwała na uwzględnienie z racji posiłkowania się w sposób bezkrytyczny danymi źródłowymi przedstawionymi przez Skarżącego, które nie zostały w jakiekolwiek części sprawdzone, pod kątem zgodności ze stanem rzeczywistym – z czym Sąd rozpoznający sprawę w pełni się zgadza.
Co do kwestii związanych z wykazaniem wskaźnika produktu i terminowością realizacji projektu należy wskazać, iż zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie, wymiernym rezultatem rzeczowym projektu miała być modernizacja systemu grzewczego obiektów [...], mającego składać się z 4 pieców na paliwa stałe. Rzeczowym rezultatem inwestycji miała być modernizacja dotychczas pracującego systemu grzewczego z konwencjonalnego na ekologiczny.
Kierując się definicją zawartą w Przewodniku po wskaźnikach, przez instalację należy rozumieć: a) stacjonarne urządzenie techniczne, b) zespół stacjonarnych urządzeń technicznych powiązanych technologicznie, do których tytułem prawnym dysponuje ten sam podmiot i położonych na terenie jednego zakładu, c) budowle niebędące urządzeniami technicznymi ani ich zespołami, których eksploatacja może spowodować emisję. Przewodnik wyjaśnia również jak należy definiować pojęcie modernizacji i źródła emisji, nawiązując wprost do pojęcia instalacji.
W rozpoznawanej sprawie niespornym jest, iż Beneficjent wykonał ekologiczny system ogrzewania wypełniający założenia systemu służącego zmniejszeniu emisji zanieczyszczeń do powietrza, stanowiący zespół stacjonarnych lub niestacjonarnych urządzeń technicznych.
Jednak Sąd podziela stanowisko, iż w obliczu dokonanych przez organ ustaleń, nie można potwierdzić, iż projekt spełniał pierwotne założenia w dacie określonej przez strony umowy jako data rozpoczęcia realizacji projektu tj. 01.03.2012 r. Jak wynika z przebiegu inwestycji, pierwszym prawnie wiążącym zobowiązaniem Beneficjenta zmierzającym bezpośrednio do realizacji inwestycji (§ 1 pkt 27 umowy o dofinansowanie) była umowa o roboty budowlane zawarta w dniu 7.03.2012 r. (str. 3, pkt A.2 protokołu kontroli).
Jak ustalił bowiem organ na podstawie treści dokumentu pn. "[...]", w czasie wykonywania inwentaryzacji, w kwietniu 2010 r. m.in. "usunięto prowizoryczne piece". Wobec twierdzeń Strony, iż usunięcie pieców miało charakter tymczasowy, organ w postępowaniu II-instancyjnym dokonał m.in. przesłuchania szeregu świadków. Z zeznań przesłuchanych świadków, twierdzeń Beneficjenta i wykonawcy robót wynika co najmniej kilka wersji na temat czasu i trwałości usunięcia pieców, począwszy od 2010 r. do 2011 r. a nawet do 2012 r. Jednak zarówno przesłuchani świadkowie jak i Strona jako czas usunięcia pieców wskazują najpóźniej na rok 2011. O usunięciu pieców w 2012 r. w ramach prac remontowych, a następnie wykorzystaniu ich do ogrzewania pomieszczeń na innych budowach wspomina w swoim oświadczeniu jedynie firma [...]. Oświadczenie to stoi jednak w sprzeczności z wszystkimi pozostałymi dowodami, w tym zeznaniami świadków i Strony, a także zeznaniem B. S., który wyjaśnił iż w lutym 2011 sprzedał trzy z czterech pieców - znajdujących się w [...] – na złom.
Sąd zgadza się, iż zgromadzony materiał dowodowy podważa istnienie w obiektach [...] w dniu podpisania umowy o dofinansowanie, a tym bardziej w dniu rozpoczęcia jej realizacji, systemu grzewczego zgodnego z opisem Przewodnika po wskaźnikach. Istotnie zatem nie sposób stwierdzić, iż w ramach wykonania umowy miała miejsce modernizacja istniejącego systemu grzewczego.
Niezależnie od tego organ zasadnie uznał, iż na niezrealizowanie wskaźników przekłada się również fakt oddania obiektu do użytku dopiero decyzją organu nadzoru budowlanego nr [...] z dnia [...] r. Co więcej miało to być użytkowanie obiektu hotelowo-gastroniomicznego.
Organ wyjaśnił, że aby uznać, iż zakupiony w ramach inwestycji ekologiczny system grzewczy był wykorzystywany w sposób legalny i zgodny z prawem na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej, powinno zostać wydane stosowne pozwolenie na użytkowanie. W stanie sprawy niespornym było, iż Beneficjent uzyskał pozwolenie na użytkowanie budynku (ale o charakterze hotelowo-gastronomicznym) przed wykonaniem wszystkich robót budowlanych, decyzją z dnia [...] r, co z punktu widzenia realizacji projektu trafnie organ ocenił jako działanie spóźnione i nie prowadzące do urzeczywistnienia celu dofinansowania. Termin realizacji projektu upłynął, zgodnie z postanowieniami umowy, niemal dwa lata wcześniej.
Nie zasługują zatem na uwzględnienie zarzuty Strony, iż to system grzewczy, a nie obiekt budowlany w stosunku do którego wydano pozwolenie na użytkowanie był objęty projektem. Sąd podziela opinię, iż niemożliwe było legalne prowadzenie produkcji opakowań drewnianych i pozostałych wyrobów stolarskich i ciesielskich z udziałem wskazanego systemu ogrzewania w obiekcie, który był w trakcie budowy, dodatkowo mającej przystosować ten obiekt do celów hotelowo-gastronomicznych, nie zaś produkcyjnych. Dodatkowo na ponowne podkreślenie zasługuje fakt, iż także powyższe pozwolenie na użytkowanie z dnia 29.05.2015 r. dotyczyło możliwości użytkowania obiektu o charakterze hotelowo-gastronomicznym, nie zaś obiektu przeznaczonego do prowadzenia produkcji opakowań drewnianych bądź pozostałych wyrobów stolarskich i ciesielskich.
Nietrafny jest zarzut Strony, iż w związku z treścią przepisu art. 29 ust. 2 pkt 16 ustawy prawo budowlane, który stanowi że pozwolenia na budowę nie wymaga montaż pomp ciepła, urządzeń fotowoltaicznych o zainstalowanej mocy elektrycznej do 40kW oraz wolnostojących kolektorów słonecznych - argumentację organu czynioną przez pryzmat przepisów tej ustawy należy uznać za bezpodstawną.
Po pierwsze inwestycja objęta projektem obejmowała budowę systemu grzewczego w skład którego wchodził gazowy kondensacyjny kocioł grzewczy – nieobjęty powyższą regulacją. Po drugie jak trafnie wskazał organ w zaskarżonej decyzji, powyższa regulacja wprowadzona ustawą z dnia 26 lipca 2013 r. o zmianie ustawy Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2013 r., poz. 984) weszła w życie dopiero w dniu 11 września 2013 r., podczas gdy zgodnie z zapisami umowy o dofinansowanie i jej aneksami Beneficjent zobowiązany był rozpocząć realizację projektu w dniu 1 marca 2012 r., a zakończyć rzeczową realizację projektu do dnia 30 lipca 2013 r., a zatem jeszcze przed wejściem wskazanej regulacji w życie.
W efekcie również wyodrębnienie przez Skarżącego, po wyżej wskazanej zmianie przepisu oraz już po umownej dacie zakończenia realizacji projektu, zintegrowanego systemu ogrzewania ekologicznego, jako samodzielnego środka trwałego, usprawiedliwiane faktem, iż w odniesieniu do niego nie ma potrzeby uzyskiwania pozwolenia na użytkowanie, nie mogło spowodować ustalonych nieprawidłowości za niezaistniałe.
Zasadnie wreszcie organ poddał w wątpliwość założenia wniosku o dofinansowanie co do charakteru działalności wykonywanej przez H. M. w [...], a także możliwość wykorzystania przedmiotu projektu wyłącznie na potrzeby prowadzonej działalności w postaci produkcji opakowań drewnianych i wyrobów stolarskich. W dokumentacji aplikacyjnej Beneficjent sam określił że z taką jak wyżej dziedziną jego indywidualnej działalności wiąże się system grzewczy emitujący określony poziom zanieczyszczeń do atmosfery.
Tymczasem opierając się na dostępnych dokumentach nie sposób potwierdzić, iż w 2010 r. Beneficjent prowadził w [...] działalność produkcyjną, jakkolwiek Sąd nie zgadza się tu z organem, iż możliwość prowadzenia działalności w opisanym przez Stronę zakresie wykluczały zapisy ewidencji gruntów.
Natomiast wniosku, iż działalność była tam prowadzona nie można wysnuć na podstawie faktur wystawionych na firmę [...], z których najwcześniejsza pochodzi z kwietnia 2011 r., zaś wcześniejszymi legitymuje się inny sprzedawca "[...]" s.c. B. L., H. M.. Podobnie z zeznania PIT - 36L, informacji PIT/B, oraz podatkowej księgi przychodów i rozchodów wynika, iż Beneficjent działalność produkcyjną w zakresie opakowań drewnianych rozpoczął dopiero w 2011 r.
Beneficjent zobowiązany był do wykazania, iż projekt służy poprawie poziomu emisji w związku z konkretną działalnością Beneficjenta, nie zaś jakąkolwiek działalnością gospodarczą, prowadzoną przez niego na innym polu, bądź też z udziałem osób trzecich. Przy takim założeniu nie można konkretnie stwierdzić, na czyją rzecz i w jakim celu udzielana jest rzeczywiście pomoc publiczna. Co prawda przesłuchane w sprawie osoby potwierdziły wykonywanie pewnych czynności produkcyjnych w obiektach [...], jednakże na co zwraca uwagę Sąd, żadna z przesłuchanych osób nie była pracownikiem Skarżącego. Prowadzenie produkcji w trakcie której rocznie zużywa się 40 ton opału niewątpliwie wymagałoby zatrudnienia określonej grupy osób. Tymczasem z uwagi na nieformalny charakter zleceń i mały poziom precyzji, zeznania świadków nie były dowodami mogącymi usunąć istotne zastrzeżenia lub braki wynikające z dokumentacji przedsiębiorstwa Beneficjenta.
Co bardzo istotne i co zdaniem Sądu stanowi jedno z fundamentalnych ustaleń, będących podstawą zaskarżonej decyzji, pozostałe zebrane w sprawie dokumenty świadczyły o zamierzeniu wykorzystania inwestycji na inne cele, niż wynikające z umowy o dofinansowanie. Otóż jak wynika z treści decyzji z dnia [...] r. o pozwoleniu na budowę, inwestycja budowlana w obiekcie [...] prowadzona była na cele związane ze świadczeniem usług hotelarsko - gastronomicznych z rehabilitacją i rekreacją. Wykorzystanie obiektu na cele usług hotelarskich i gastronomicznych stwierdzono również pozwoleniem na użytkowanie objętym decyzją nr [...] z dnia [...] r. Wniosków płynących z ww. dokumentów urzędowych nie mogą podważyć deklaracje Beneficjenta o planowaniu innej działalności w obiektach [...] w bliżej nieokreślonej przyszłości. Zasadna była konkluzja organu, iż na gruncie zebranych dokumentów był on uprawniony przyjąć, iż działania Beneficjenta były nakierowane na rozpoczęcie działalności o innym charakterze, niż określona we wniosku o dofinansowanie, a tym samym inny był rzeczywisty cel projektu.
Należy zauważyć, że w trakcie badanego postępowania o zwrot środków, Beneficjent podjął działania mające na celu ponowną zmianę sposobu użytkowania [...], w związku z czym wielokrotnie zwracał się o przedłużenie terminu zakończenia postępowania odwoławczego w niniejszej sprawie. Decyzją z dnia [...] r. [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, zostało wydane pozwolenie na zmianę użytkowania budynku [...] na cele małej produkcji elementów drewnianych na okres 5 lat. To zaś stało się podstawą do wydania decyzji Burmistrza P. z dnia [...] r. ustalającej warunki zabudowy dla inwestycji o dotychczasowym przeznaczeniu mieszkaniowym i usługowym w zakresie hotelarsko-gastronomicznym na budynek produkcyjny
Sąd zauważa, że podjęcie powyższych działań w zakresie zalegalizowania działalności produkcyjnej, prowadzonej w obiektach [...] odnosi niewątpliwie skutek na przyszłość, niemniej jednak, należy zgodzić się z organem, iż nie zmienia ono oceny prawidłowości zastrzeżeń zgłoszonych przez IZ RPO WZ co do niezgodności stanu rzeczy zadeklarowanego w wniosku o dofinansowanie w porównaniu do ustaleń poczynionych wskutek kontroli projektu. Zakończenie realizacji projektu miało nastąpić do dnia 30.07.2013 r. nie zaś we wrześniu czy październiku 2015 r.
Co do zakwestionowanego w skardze fragmentu decyzji, mówiącego o braku realizacji wskaźnika rezultatu w postaci liczby nowoutworzonych miejsc pracy trzeba zgodzić się z organem, iż zwrócił on jedynie uwagę na oświadczenie Beneficjenta zawarte w piśmie z dnia 23.03.2015 r. w kontekście całości obowiązków wynikających z umowy o dofinansowanie. Oświadczenie Beneficjenta zostało złożone po dacie wydania decyzji o zwrocie środków z dnia [...] r., a zatem była to nowa okoliczność w sprawie do której organ ustosunkował się w ocenie końcowej. Z treści decyzji wynika wyraźnie, iż samoistną i wiodącą podstawą orzeczenia zwrotu środków był brak realizacji wskaźników produktu (liczba zmodernizowanych systemów", "liczba wdrożonych technologii") oraz wskaźników rezultatu ("redukcja emisji równoważnej", "emisja równoważna"), determinujących osiągnięcie celów projektu. Istotnie jak wskazał organ, fakt braku realizacji wskaźnika zatrudnienia stanowił dodatkowy, posiłkowy argument decyzji, wzięty pod uwagę przy ponownym rozpoznaniu sprawy.
Reasumując, wobec powyższych ustaleń za nietrafne należało uznać zarzuty dotyczące naruszenia art. 207 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 26 ust. 1 pkt 15 u.f.p., mającego polegać na błędnej wykładni i błędnym przyjęciu, iż Skarżący wykorzystał przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich niezgodnie z ich przeznaczeniem, oraz że wykorzystano je z naruszeniem procedur o których mowa w art. 184 u.f.p. i tym samym istnieje konieczność ich zwrotu, a także naruszenia art. 2 pkt 7 rozporządzenia nr 1083/2006 - poprzez uznanie, że Skarżący dopuścił się "nieprawidłowości" w rozumieniu art. 2 pkt 7 rozporządzenia;
Sąd nie ma wątpliwości, iż z przyczyn szczegółowo opisanych w zaskarżonej decyzji, Beneficjent nie osiągnął zaplanowanych we wniosku o dofinansowanie wskaźników produktu takich jak "liczba zmodernizowanych systemów" oraz "liczba wdrożonych technologii". Z uwagi na fakt, iż Beneficjent nie był także w stanie prawidłowo udokumentować wielkości emisji zanieczyszczeń w 2010 r. (roku bazowym), nie było możliwe też wyliczenie efektu ekologicznego inwestycji. Zatem Beneficjent nie zrealizował również wskaźników rezultatu: "redukcja emisji równoważnej" oraz "emisja równoważna", które są logicznie powiązane ze wskaźnikami produktu, dostarczając jako narzędzia pomiaru efektywności i skuteczności realizacji projektu informacji o zmianach jakie nastąpiły po zakończeniu realizacji projektu i tym samym przekładając się jednocześnie na osiągnięcie celu projektu. Nadto Beneficjent nie zrealizował także takich wskaźników rezultatu jak: liczba nowych miejsc pracy w wyniku realizacji projektu ochrony powietrza i liczba nowych miejsc pracy w wyniku realizacji projektów na obszarach o szczególnie niekorzystnej sytuacji społeczno-ekonomicznej.
Należy się zgodzić, że powyższe działanie Beneficjenta stanowi naruszenie procedur obowiązujących w ramach RPO WZ (art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p.), przez które należy rozumieć naruszenie postanowień dokumentów regulujących zasady przyznawania i wykorzystania dofinansowania, w tym zasady ponoszenia wydatków w ramach projektu, a także zapisy umowy o dofinansowanie, wytycznych dla wnioskodawców i przewodnika po wskaźnikach.
Jeszcze raz należy wskazać, iż zgodnie z § 10 ust. 5 umowy o dofinansowanie Beneficjent w związku z realizacją projektu i w wykonaniu umowy winien przestrzegać właściwych przepisów prawa pierwotnego i wtórnego prawa wspólnotowego, właściwych przepisów prawa polskiego, a także był zobowiązany do realizowania projektu zgodnie z umową, wytycznymi dla wnioskodawców i przewodnikiem po wskaźnikach, co nie zostało spełnione.
Mając na uwadze, iż w zaskarżonej decyzji wykazano, że wydatki zostały poniesione niezgodne z postanowieniami RPO WZ, umowy o dofinansowanie, a także nie zostały poniesione w związku z realizacją projektu, który miał polegać na poprawie jakości powietrza w związku z działalnością gospodarczą Beneficjenta w zakresie produkcji opakowań drewnianych oraz wyrobów stolarskich i ciesielskich, wydatki poniesione na przedmiotowy projekt nie mogą zostać uznane za kwalifikowalne.
Przystąpienie Beneficjenta do ubiegania się o dofinansowanie oznaczało akceptację obowiązujących wytycznych oraz innych norm wynikających z dokumentacji aplikacyjnej, a także przepisów prawa. Podpisując umowę o dofinansowanie Beneficjent zobowiązał się do ich przestrzegania i postępowania zgodnie z ich literą. Zasady konkursu określone w regulaminie były jednakowe dla wszystkich i nie mogły być zmieniane dla potrzeb poszczególnych Beneficjentów a każdy przystępując do konkursu godził się na te zasady.
Jednocześnie należy wskazać, iż działanie Beneficjenta wypełniło także przesłankę, o której mowa w art. 207 ust. 1 pkt 1 u.f.p., a mianowicie wykorzystania środków niezgodnie z przeznaczeniem, albowiem Beneficjent nie zrealizował zakładanego celu projektu jakim było poprawienie jakości powietrza.
W wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 26.04.2013 r. sygn. akt III SA/Wr 614/12, Sąd ten zwrócił uwagę na charakter wskaźników realizacji celów projektu, które obrazują, jakie zmiany zaszły w przedsiębiorstwie w związku z realizowanym projektem. Wyjaśnił, że wskaźniki powinny być logicznie powiązane z charakterem projektu oraz jego celami, ponieważ są one narzędziami pomiaru efektywności i skuteczności realizacji projektu. Wskaźnikami rezultatu są (...) wskaźniki odpowiadające bezpośrednim efektom następującym w trakcie lub po realizacji projektu. Sąd podkreślił, iż wskaźniki powinny odzwierciedlać cele projektu, które Beneficjent sam określił we wniosku o dofinansowanie. Pomiędzy wskaźnikami a celem projektu musi istnieć spójność. Osiągnięcie celu projektu następuje bowiem poprzez osiągnięcie planowanych wskaźników zarówno produktu, jak i rezultatu. Nie można zatem osiągnąć celu projektu w sytuacji, gdy nie osiągnięto jego wskaźników.
W przedmiotowej sprawie Beneficjent nie osiągnął założonych wskaźników, zatem nie zrealizował też celu projektu. Tym samym zgodzić należy się, iż wykorzystał środki niezgodnie z przeznaczeniem. Wobec tego, iż Beneficjent naruszył zapisy umowy o dofinansowanie, wytycznych, przewodnika oraz przepisów prawa, zasadnie IZ RPO WZ na podstawie art. 207 u.f.p. oraz art. 26 ust. 1 pkt 15 u.z.p.p.r. zobowiązana była do podjęcia czynności zmierzających do odzyskania całości środków w trybie postępowania administracyjnego.
Zasadnie też stwierdzono wystąpienie w projekcie nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 7 rozporządzenia nr 1083/2006, zgodnie z którym przez nieprawidłowość należy rozumieć jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego. Zgodnie z powyższym przepisem, do stwierdzenia nieprawidłowości konieczne jest wystąpienie łącznie elementów tej definicji: naruszenia prawa, wynikającego z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które powoduje choćby potencjalną szkodę finansową w budżecie ogólnym Unii Europejskiej.
Zarówno Komisja Europejska, jak i Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej przyjmują szeroką wykładnię przesłanki naruszenia prawa wspólnotowego, która obejmuje tak naruszenie prawa unijnego, jak i prawa krajowego. W przedmiotowej sprawie poprzez swoje działanie Beneficjent poniósł wydatki z naruszeniem zapisów umowy o dofinansowanie, zasad RPO WZ oraz z naruszeniem dyspozycji art. 44 ust. 3 pkt 1 lit. b u.f.p. tj. w sposób niecelowy, narażając tym samym budżet Unii Europejskiej na straty, bowiem wydatkował środki niezgodnie z obowiązującymi w ramach RPO WZ procedurami oraz w sposób niezgodny z przeznaczeniem.
Sąd wreszcie nie stwierdził też podstaw do uznania za skuteczne zarzutów naruszenia w zaskarżonej decyzji zasad wyrażonych w art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz 80 k.p.a., polegających na zaniechaniu rozpatrzenia całego materiału dowodowego, art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady prowadzenie postępowania administracyjnego w sposób budzący zaufanie do obywateli i art. 7 k.p.a. poprzez akceptację wniosku aplikacyjnego i przyznanie dofinansowania, a następnie orzeczenie zwrotu środków, a także art. 12 § 1 k.p.a. poprzez uchybienie obowiązkowi wnikliwego działania w sprawie, jak i art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie wyczerpującego wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji podstawy prawnej i faktycznej rozstrzygnięcia.
Zdaniem Sądu w uzasadnieniu decyzji organ szeroko wyjaśnił, jakie dowody rozpatrzył i jakie nadał im znaczenie oraz moc dowodową. Wskazał, iż największą siłę przekonania miały dowody z dokumentów urzędowych zebrane w toku kontroli i postępowania administracyjnego. Wyjaśnił, iż dokumenty prywatne i dowody osobowe podlegały ocenie w odniesieniu do obowiązków Beneficjenta wynikających z dokumentacji aplikacyjnej i umowy o dofinansowanie, a poza tym w odniesieniu do całokształtu zebranego materiału dowodowego i mogły co najwyżej potwierdzać okoliczności dające się ustalić w sposób nie budzący wątpliwości. Wyjaśnił też, iż protokół z dnia 31.01.2011 r. nie mógł zastąpić na potrzeby danych wymaganych przez IZ RPO WZ urzędowo przewidzianej formy zestawienia o emisji przedsiębiorstwa według formularza OS-1, czy informacji o korzystaniu ze środowiska. Wyjaśnił dlaczego pozostałe zaoferowane przez Stronę środki dowodowe nie mogły potwierdzić jej tez. Odmienna niż oczekiwała tego Strona ocena przedstawionych przez nią dowodów nie stanowi wbrew jej stanowisku potwierdzenia iż zostały naruszone przez organ, wskazane w zarzutach przepisy postępowania.
Nie można zgodzić się też, iż organ naruszył zasadę zaufania wyrażoną w art. 8 k.p.a. czy art. 7 k.p.a. nakazujący strzec praworządności. Po pierwsze wyczerpująco i prawidłowo w zaskarżonej decyzji wyjaśniono Stronie, że akceptacja wniosku aplikacyjnego i przyznanie dofinansowania, nie stoi w sprzeczności z możliwością późniejszego orzeczenia zwrotu środków. Po drugie zaś, jak słusznie zauważył organ na mocy art. 37 u.z.p.p.r. do postępowania w zakresie ubiegania się oraz udzielania dofinansowania na podstawie ustawy ze środków pochodzących z budżetu państwa oraz ze środków zagranicznych nie stosuje się przepisów k.p.a. Tym samym w postępowaniu o udzielenie dofinansowania wskazane reguły k.p.a. nie znajdowały zastosowania.
Końcowo wskazać też należy, że organ uargumentował decyzję w sposób obszerny, wnikliwy i kompleksowy, w uzasadnieniu zaś zawarł bardzo obszerne wyjaśnienie jej podstawy faktycznej jak i prawnej.
Z powyżej wskazanych przyczyn, w ocenie Sądu, zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a zatem skarga podlega, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddaleniu jako nieuzasadniona.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło