I SA/Sz 33/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Sędzia NSA Marian Jaździński po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] o odroczenie terminu uiszczenia wpisu od skargi oraz wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca S, w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie [...] zł, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 8 marca 2011 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S odmówiła skarżącej przyznania prawa pomocy. S złożyła zażalenie na to postanowienie, potraktowane przez Sąd jako sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego. Stosownie do przepisu art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w razie wniesienia sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego odmawiające przyznania prawa pomocy, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że S jest w stanie likwidacji i nie posiada środków finansowych oraz że wobec S zostało wszczęte postępowanie o ogłoszenie upadłości. Do wniosku dołączono postanowienie Sądu Rejonowego w S w sprawie z wniosku wierzyciela G K o ogłoszenie upadłości skarżącej S zobowiązujące wierzyciela do uiszczenia zaliczki na koszty postępowania (k. 19) oraz wyciąg bankowy S z 31 grudnia 2010 r. z wykazanym stanem środków w kwocie [...]zł (k.18). W oświadczeniu o majątku i dochodach z dnia 25 stycznia 2011 r. S podała, że posiada kapitał zakładowy w wysokości [...]zł; środki trwałe o wartości [...]zł, a ostatni rok obrotowy zakończyła stratą o wartości [...]zł. Przedstawiając dane dotyczące rachunku bankowego wskazała, że na koniec [...]r. stan posiadanych środków stanowił kwotę [...]zł. Wezwaniem z 7 lutego 2011 r., referendarz sądowy zobowiązała S, w trybie przepisu art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) do złożenia, między innymi rocznego sprawozdania finansowego S według stanu na 31 grudnia 2010 r. oraz wyciągów z posiadanych przez S rachunków bankowych za okres od [...]r. do [...] W odpowiedzi na w/w wezwanie, Likwidator skarżącej przedłożył bilans S za[...]., a odnosząc się do wymaganego bilansu za[...]. oświadczył, że "bilans za[...]. biuro rachunkowe zgodnie z ustaleniami sporządzi w terminie do [...]r. wraz ze sprawozdaniem [...]nie składając przy tym wniosku o przedłużenie terminu do wykonania wezwania w tym zakresie. Likwidator skarżącej oświadczył 18 lutego 2011 r., że wydatki związane z likwidacją ponoszone są z osobistych środków Likwidatora i członków S i dodał, że w miesiącu maju b.r. S uzyska [...]zł, a w [...]zł. Z oświadczenia Likwidatora wynika nadto, że S nie prowadzi działalności usługowej, nie prowadzi operacji kasowych, a wszystkie operacje finansowe są prowadzone przez bank. Jednak, pomimo takiego oświadczenia, wbrew wezwaniu, nie przedłożył wymaganych wyciągów z rachunków bankowych za okres od 1 grudnia 2010 r. do 31 stycznia 2011 r., przedkładając jedynie wybrane wyciągi bankowe, w tym jedynie cztery wydruki z wymaganego okresu. Wbrew wezwaniu nie przedstawiono dokumentów potwierdzających zabezpieczenie posiadanych przez Skarżącą nieruchomości. Likwidator przedłożył jedynie wypisy z ksiąg wieczystych z wykazanym brakiem obciążeń. S nie uzupełniła również w sprzeciwie wskazanych w postanowieniu referendarza sądowego z dnia 8 marca 2011 r. braków. Składając sprzeciw od w/w postanowienia Likwidator S po raz kolejny powołał się na brak środków na pokrycie kosztów postępowania. Jego zdaniem Skarżąca wykazała, że nie ma [...]zł na wpis sądowy w sprawie. W związku z tym Skarżąca złożyła wraz ze sprzeciwem wniosek o odroczenie terminu uiszczenia wpisu do 30 maja 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje. Odnosząc się na wstępie do złożonego wniosku o odroczenie terminu uiszczenia wpisu do 30 maja 2011 r. wskazać należy, że przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a.; nie przewidują takiej instytucji. Złożony przez Spółdzielnię wniosek o prawo pomocy przerwał bieg wyznaczonego wezwaniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 17 stycznia 2011 r. siedmiodniowego terminu do uiszczenia wpisu. Aktualnie nie biegnie termin do uiszczenia wpisu, zatem również z tej przyczyny, wniosek o jego odroczenie jest bezprzedmiotowy. Nowy siedmiodniowy termin rozpocznie swój bieg dopiero od doręczenia skarżącej kolejnego wezwania Przewodniczącego Wydziału do uiszczenia wpisu od skargi. Siedmiodniowy termin do uiszczenia wpisu od skargi wynikający z art. 220 p.p.s.a, jest terminem ustawowym, który nie podlega przedłużaniu ( art. 84 p.p.s.a.). Przechodząc do oceny złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazać należy, że stosownie do przepisu art. 245 § 1 p.p.s.a.; prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do przepisu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym obejmującym koszty sądowe (art. 245 § 3 p.p.s.a.), gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA, orzeczenia.nsa.gov.pl.), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Niezależnie od tego, że skarżąca S jest w stanie likwidacji oraz że Gmina K złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości S (k. 19), stwierdzić należy, że skarżąca nie jest zwolniona z obowiązku uiszczenia kosztów, a składając wniosek o prawo pomocy podlega obowiązkowi przedłożenia wymaganych dodatkowych dokumentów i oświadczeń w celu oceny jej możliwości płatniczych. Udokumentowany stan środków na rachunku bankowym na dzień 31 grudnia 2010 r. w kwocie [...](k.18), na który powołuje się Likwidator w sprzeciwie, nie jest okolicznością, która pozwala ocenić możliwości płatnicze S. Dokumentami, które mogłyby umożliwić dokonanie oceny możliwości płatniczych Spółki i oceny jej sytuacji majątkowej i finansowej, byłyby niewątpliwie żądane roczne sprawozdanie finansowe S według stanu na 31 grudnia 2010 r. oraz wyciągi bankowe z posiadanych przez S rachunków bankowych za okres od 1 grudnia 2010 r. do 31 stycznia 2011 r., tym bardziej, że Likwidator oświadczył, że wszystkie operacje finansowe są prowadzone przez bank (k.28). Powołanej przez stronę okoliczności uzgodnienia z księgową sporządzenia sprawozdania finansowego na 31 marca 2011 r. nie można uznać za przeszkodę w nadesłaniu żądanego sprawozdania finansowego. Pomimo upływu uzgodnionego z księgową S w/w terminu sporządzenia sprawozdania finansowego, do dnia dzisiejszego skarżąca nie złożyła zarówno tego dokumentu, jak i wymaganych wyciągów bankowych. Braku przedłożenia wyciągów bankowych likwidator nie wyjaśnił. Wskazać nadto należy, że zgodnie z art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych (...) lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego lub dochodów (...). Konstrukcja tego przepisu zakłada więc obowiązek współpracy wnioskodawcy z Sądem. Niedopełnienie tego obowiązku może w konsekwencji skutkować niewykazaniem, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w rozumieniu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Jest to bowiem rodzaj dodatkowego postępowania dowodowego, w którym Sąd ma możliwość uzupełnienia wniosku oraz określenia w sposób pełny i klarowny stanu majątkowego wnioskodawcy( tak NSA w postanowieniu z 24 stycznia 2011 r. sygn. II FZ 733/10 dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA, orzeczenia.nsa.gov.pl. ). Nieprzedstawienie wymaganych dokumentów powoduje, że sytuacja majątkowa i finansowa S pozostaje Sądowi nieznana. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 5 września 2006 r. sygn. akt I FZ 336/06 (niepubl.) w odniesieniu do spółki, które to uwagi można również odnieść do spółdzielni: "ocena rzeczywistych możliwości spółki może być dokonana dopiero na podstawie sprawozdania finansowego, którego pomimo wezwania Sądu I instancji nie przedłożono". Podobnie wskazał NSA w postanowieniu z 21 grudnia 2006 r. sygn. akt I FZ 621/06 (niepubl.), podnosząc, że wobec braku sprawozdania finansowego nie jest możliwa ocena, w jakim stopniu okoliczność toczących się przeciwko spółce postępowań egzekucyjnych może wpłynąć na pogorszenie jej możliwości płatniczych, skoro jej rzeczywista kondycja finansowa nie jest znana. Dodać jeszcze należy, że od strony należało wymagać właściwego zorganizowania pracy, tak aby możliwe było przedstawienie wymaganych pism. Nie zachowała ona jednak należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw. Biorąc pod uwagę powyższe należy stwierdzić, że skarżąca S nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu od skargi w kwocie zł. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.