I SA/Sz 347/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie – Iwona Golec po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 listopada 2015 r. wniosku M G o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 15 stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu składek p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 20 sierpnia 2015 r. oddalił skargę M G na opisaną wyżej decyzję. Skarżący, po otrzymaniu odpisu ww. wyroku wraz z uzasadnieniem, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. Uzasadniając ww. wniosek Skarżący podniósł, że od ponad 5 lat jest osobą bezrobotną, pracuje dorywczo. Wskazał na zadłużenie związane z prowadzoną uprzednio działalnością gospodarczą. Wyjaśnił, że z powodu braku dochodów nie miał środków na opłatę składek na ubezpieczenie społeczne. Z uzasadnienia wniosku wynika, że Skarżący ([...] lat) prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną. Według oświadczenia Skarżącego źródłem utrzymania rodziny jest jego wynagrodzenie za pracę na czas określony w wysokości [...] zł brutto oraz emerytura żony skarżącego w wysokości brutto [...] zł. Skarżący oświadczył, że 90 % ww. kwoty została przekazana na pokrycie zaległości. Odnośnie do majątku, M G wskazał na dom o powierzchni [...] m², nie wykazał posiadania zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych, itp.), ani też wartościowych rzeczy ruchomych. Referendarz sądowy uznając ww. oświadczenie za niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych skarżącego, wezwaniem z dnia 27 października 2015 r. zobowiązał Skarżącego do nadesłania dodatkowych dokumentów i oświadczeń. Powyższe zobowiązanie obejmowało: zeznanie podatkowe Skarżącego o wysokości osiągniętego dochodu w 2014 roku; zeznanie podatkowe żony Skarżącego o wysokości osiągniętego dochodu w 2014 roku; wyciągi z wszystkich rachunków bankowych Skarżącego i żony Skarżącego za okres od 15 sierpnia do 15 października b.r.; zaświadczenie pracodawcy Skarżącego o zatrudnieniu oraz o wysokości miesięcznego wynagrodzenia za ostatni miesiąc, dodatkowe oświadczenie o wysokości zobowiązań Skarżącego i stałych wydatków (np. kredyty, pożyczki, raty leasingowe, koszty leczenia, rehabilitacji, koszty utrzymania mieszkania) wraz z dokumentami potwierdzającymi wysokość ponoszonych wydatków na utrzymanie Skarżącego i jego rodziny z okresu ostatnich trzech miesięcy. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego nadesłano: - zeznanie podatkowe Skarżącego PIT-36 za 2014 rok, w którym zadeklarował: dochód ze stosunku pracy i dochód z pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości łącznej [...] zł; koszty uzyskania przychodów: [...] zł, dochód [...] zł; - zaświadczenie Zespołu Szkół Specjalnych w N o zatrudnieniu Skarżącego na czas określony od 1 września 2015 r. do 31 sierpnia 2016 r. na stanowisku [...], - przelewy bankowe emerytury żony Skarżącego: z dnia 22 października 2015 r. w wysokości [...] zł, z dnia 24 września 2015 r. w wysokości [...] zł, z dnia 24 sierpnia 2015 r. w wysokości [...] zł; - przelewy bankowe wynagrodzenia Skarżącego: za październik 2015 r. w wysokości [...] zł wraz z dodatkiem w wysokości [...] zł; za wrzesień 2015 r. w wysokości [...] zł z dodatkiem [...] zł. Skarżący nadesłał niepodpisane oświadczenie o ponoszonych przez Skarżącego wydatkach w łącznej kwocie około 4200 zł miesięcznie. Skarżący nie wyjaśnił przyczyny nienadesłania wymaganych ww. wezwaniem: zeznania podatkowego swej żony za 2014 rok, wyciągów z rachunków bankowych swoich i żony za okres od 15 sierpnia do 15 października br., czy dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych wydatków na utrzymanie. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata (art. 245 § 3 p.p.s.a.) – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie od tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z 27 września 2011 r. sygn. akt II GZ 434/11 oraz z 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl). Podnieść też należy, że zgodnie z ugruntowanym poglądem doktryny i orzecznictwa, opłaty sądowe, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy powinno wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu (referendarza sądowego) natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności. W ocenie referendarza sądowego, skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W formularzu skarżący wskazał na źródła utrzymania rodziny i wysokość dochodów w wysokości łącznie [...] zł brutto miesięcznie (dochody skarżącego na podstawie zatrudnienia od 1 września 2015 r. i emerytura jego żony), oraz stan majątkowy (dom o powierzchni [...] m2). W piśmie z dnia 27 października 2015 r. skarżący został wezwany do nadesłania ww. dokumentów i oświadczeń, które miały uzupełnić i potwierdzić dotychczasowe dane. Stosownie bowiem do art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Wskazać należy, że z przedłożonych dokumentów wynika, iż sytuacja finansowa skarżącego jest inna niż opisana we wniosku. Miesięczne wynagrodzenie skarżącego wraz z dodatkiem stanowi aktualnie kwotę przekraczającą [...] zł netto, z kolei wysokość emerytury żony skarżącego wynosi średnio kwotę przekraczającą [...] zł netto. Powyższe wskazuje, że z wykazanych ww. źródeł przychodu skarżący i jego żona otrzymują niemałą kwotę ok. [...] tys. zł; łączna kwota otrzymanych dochodów za październik wyniosła [...] zł netto. Należy zwrócić uwagę, że Skarżący, wbrew wezwaniu, nie nadesłał zeznania podatkowego swej żony za 2014 rok, co uniemożliwia dokonanie pełnej oceny możliwości płatniczych Skarżącego w sprawie, tym bardziej, że z ustaleń organu w sprawie wynikało, że żona Skarżącego ponad dochody z tytułu emerytury, zatrudniona była od 1 września 2014 r. jako osoba wykonująca umowę zlecenia z wynagrodzeniem miesięcznym [...] zł netto. Z administracyjnych akt sprawy wynika, że żona Skarżącego deklarowała też dochody z dodatkowego źródła (działalność wykonywania osobiście) w rozliczeniu podatkowym za 2012 rok. Dodać też trzeba, że brak wymaganych wyciągów bankowych Skarżącego i żony Skarżącego za okres od 15 sierpnia do 15 października br. uniemożliwia ustalenie czy są to jedyne źródła utrzymania Skarżącego i jego żony, tym bardziej, że wątpliwości co do tych okoliczności wynikają również z analizy nadesłanego zeznania podatkowego Skarżącego za 2014 rok, w którym ponad przychody ze stosunku pracy, zadeklarował dochód z pozarolniczej działalności gospodarczej. Brak wyciągów bankowych uniemożliwia też ustalenie jaka jest skala ponoszonych przez Skarżącego i jego żonę wydatków na konieczne utrzymanie. Należy bowiem zwrócić uwagę, że do oceny możliwości płatniczych skarżącego w sprawie (koszty pełnomocnika z wyboru) na podstawie przywołanego wyżej art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., konieczne jest wykazanie wysokości ponoszonych wydatków na utrzymanie skarżącego i jego żony, a Skarżący, wbrew wezwaniu, takich dokumentów nie przedłożył. Oceniając wniosek Skarżącego, należy stwierdzić, że jak dotychczas nie potwierdził on wymaganych informacji, istotnych dla oceny jego możliwości płatniczych w sprawie. W tych okolicznościach wniosek Skarżącego o przyznanie prawa pomocy należało oddalić. Przyznanie prawa pomocy jest dopuszczalne bowiem tylko wtedy, jeżeli strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy przedstawi w sposób wyczerpujący informacje dotyczące jej sytuacji materialnej i finansowej. To właśnie na Skarżącym ciążył obowiązek wykazania zasadności złożonego przez niego wniosku w kontekście ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Negatywne skutki wykonania wezwania w sposób wybiórczy obciążają w całości stronę, do której wezwanie zostało skierowane. W świetle powyższych uwag, należy stwierdzić, że Skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i żony. Mając to na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji.