I SA/Sz 351/14

WyrokWSA w Szczecinie2014-08-13

Skład orzekający: Marzena Kowalewska, Kazimierz Maczewski, Joanna Wojciechowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy rolnik, który sprzedał grunty objęte programem rolnośrodowiskowym, jest zobowiązany do zwrotu otrzymanych płatności, jeśli nabywca nie przejął formalnie zobowiązania do kontynuacji programu?
Ratio decidendi
Rolnik, który sprzedał grunty objęte programem rolnośrodowiskowym i nie złożył wniosku o przyznanie kolejnej płatności rolnośrodowiskowej, ani nie doszło do formalnego przejęcia zobowiązania przez nabywcę, jest zobowiązany do zwrotu otrzymanych płatności. Brak formalnego przejęcia zobowiązania przez nabywcę, nawet jeśli zbywca działał w dobrej wierze i miał zapewnienia o kontynuacji programu, skutkuje obowiązkiem zwrotu środków.
Stan faktyczny
Rolniczka I. I. otrzymała płatności rolnośrodowiskowe za lata 2010-2012. W sierpniu 2012 r. sprzedała grunty objęte programem spółce z o.o. Nie doszło do formalnego przejęcia zobowiązania rolnośrodowiskowego przez spółkę, ponieważ złożone przez nią wnioski kontynuacyjne zawierały braki formalne i zostały wycofane. W związku z tym organy ARiMR uznały, że rolniczka zaprzestała realizacji zobowiązania i ustaliły kwotę nienależnie pobranych płatności do zwrotu.
Rozstrzygnięcie
Oddalenie skargi.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Sędziowie Sędzia WSA Kazimierz Maczewski,, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi I. D. I. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego za lata 2010 - 2012 oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej zwany "Dyrektorem ARiMR") utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatu G. Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (zwanego dalej: "Kierownikiem Biura Powiatowego") z dnia [...] r. Nr [...] ustalającą I. I. kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego w wysokości [...] zł. Powyższe decyzje wydano w następującym stanie faktycznym sprawy. W dniu 20 maja 2010 r. I. I. złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w N. wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2010 rok, we wniosku tym zadeklarowała działki rolne w pakiecie 2 - Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.2 - Uprawy rolnicze (w okresie przestawiania) o powierzchni [...] ha. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w N. decyzją z dnia [...] r. przyznał I. I. płatność rolnośrodowiskową za rok 2010 w wysokości [...] zł za realizację ww. pakietu i wariantu na powierzchni [...] ha. Przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego w dniu 27 grudnia 2010 r. Była to pierwsza decyzja przyznająca płatność w ramach rozpoczętego przez I. I. w dniu 15 marca 2010 r. 5 letniego okresu zobowiązania z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego. W dniu 4 kwietnia 2011 r. I. I. złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w N. wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2011 rok, we wniosku tym zadeklarowała działki rolne w pakiecie 2 - Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.2 - Uprawy rolnicze (w okresie przestawiania) o powierzchni [...] ha. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w N. decyzją z dnia [...] r. przyznał I. I. płatność rolnośrodowiskową za rok 2011 w wysokości [...] zł. Przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego w dniu 16 maja 2012 r. W dniu 8 maja 2012 r. I. I. złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w N. wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2012 rok, we wniosku tym zadeklarowała działki rolne w pakiecie 2 - Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.2 - Uprawy rolnicze (w okresie przestawiania) o powierzchni [...] ha. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w N. decyzją z dnia 20 grudnia 2012 r. przyznał I. I. płatność rolnośrodowiskową za rok 2012 w wysokości [...] zł. Przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego w dniu 4 lutego 2013 r. W dniu 10 czerwca 2013 r. I. I. złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w N. wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2013 rok, we wniosku tym zostały zadeklarowane działki rolne w pakiecie 2 - Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.1 -Uprawy rolnicze (dla których zakończono okres przestawiania) do powierzchni [...] ha. Z uwagi na nieuzupełnienie przez rolnika braków formalnych (brak podpisu, brak załączników graficznych) oraz oświadczenie rolnika z dnia 24 czerwca 2013 r. o jego cofnięciu, wniosek ten w dniu 3 września 2013 r. organ pozostawił bez rozpoznania. W dniu 10 czerwca 2013 r. I. I. złożyła również wniosek na rok 2013 o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013) roku w przypadku następstwa prawnego, jakoby w imieniu [...] spółki z o.o. Celem złożenia wniosku było przejęcie zobowiązania rolnośrodowiskowego przez [...] spółkę z o.o. od I. I.z datą 18.08.2012 r. Wyżej wymieniony wniosek zawierał braki formalne, gdyż jak ustalono nie został on podpisany przez przejmującego oraz nie zostały dostarczone wszystkie wymaganie załączniki do wniosku na rok 2013 o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013) potwierdzające przeniesienie posiadania gruntów, tj.: - umowa/kopia umowy/sprzedaży/dzierżawy lub inna umowa/kopia umowy potwierdzająca przeniesienie posiadania gruntów lub stada zwierząt ras lokalnych, - oświadczenie współposiadaczy, że wyrażają zgodę na wstąpienie tego posiadacza na miejsce rolnika i przyznanie mu płatności rolnośrodowiskowej, jeżeli posiadanie gruntów lub stada zwierząt ras lokalnych objętych wnioskiem o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej zostało przeniesione na rzecz kilku podmiotów, - dokument potwierdzający zaistnienie następstwa prawnego albo kopię tego dokumentu potwierdzoną za zgodność z oryginałem przez notariusza albo upoważnionego pracownika ARiMR, - oświadczanie obejmujące zobowiązanie do kontynuowania realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w ramach PROW załata 2007-2013 oraz do zapłaty na rzecz Agencji równowartości kwoty płatności rolnośrodowiskowej uzyskanej przez rolnika, któremu została przyznana ta płatność, gdyby w trakcie realizacji zobowiązania wystąpiły okoliczności zobowiązujące do zwrotu płatności rolnośrodowiskowej. W dniu 18 czerwca 213 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wezwał [...] spółkę z o.o. do usunięcia braków formalnych wniosku. W dniu 26 czerwca 2013 r. ww. spółka wycofała ww. wniosek. W konsekwencji, organ pozostawił wniosek bez rozpoznania, zaś uznając, że następca prawny rolnika nie przejął zobowiązania rolnośrodowiskowego i w dniu 3 września 2013 r. wystosował do I. I. informację o możliwości dobrowolnego dokonania zwrotu nienależnie pobranych płatności w wysokości [...] zł. I. I. nie dokonała takiego zwrotu, zwracając się jednocześnie o rozłożenie należności na raty. Wobec tego, organ poinformował stronę, że wniosek o raty zostanie rozpatrzony po wydaniu decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności. Następnie postanowieniem z dnia 16 października 2013 r. wszczęte zostało z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia I. I. kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego. Kierownik Biura Powiatowego w dniu [...] r. wydał decyzję nr [...], na mocy której ustalił I. I. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego w kwocie [...] zł, czyli w wysokości odpowiadającej sumie płatności przyznanych i wypłaconych stronie z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego na bazie wniosków z lat 2010-2012. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że I. I. z dniem 15 marca 2010 r. zobowiązała się do nieprzerwanej, 5-letniej realizacji programu rolnośrodowiskowego na działkach i powierzchniach objętych płatnością za pierwszy rok realizacji programu. Ze zobowiązania tego strona się nie wywiązała, albowiem po złożeniu 3 kolejnych rocznych wniosków i uzyskaniu płatności, zbyła grunty, na których winna była prowadzić działalność rolniczą zgodną z wymogami rolnictwa ekologicznego. Jednocześnie organ wskazał, iż nie doszło do skutecznego przeniesienia zobowiązania na podmiot, który przejął posiadanie gruntów wchodzących uprzednio w skład gospodarstwa wnioskodawczyni i objętych płatnościami rolnośrodowiskowymi. Z powyższego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wywiódł, że I. I. zaprzestała realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, z czym § 39 ust. 1 i 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia z dnia 15 marca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program Rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007—2013 (dalej zwanego "rozporządzeniem rolnośrodowiskowym 2013"; Dz. U. z 2013r. poz. 361) wiąże obowiązek dokonania zwrotu uzyskanych płatności. Jednocześnie organ wykazał, iż w sprawie I.I. nie zaistniały żadne okoliczności przewidziane w przepisach wspólnotowych i prawodawstwie krajowym, które uzasadniałyby odstąpienie od dochodzenia przez Agencję zwrotu kwot wypłaconych stronie z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego. W dniu 18 listopada 2013r. I. I. złożyła odwołanie od powyższej decyzji organu I instancji, wnosząc o jej uchylenie. Zdaniem wnioskodawczyni, płatności rolnośrodowiskowe pobierała należnie, spełniając przez 3 lata wymogi przewidziane dla tego programu. Grunty objęte zobowiązaniem zostały przez stronę sprzedane [...] spółce z o.o. w sierpniu 2012r., a reprezentant nabywcy został poinformowany o konieczności prowadzenia działalności rolniczej zgodnej z wymogami programu rolnośrodowiskowego. W opinii I. I., program rolnośrodowiskowy jest nadal realizowany, jednakże ww. spółka nie ubiega się o płatności tego rodzaju. Rolnik wskazała ponadto, że nie zdecydowałaby się na sprzedaż ziemi, gdyby miała świadomość, że nabywca nie będzie kontynuować realizacji programu rolnośrodowiskowego przez nią podjętego, ewentualnie zażądałaby uregulowania przez kupującego zobowiązań ciążących na niej. Zdaniem I. I., zaistniała sytuacja powstałą w wyniku rozmyślnej winy ww. spółki. W decyzji z dnia [... r. Nr [...] Dyrektor ARiMR, wydanej w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, nie stwierdzając aby decyzja organu I instancji naruszała przepisy prawa czy interes strony, orzekł o utrzymaniu jej w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że skoro z okoliczności sprawy wynika, że: 1. I. I. podjęła zobowiązanie, polegające na nieprzerwanym, 5-letnim (licząc od dnia 15 marca 2010 r.) prowadzeniu działalności rolniczej zgodnej z wymogami rolnictwa ekologicznego na działkach i powierzchniach objętych płatnością tego rodzaju za rok 2010; 2. strona zaprzestała prowadzenia działalności rolniczej na gruntach objętych zobowiązaniem i w sierpniu 2012r. zbyła je na rzecz [...] spółki z o.o.; 3. nie doszło do przejęcia zobowiązania rolnośrodowiskowego, podjętego przez I. I. na [...] spółkę z o.o. 4. przepis § 28 ust. 2 pkt 1 lit.b rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program Rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007—2013 (dalej zwanego "rozporządzeniem rolnośrodowiskowym 2009"; Dz. U. z 2009r. nr 33, poz. 262 ze zm.) nakazuje zwrot wszystkich płatności rolnośrodowiskowych wypłaconych do działek, które ostały wycofane z programu rolnośrodowiskowego; 5. nie jest możliwe - z przyczyn wskazanych w punkcie 3. - zwolnienie I. I. z obowiązku zwrotu płatności rolnośrodowiskowych wypłaconych do działek, które zbyła na rzecz [...] spółkę z o.o.; 6. w roku 2013 strona nie złożyła wniosku kontynuacyjnego, zaś na gruncie § 39 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego 2013 na I.I. ciążył obowiązek zwrotu pobranych uprzednio płatności nienależnie uprzednio wypłaconych za lata 2010 -2012. W ocenie organu odwoławczego, podnoszona przez stronę w odwołaniu argumentacja dotyczy cywilnoprawnych stosunków pomiędzy skarżącą a ww. spółką i nie może doprowadzić do odstąpienia od dochodzenia przez Agencję zwrotu kwoty wskazanej w decyzji organu I instancji za nienależnie otrzymaną. Organ odwoławczy stwierdził, że kwestia ta nie rzutuje w żaden sposób na ciążący na organach ARiMR, wynikający z przepisów krajowych i wspólnotowych obowiązek dochodzenia zwrotu płatności rolnośrodowiskowych od ich beneficjenta, jeśli ten ostatni zaprzestanie realizacji programu rolnośrodowiskowego przed upływem terminu zobowiązania, bez przejęcia uczestnictwa w programie przez inny podmiot. Organ odwoławczy potwierdził także stanowisko organu I instancji co do tego, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki do odstąpienia od dochodzenia zwrotu określone w art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 (dla roku 2010) i art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 (dla spraw z lat 2011-2012), gdyż płatności zostały wypłacone w oparciu o wnioski złożone przez stronę lub osobę umocowaną do jej reprezentowania i pozostawały w bezpośrednim z nimi związku, w związku z czym nie można w żadnej mierze mówić, iż w którejkolwiek z tych spraw doszło do wypłaty środków w wyniku pomyłki organu. Organ odwoławczy stwierdził także, że organ I instancji prawidłowo ustalił kwotę zwrotu wynoszącą [...] zł, wynikającą z sumy wszystkich zrealizowanych na rzecz wnioskodawczyni płatności rolnośrodowiskowych. W skardze wywiedzionej na wyżej powołaną decyzję Dyrektora ARiMR z dnia [...] r. utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] r. I. I., przedstawiła stan faktyczny sprawy, dotychczasowy przebieg postępowania i stwierdziła, że zaskarżona decyzja i żądanie zwrotu kwoty [...] zł jest dla niej krzywdzące, gdyż objętą planem rolnośrodowiskowym nieruchomość sprzedała w dobrej wierze i w zaufaniu do kupującej spółki, która nie zastrzegła, że dalsze użytkowanie gruntu i prowadzenie gospodarstwa ekologicznego nie będzie możliwe. Skarżąca wskazała, że uzyskała od kupującego zapewnienie o doprowadzeniu planu upraw do końca. Przy nabyciu nieruchomości w imieniu kupującej spółki działał K. D. J., który był poinformowany o decyzji Kierownika Biura Powiatowego w sprawie warunków prowadzenia przez skarżącą gospodarstwa ekologicznego i warunków otrzymania przez stronę dotacji unijnych. Osoba ta, w jej ocenie, wyraźnie godziła się na kontynuowanie prowadzenia gospodarstwa ekologicznego niejako w imieniu skarżącej, o czym świadczy zainteresowanie podmiotem, który wykaszał trawę (dowód oświadczenie uczestniczącego przy tej rozmowie K. P., zam. ul.S. [...], [...] G.). Skarżąca wskazała, że gdyby wiedziała, że ww. spółka zrezygnuje z kontynuacji podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego, nie sprzedałaby jej przedmiotowej nieruchomości. Podniosła także, że na założenie plantacji ekologicznej poniosła znaczne nakłady w kwocie [...] zł, a także,iż przychód uzyskany ze sprzedaży nieruchomości ww. spółce w całości wydatkowała, m.in. na zakup nieruchomości od ANR, nie uzyskując z tego tytułu żadnego zysku, obecnie jest na emeryturze, która wynosi [...] zł netto. Do skargi skarżąca załączyła, m.in.: kopie dwóch aktów notarialnych sprzedaży objętych programem rolnośrodowiskowym nieruchomości (Rep. A nr [...] i Rep. A nr [...]), oświadczenie K. P., kopie wezwań do zapłaty z ANR w S., pokwitowania wpłat 20% na zakup ziemi, kopie faktur za nasiona trawy ekologicznej. Dyrektor ARiMR w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone, m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej zwanej "P.p.s.a", sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego krajowego i unijnego. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdza, iż skarga I. I. jest niezasadna. Sąd nie dopatrzył się, aby działania organu administracji naruszały jakiekolwiek normy prawa materialnego ani też naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby skutkować uwzględnieniem skargi. Sąd wskazuje, iż w rozpoznawanej sprawie stan faktyczny został ustalony przez organ prawidłowo i jest bezsporny. Skarżąca otrzymała płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w ramach pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.2 - Uprawy rolnicze i wariant 2.1 – Uprawy rolnicze na rok 2010, 2011 i 2012 decyzjami Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w N. w ww. datach w łącznej kwocie [...] zł. Organy nie zanegowały faktu zbycia przez skarżąca nieruchomości, dla gruntów, której ustalone były te płatności, zaś skarżąca nie zaprzeczyła, że zaprzestała prowadzenia programu na przedmiotowych gruntach. Problem w rozpoznawanej sprawie sprowadza się natomiast do rozstrzygnięcia, czy doszło do prawidłowego przejęcia przez nabywcę gospodarstwa zobowiązania rolnośrodowiskowego poprzedniego właściciela oraz czy w sprawie zachodziły okoliczności, dopuszczające odstąpienie przez organ od dochodzenia nienależnie pobranych płatności. Na wstępie należy wskazać, że płatności rolnośrodowiskowe zostały skarżącej przyznane na podstawie ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, ze środków z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy UE. Szczegółowe zasady i warunki udzielania, wstrzymywania, zawieszania, zwracania i zmniejszania tej pomocy określone zostały w drodze rozporządzenia wydanego dnia 26 lutego 2009 r. przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, zastąpionego następnie rozporządzeniem z dnia 13 marca 2013 r. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013., wydanych z upoważnienia zawartego w art. 29 ust. 1 ww. ustawy. Zgodnie z przepisem § 39 ust. 1, 2 pkt 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego 2013, mającego zastosowanie w stanie prawnym sprawy: 1. płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego, w szczególności w związku z niesporządzeniem planu działalności rolnośrodowiskowej albo sporządzeniem go niezgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu, lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu. 2. płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik: 4) nie złożył wniosku o przyznanie kolejnej płatności rolnośrodowiskowej za realizację danego wariantu albo informacji, o której mowa w § 23 ust. 3, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana za realizację tego wariantu. Mimo wystąpienia okoliczności określonych w § 39 ust i i 2 pkt 4 rozporządzenia, płatność rolnośrodowiskowa nie podlega zwrotowi w części przyznanej do działek rolnych lub stada zwierząt, których posiadanie zostało przeniesione na rzecz innego podmiotu, jeżeli rolnik, któremu została przyznana ta płatność (§ 32 ust. 2 i 5 rozporządzenia rolnośrodowiskowego 2013): 1) złożył, w odpowiednim terminie, do kierownika biura powiatowego Agencji, na formularzu udostępnionym przez Agencję, oświadczenie podmiotu, na rzecz którego zostało przeniesione posiadanie tych działek lub stada zwierząt, o zobowiązaniu tego podmiotu do: a) kontynuowania realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego podjętego przez tego rolnika do końca okresu objętego tym zobowiązaniem na tych działkach rolnych i w tym stadzie, b) zapłaty na rzecz Agencji równowartości kwoty płatności rolnośrodowiskowej uzyskanej przez rolnika, któremu została przyznana ta płatność, jaką rolnik ten byłby obowiązany zwrócić, gdyby w trakcie realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego przez tego rolnika wystąpiły okoliczności wymienione w § 39 ust. 1 – 3 lub 5, 2) dołączył do oświadczenia, o którym mowa w pkt 1, dokumenty potwierdzające przeniesienie posiadania działek rolnych lub stada zwierząt. Zwalnia się również od obowiązku zwrotu pobranych płatności w przypadku określonym w art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. oraz art. 5 ust. 3 rozporządzeń Komisji (WE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r., zgodnie z którymi obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu (o zwrocie) nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności. Wyraźnie zatem z powołanej regulacji wynika, że warunkiem utrzymania płatności i nie narażenia się na konieczność jej zwrotu jest kontynuowanie jej przez kolejnego posiadacza realizacji programu, do którego się zobowiązał beneficjent programu. Celem bowiem całej regulacji dotyczącej przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt jest wspieranie rozwoju obszarów wiejskich poprzez utrzymanie preferowanych upraw czy chowu przez ściśle określony czas. Powyższy stan prawny wyłożony przez Sąd nie był kwestionowany przez strony postępowania. W rozpatrywanej sprawie zbycie nieruchomości objętej programem nastąpiło aktem notarialnym z dnia 21 sierpnia 2012 r. (Rep. A nr [...]). Z akt sprawy wynika ponadto, że wniosek kontynuacyjny na rok 2013 r., został złożony dwukrotnie w dniu 10 czerwca 2013 r. przez pełnomocnika skarżącej - raz działającego w imieniu I. I., a drugi raz - w imieniu ww. spółki. Oba wnioski zawierały braki formalne, nie były podpisane i nie dołączono do nich określonych prawem załączników. W przypadku wniosku kontynuacyjnego przejmującej spółki chodziło o oświadczenia i o dokumenty wymienione w § 32 ust. 5 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, a więc brakowało podstawowych dokumentów pozwalających stwierdzić, czy doszło do przejęcia i kontynuacji programu. Organ wezwał zarówno I. I., jak i ww. spółkę, która miała przejąć zobowiązania skarżącej, do usunięcia braków formalnych tych wniosków (pisma z dnia 18 czerwca 2013 r. Nr [...] i pismo z dnia 18 czerwca 2013 r., Nr [...]). Niewykonanie tych wezwań w obu przypadkach skutkowało pozostawieniem wniosków bez rozpoznania. Sąd zwrócił uwagę, że w obu przypadkach przedmiotowe wnioski kontynuacyjne zostały wycofane (przez I. I. - w dniu 24 czerwca 2013 r., zaś przez spółkę - w dniu 26 czerwca 2013 r.). Zasadnie zatem organy uznały, że ww. spółka nie przejęła zobowiązania rolnośrodowiskowego podjętego przez I. I. na okres od 15 marca 2010 r. do 15 marca 2015 r. Skarżąca, powyższych okoliczności nie zakwestionowała, podważyła natomiast zasadność żądania zwrotu od niej pomocy finansowej. Skarżąca uważała, że działała w dobrej wierze i zaufaniu do kupującego, który wyraźnie deklarował doprowadzenie programu do końca. Wskazać należy, że kwestia ta nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Dla utrzymania przyznanych płatności rolnośrodowiskowych istotne jest aby przejmujący grunty w sposób formalny przejął zobowiązanie przez skuteczne złożenie kompletnego wniosku kontynuacyjnego. Jak wynika ze sprawy, ww. spółka takiego wniosku nie złożyła, jej zachowania świadczyły o braku takich intencji. Nie ulega wątpliwości, że skutkiem niezłożenia wniosku kontynuacyjnego, w świetle powołanych wyżej przepisów z jednej strony jest nieuzyskanie płatności rolnośrodowiskowej przez nowego właściciela gospodarstwa rolnego, z drugiej zaś, - zgodnie z § 39 ust. 1 i 2 rozporządzenia – obowiązek zwrotu otrzymanych płatności przez dotychczasowego właściciela, który nie dotrzymał podjętego zobowiązania. Powoływana w skardze przez skarżącą- jej dobra wiara, wyrażająca się w przekonaniu, że nabywca gospodarstwa będzie kontynuował uprawę nie mogła zatem odnieść żadnego skutku prawnego. Podkreślić należy, że skarżąca, składając w dniu 20 maja 2010 r. wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na 2010 r., podpisała oświadczenie w części XI tego wniosku, iż znane są jej zasady oraz tryb realizacji programu rolnośrodowiskowego, a także, że jest świadoma skutków niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji programu rolnośrodowiskowego. Oznacza to, że skarżąca była świadoma także tego, iż rezygnacja zarówno przez nią z realizacji podjętego programu, jak i przez nabywcę nieruchomości objętej programem może skutkować koniecznością zwrotu otrzymanych płatności. Kwestia podnoszona przez skarżąca o niewywiązaniu się przez ww. spółkę z zobowiązania kontynuacji przedmiotowego programu może być ewentualnie przedmiotem postępowania w sprawie cywilnej dochodzonej przez sądem powszechnym. Wskazać należy, że rozwiązanie przyjęte w rozporządzeniu rolnośrodowiskowym w żadnej mierze nie odwołuje się do istnienia dobrej czy złej wiary po stronie zbywającej gospodarstwo. Złożenie wniosku kontynuacyjnego wraz ze zobowiązaniem do kontynuowania realizacji programu rolnośrodowiskowego do końca okresu objętego zobowiązaniem poprzednika jest to kwestia pozostawiona wyłącznie decyzji nabywcy, podejmowanej niezależnie od oczekiwań i intencji zbywcy działek. Sąd zgodził się z organem odwoławczym, że w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały również przesłanki, o których mowa art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. oraz art. 5 ust. 3 rozporządzeń Komisji (WE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. W rozpatrywanej sprawie płatności rolnośrodowiskowe za lata 2010 – 2012, przekazane na rachunek bankowy wskazany przez skarżącą, nie wynikały z pomyłki Agencji. Powyższe płatności skarżąca uzyskała na mocy ww. decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, wydanych na podstawie złożonych przez skarżącą wniosków o przyznanie płatności. Ww. płatności stały się płatnościami nienależnymi w wyniku zaprzestania przez skarżącą działalności rolniczej na działkach i nie złożenia wniosku kontynuacyjnego przez następcę prawnego, co miało miejsce po wydaniu decyzji przyznających płatności. Reasumując, zaprzestanie uprawy przedmiotowych gruntów, do których przyznano płatność rolnośrodowiskową stanowi niewątpliwie zaprzestanie realizacji pakietu objętego wnioskiem i uzasadniało wydanie decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności, zobowiązującej do zwrotu otrzymanej płatności wraz z odsetkami. W ocenie Sądu, zatem organy obu instancji postępowały zgodnie z ww. przepisami prawa i prawidłowo, w wyczerpujący sposób rozpatrzyły zebrany w sprawie materiał dowodowy. Ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności nastąpiło w sposób prawidłowy, uzasadnienia rozstrzygnięć organów obu instancji zawierały szczegółowe obliczenia wysokości tej kwoty. Końcowo, odnosząc się do podnoszonych w skardze argumentów, dotyczących ponoszenia nakładów na rozpoczęcie działalności ekologicznej, wydatkowania środków pieniężnych ze sprzedaży nieruchomości w całości na inne zobowiązania, a także pozostawania w chwili obecnej na emeryturze wynoszącej [...] zł, kwestie te nie mają żadnego wpływu na wynik sprawy. Niemniej jednak, okoliczności związane z sytuacją finansową skarżącej, mogą być rozważane w odrębnym postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez właściwy organ w sprawie udzielenia ulgi w spłacie, skoro kwota nienależnie pobranych płatności została ustalona decyzją administracyjną, a strona podtrzymała swój wniosek o raty lub wystąpi o inną ulgę. Mając powyższe na uwadze, Sąd nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji i na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło