I SA/Sz 352/08

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie – - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 21 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. p o s t a n a w i a: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego Skarżący S. M., w związku z wniesioną skargą na wyżej powołaną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że gospodarstwo domowe prowadzi z żoną Z. M., która jest osobą niesprawną ruchowo (chodzi o kulach). Rodzina utrzymuje się ze świadczeń emerytalnych z KRUS w łącznej kwocie 1.396,63 zł. Wnioskodawca i jego żona są trwale niezdolni do pracy. Wydatki związane z utrzymaniem mieszkania (energia elektryczna, gaz, woda) to kwota 400 zł miesięcznie. Na lekarstwa skarżący wydatkuje kwotę 300 zł miesięcznie, na wyżywienie, zakup środków higienicznych, ubranie pozostaje kwota 696,63 zł., w związku z tym skarżący nie może uiścić kosztów sądowych bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny. W oświadczeniu majątkowym wnioskodawca podał, że nie posiada żadnego majątku w postaci nieruchomości, wartościowych rzeczy ruchomych, ani zgromadzonych zasobów pieniężnych (oszczędności, papiery wartościowe, itp.). Ponadto wnioskodawca wyjaśnił, że mieszka w mieszkaniu syna P.M. Do wniosku skarżący dołączył fakturę za gaz (wystawioną na P. i A. M.) na kwotę 246,71 zł, decyzję Prezesa KRUS z dnia 25.09.2007 r. przyznającą Z. M. emeryturę rolniczą w kwocie 643,83 zł oraz przekaz pocztowy emerytury S. M. z miesiąca listopada 2007 r. w kwocie 459,60 zł Wniosek o przyznanie prawa pomocy, złożony na urzędowym formularzu powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym ( ... ) (art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153 poz. 1270, ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a), jeżeli jednak oświadczenie strony zawarte w w/w wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodu lub stanu rodzinnego ( art. 255 w/w ustawy ). W związku z przysługującym uprawnieniem wynikającym z w/w art. 255 cyt. ustawy skarżący zostali wezwani pismem z dnia 1 września 2008 r. do przedłożenia dodatkowych dokumentów potwierdzających przedstawioną sytuację oraz uzupełniających dane, tj. - odpisu rocznego zeznania podatkowego skarżącego i jego małżonki za 2007 r., wraz z potwierdzeniem ich złożenia w urzędzie skarbowym, - aktualnych dokumentów potwierdzających wysokość pobieranej renty przez żonę skarżącego (np. odcinek renty z ostatniego miesiąca lub odpis decyzji o waloryzacji jeśli miała miejsce w 2008 r.), - dodatkowego oświadczenia czy w 2008 r. skarżący uzyskuje dochody z działalności gospodarczej, w jakiej wysokości wraz z dokumentami potwierdzającymi ich wysokość za ostatnich trzech miesięcy (np. kserokopia ewidencji przychodów); jeśli nie prowadzi już działalności gospodarczej dokumentu potwierdzającego jej wyrejestrowanie, - wykazu posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych oraz wyciągów z ich stanem za okres od 1 czerwca 2008 r. do 1 września 2008 r., - dokumentów potwierdzających ponoszenie i wysokość wydatków na mieszkanie (oprócz gazu) oraz na leczenie z ostatnich dwóch miesięcy, - dodatkowego oświadczenia zawierającego wyjaśnienie czy skarżący zamieszkuje wraz z synem (w jego mieszkaniu) i innymi członkami rodziny, czy prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, czy tylko zamieszkując partycypuje w kosztach jego utrzymania, - zaświadczenia z właściwej do spraw opieki społecznej jednostki organizacyjnej gminy czy skarżący korzysta z pomocy opieki społecznej w terminie 10 dni od doręczenia niniejszego wezwania pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Skarżący w zakreślonym terminie, ani dotychczas nie wykonał powyższego zobowiązania. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 w/w ustawy). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 w/w ustawy). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 w/w ustawy). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 w/w ustawy), w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 w/w ustawy). Ciężar dowodu wystąpienia powyższych przesłanek przyznania prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 p.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Do Sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Jak wynika, ze złożonego na urzędowym formularzu wniosku, skarżący S. M. ubiega się o całkowite sfinansowanie jego udziału w niniejszym postępowaniu sądowym przez zwolnienie z całości kosztów sądowych oraz opłacenie pełnomocnika procesowego. Przesłanką udzielenia powyższej pomocy jest wykazanie braku jakichkolwiek środków i możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, czyli znajdowanie się w wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej, w niedostatku. Skarżący S. M. w swoim oświadczeniu podał, że gospodarstwo domowe prowadzi z małżonką, oboje są osobami niezdolnymi do pracy, pobierają emerytury rolnicze w kwocie ok. 1.400 zł, z której ponoszą wydatki na utrzymanie w kwocie ok. 700 zł miesięcznie (opłaty "mieszkaniowe, leczenie, wyżywienie, środki czystości, itp.), nie posiadają żadnego majątku, mieszkają u syna P. M. W związku z tym, że na podstawie powyższych informacji nie było możliwości jednoznacznie ocenić sytuacji materialnej skarżących, sytuacji rodzinnej oraz ich możliwości płatniczych oraz ocenić czy zawarte we wniosku oświadczenia są zgodne z rzeczywistością, w celu potwierdzenia wysokości ponoszonych wydatków, wyjaśnienia sytuacji rodzinnej oraz kwestii czy skarżący prowadzi działalność gospodarczą (m.in. w zakresie skupu żywca wieprzowego i handlu artykułami spożywczymi) zasadnym było wezwać skarżących do jego uzupełnienia o wyżej wymienione informacje. Niewykonanie przez skarżącego wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń oraz przedłożenia dokumentów źródłowych uniemożliwia kontrolę twierdzeń wnioskodawcy oraz bezsprzeczną ocenę jego sytuacji finansowej, a co za tym idzie nie pozwala na uwzględnienie wniosku. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 20 stycznia 2006 r., sygn. akt I OZ 1551/05, że "to do Sądu należy uznanie, czy złożone oświadczenie o stanie majątkowym i dochodach ma charakter wyczerpujący i dostateczny. W kompetencji Sądu pozostaje również uznanie, jakie informacje niezbędne są dla stwierdzenia istnienia przesłanek dla przyznania prawa pomocy. Sąd miał zatem podstawy do żądania dodatkowych informacji, także tych dotyczących wysokości wydatków ponoszonych przez skarżącego w związku z utrzymaniem. Przepis art. 255 p.p.s.a. nakłada bowiem na stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy obowiązek złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych na wezwanie Sądu. W konsekwencji strona, która nie realizuje obowiązków wynikających z wezwania Sądu, nie ma podstaw oczekiwać rozstrzygnięcia zgodnego z wnioskiem." Wobec powyższego uznając, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 Prawa o postępowania przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji.