I SA/Sz 358/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Przegalińska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alicja Polańska, Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska, Protokolant Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi A. i K.A. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za maj 2001r. oraz odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania podatkowe w tym podatku I. oddala skargę, II przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz radcy prawnego kwotę [...] powiększoną o kwotę należnego podatku od towarów i usług z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej oraz kwotę [...] tytułem zwrotu poniesionych wydatków. W dniach od 9 września 2002 r. do 7 kwietnia 2003r. inspektorzy z Urzędu Kontroli Skarbowej w Sz. przeprowadzili postępowanie kontrolne w Firmie Handlowej "N. S." S.C. K. A., A. A. w K., m.in. w zakresie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2001 r. W wyniku kontroli inspektorzy ujawnili nieprawidłowości mające wpływ na sposób rozliczenia podatku od towarów i usług. W szczególności, w odniesieniu do rozliczenia miesiąca maja 2001 r. ustalili, że Spółka wykazując podatek naliczony do odliczenia w łącznej kwocie [...] zł wykazała trzy faktury VAT wystawione przez Firmę Handlowo – Usługową R. Ż. z K.: 1) fakturę VAT z dnia 20 maja 2001r. na kwotę netto [...] zł i podatku VAT [...] zł; 2) faktura VAT na kwotę netto [...] zł i podatku VAT [...] zł; 3) faktura VAT z dnia 28 maja 2001r. na kwotę netto [...] zł i podatku VAT [...] zł. Konfrontacja zapisów rejestrów zakupów VAT z dowodami źródłowymi wykazała, że w dokumentacji Spółki brakuje powyższych faktur VAT za maj 2001r. W następstwie tych ustaleń kontrolujący stwierdzili, że – na podstawie przepisu § 50 ust. 4 pkt 5a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 109, poz. 1245 ze zm.) – spółce nie przysługiwało prawo do obniżenia podatku należnego w łącznej kwocie [...] zł. Spółka, dokonując obniżenia podatku należnego VAT za maj 2001r. na podstawie powyższych trzech faktur, zawyżyła podatek naliczony. Powyższe ustalenia stanowiły podstawę do wydania przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Sz. decyzji z dnia 4 grudnia 2003 r. określającej Firmie Handlowej "N. S." S.C. K. A., A. A. za maj 2001 roku prawidłowe zobowiązanie w podatku od towarów i usług oraz orzekającej o odpowiedzialności podatkowej K. A. i A. A., jako osób trzecich za zaległość w podatku od towarów i usług za maj 2001r., w wysokości [...] zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę rozwiązanej w dniu 31 marca 2002 r. spółki cywilnej "N. S." K. A., A. A. w K. Nie zgadzając się z powyższą decyzją organu podatkowego A. A. i K. A. wnieśli od niej odwołanie do Dyrektora Izby Skarbowej w Sz., podnosząc w nim, że nie mogą ponosić odpowiedzialności za nierzetelnych sprzedawców i zarzucili, iż obciążenie ich tak dużą kwotą jest wielce krzywdzące i niesprawiedliwe. Ponadto, odwołujący się podatnicy uzasadnili odwołanie tym, że jako podmiot gospodarczy zachowali wszelkie zasady kupieckiej rzetelności i dokonywali jak najbardziej uczciwych transakcji w dobrej wierze, a w wyniku kontroli skarbowej dowiedzieli się, że ich kontrahent był nierzetelny, kopie faktur umieszczał bezkarnie w koszu, nie płacił podatku, a na dodatek podał, że nie prowadził z nimi transakcji i nie dostarczał towaru. Podatnicy podnieśli także, iż oświadczenie, czy ustalenie, że kontrahenci skarżących nie prowadzą już działalności nie mogą świadczyć o ich winie. W wyniku rozpoznania odwołania A. A. i K. A. Dyrektor Izby Skarbowej w Sz. decyzją z dnia 18 marca 2004 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając swoją decyzję organ odwoławczy stwierdził, że w pełni podzielił stanowisko organu I instancji w kwestii faktycznych i prawnych podstaw do stwierdzenia braku prawa podatnika do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur wystawionych przez Firmę Handlowo - Usługową z K. R. Ż. Jednocześnie organ wskazał na uregulowanie zawarte w § 50 ust. 4 pkt 5 lit. a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 109, poz. 1245ze zm.) podnosząc, że zakwestionowane faktury dokumentują czynność, która w rzeczywistości nie została dokonana, co stwarza w pełni podstawę do stwierdzenia, iż nie mogą one stanowić podstawy do odliczania podatku naliczonego od podatku należnego. Powołując się na § 51 powyższego rozporządzenia organ wskazał, że w sytuacji utraty faktur podatnik winien z własnej inicjatywy i we własnym interesie ubiegać się o duplikaty. Dodatkowo, organ odwoławczy podniósł, że stosowanie prawa podatkowego nie może być rozpatrywane w kategoriach krzywdy, czy też niesprawiedliwości, także dobra wiara nabywcy przy zawieraniu transakcji nie ma wpływu na wymiar podatku VAT i możliwość obniżenia podatku należnego o podatek naliczony przy nabyciu towarów i usług, bowiem przepisy podatkowe nie łączą skutków prawnych w zakresie obowiązku i uprawnienia podatkowego z dobrą lub złą wiarą nabywcy towarów i usług. Podatnicy A. A. i K. A. na powyższą decyzję ostateczną Dyrektora Izby Skarbowej w Sz. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę ponawiając zarzuty i argumentację podniesioną w odwołaniu od decyzji organu kontroli skarbowej. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej w Sz. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Norma prawna wyrażona w przepisie § 50 ust. 4 pkt 5a znajdującego zastosowanie w sprawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 109, poz. 1245 ze zm.), jest jednoznaczna – odliczenie podatku naliczonego na podstawie faktur, które dokumentowały czynności niedokonane jest niedopuszczalne. Podobnie takie odliczenie nie jest możliwe w przypadku, gdy sprzedaż towaru lub usługi udokumentowana została fakturą wystawioną przez podmiot nieistniejący lub nieuprawniony do wystawienia faktur (§ 50 ust. 4 pkt 1a cyt. rozporządzenia) Konieczność stosowania przez ustawodawcę takiego unormowania wynika z konstrukcji podatku od towarów i usług, polegającej na tym, że sprzedawca, dokonując sprzedaży towarów (usług), wystawia fakturę i ma obowiązek zapłaty podatku wynikającego z faktury, a nabywca ma prawo do potrącenia ze swojego podatku należnego kwoty podatku zapłaconego przez sprzedawcę. Oznacza to, że nabywca towarów (usług), może odliczyć tylko podatek zapłacony (rozliczony) w poprzedniej fazie obrotu. Sytuacja, gdy wystawca faktury nie uwzględnia wykazanej w niej sprzedaży w deklaracji VAT-7 nie zezwala nabywcy na obniżenie kwoty podatku należnego. Powołany przepis rozporządzenia ma zatem zapobiegać sytuacjom, w których Skarb Państwa zwracałby wykazany w fakturze podatek, mimo iż podatek ten nie został w rzeczywistości uiszczony. Słusznie organ odwoławczy podkreślił w swojej decyzji, że ryzyko wyboru niewłaściwego, w tym nieuczciwego kontrahenta, obciąża nabywcę towarów lub usług, w tym przypadku Spółkę "N. S.", która pomniejszyła podatek należny o podatek naliczony, który de facto nie został zapłacony. Uznać należy także, że w sprawie tej organy podatkowe w zakresie wystarczającym dla potrzeb prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy przeprowadziły postępowanie dowodowe, którego wyniki bez przekroczenia granic swobodnej oceny poddały rzetelnej analizie i ocenie, wyciągając przy tym, logicznie poprawne i merytorycznie uzasadnione wnioski. Takie nie budzące wątpliwości okoliczności stanu faktycznego, iż R. Ż. wystawiała puste faktury oraz że ostatnią deklarację złożyła za miesiąc czerwiec 1998 roku, dały podstawę do wyrażenia przez organy oceny, że skarżący odliczyli podatek od czynności, które nie zostały dokonane. W ocenie Sądu także pozostałe ustalenia i oceny prawne wyrażone w zaskarżonej decyzji przez Dyrektora Izby Skarbowej w Sz., w zakresie nieobjętym skargą, nie naruszają prawa. Nie znajdując w tych warunkach podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja ostateczna nie odpowiada przepisom prawa materialnego, jak również podstaw do stwierdzenia, iż wydana ona została z naruszeniem przepisów postępowania podatkowego w stopniu co najmniej mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, orzec należało o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. W przedmiocie kosztów orzeczono na podstawie art. 250 ustawy p.p.s.a. oraz na podstawie § 14 ust. 2 pkt 1a Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2002r. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) w związku z § 6 pkt 4 oraz § 2 ust. 3 w/w rozporządzenia.