I SA/Sz 372/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Sędzia WSA – Anna Sokołowska po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.L. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 20 grudnia 2006 r. sygn. akt I SA/Sz 372/06 w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania podatkowe w podatku od towarów i usług postanawia: przywrócić termin do wniesienia skargi kasacyjnej. Wyrokiem z dnia 20 grudnia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę A.L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania podatkowe w podatku od towarów i usług. Odpis orzeczenia wraz z uzasadnieniem oraz pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia skargi kasacyjnej został doręczony skarżącemu w dniu 5 lutego 2007 r. Pismem z dnia 2 stycznia 2007 r. skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie mu prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 11 stycznia 2007 r. zwolniono skarżącego od kosztów sądowych oraz ustanowiono dla niego adwokata. W dniu 19 lutego 2007 r. do tut. Sądu wpłynęło pismo Dziekana Okręgowej Rady Adwokackiej w S. o wyznaczeniu dla skarżącego pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata W.W. W dniu 23 lutego 2011 r. skarżący wniósł o przekazanie Okręgowej Radzie Adwokackiej w S. jego prośby o zmianę wyznaczonego pełnomocnika z uwagi na brak działania dotychczas ustanowionego pełnomocnika w jego sprawie. Pismem z dnia 2 marca 2011 r. wicedziekan Okręgowej Rady Adwokackiej w S. poinformował Sąd, iż w wyniku rozpoznania prośby skarżącego z dnia 25 lutego 2011 r. zwolnił adwokata W.W. z obowiązków pełnomocnika z urzędu i jednocześnie wyznaczył tym pełnomocnikiem adwokata K.K. W dniu 17 marca 2011 r. do tut. Sądu wpłynął wniosek pełnomocnika skarżącego adwokata K.K. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wraz ze skargą kasacyjną. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż skarżący nie miał możliwości wniesienia skargi kasacyjnej, gdyż ta musi być zasadniczo sporządzona przez pełnomocnika będącego adwokatem lub radcą prawnym. W tym celu skarżący zwrócił się do sądu o przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia adwokata. Wyznaczony pełnomocnik nie podjął żadnej czynności w sprawie, jednocześnie informując skarżącego, iż skarga kasacyjna została złożona i należy czekać na jej rozstrzygnięcie. O okoliczności, że przyznane prawo pomocy nie zostało zrealizowane skarżący dowiedział się w dniu 17 lutego 2011 r., a w związku z tym w dniu 22 lutego 2011 r. wypowiedział on pełnomocnictwo adwokatowi wyznaczonemu z urzędu i zwrócił się do Okręgowej Rady Adwokackiej w S. o wyznaczenie nowego pełnomocnika, który zrealizuje przyznane prawo pomocy. W dniu 9 marca 2011 r. nowy pełnomocnik z urzędu otrzymał informację o ustanowieniu go pełnomocnikiem, a następnie zapoznał się on w dniu 11 marca 2011 r. z aktami sprawy. Wobec powyższego wskazano, iż w momencie zapoznania się przez nowego pełnomocnika z urzędu z aktami sprawy ustała przeszkoda do dokonania czynności procesowej w postaci wniesienia skargi kasacyjnej. Przeszkodą tą był zarówno fakt nieposiadania przez skarżącego przymiotów do sporządzenia tego środka zaskarżenia, okoliczność upływu czasu na wyznaczenie pełnomocnika z urzędu, jak również niepodjęcie żadnej czynności przez pierwszego pełnomocnika z urzędu podczas gdy skarżący tkwił w usprawiedliwionym przekonaniu, iż skarga kasacyjna była przez tego pełnomocnika złożona. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej p.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, Sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie natomiast z art. 87 § 1 p.p.s.a. wniosek taki złożyć należy w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia, uprawdopodabniając przy tym okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4). Po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych (art. 87 § 5). Stosownie do treści przywołanych powyżej przepisów, przywrócenie terminu może więc nastąpić jedynie wówczas, gdy spełnione zostały łącznie trzy przesłanki: 1) wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, 2) zainteresowany uprawdopodobnił, że uchybił terminowi bez swojej winy, 3) dopełniona została czynność, dla której określony był termin. Brak choćby jednej z tych przesłanek uniemożliwia przywrócenie terminu. Zgodnie z powyższym, brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej stanowi konieczną, a jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Dokonując oceny braku winy sąd uwzględnia wszystkie okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i biorąc pod uwagę także uchybienia spowodowane nawet lekkim niedbalstwem. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności prośby o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania należytej staranności przy prowadzeniu własnej sprawy i szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Ze wskazanej powyżej regulacji wynika także, iż warunkiem przywrócenia uchybionego terminu jest również uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony skarżącej lub jej pełnomocnika. W ocenie Sądu powyższe przesłanki zostały w sprawie spełnione, przy czym należy wziąć pod uwagę specyfikę postępowania sądowoadministracyjnego związanego z ustanowieniem dla strony profesjonalnego pełnomocnika z urzędu, mając na uwadze sytuację, która miała miejsce w niniejszej sprawie – gdy strona wnosi o ustanowienie pełnomocnika z urzędu i dokonuje się to po wydaniu orzeczenia. Wniosek taki, złożony po wydaniu orzeczenia nie wpływa na bieg terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, jednakże może być jedną z podstaw wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Odpis wyroku w niniejszej sprawie został doręczony skarżącemu w dniu 5 lutego 2007 r., co oznacza, że ustawowy, trzydziestodniowy termin do złożenia skargi kasacyjnej upłynął wobec niego w dniu 7 marca 2007 r. Wskazać należy, iż postanowieniem z dnia 11 stycznia 2007 r. przyznano skarżącemu prawo pomocy, m.in. w postaci ustanowienia adwokata. Pismem z dnia 12 lutego 2007 r., a więc w czasie biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, poinformowano wyznaczonego adwokata W.W. o jego wyznaczeniu. Pomimo upływu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej do tut. Sądu do dnia dzisiejszego nie wpłynęło ani pełnomocnictwo ustanowionego pełnomocnika ani skarga kasacyjna albo opinia o braku postaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Należy więc zgodzić się z twierdzeniami zawartymi we wniosku o przywrócenie terminu, iż w niniejszej sprawie nie można uznać aby prawo pomocy w postaci ustanowienia adwokata zostało w jakimkolwiek zakresie skonsumowane. Trafnie bowiem wskazano, iż poprzedni pełnomocnik z urzędu nie dokonał żadnych czynności w sprawie w postaci wniesienia skargi kasacyjnej albo opinii o braku podstaw do jej wniesienia. Co więcej, nie złożył do akt sprawy pełnomocnictwa (do czego był zobowiązany na podstawie art. 244 § 2 p.p.s.a w brzmieniu obowiązującym przed dniem 10 kwietnia 2010 r.) ani nie zapoznał się z aktami sprawy. Nie może zatem budzić wątpliwości, że prawo pomocy nie zostało skonsumowane. Potwierdziła to również Okręgowa Rada Adwokacka w S., która po otrzymaniu skargi na poprzedniego adwokata przyznanego z urzędu oraz wniosku o ustanowienie nowego pełnomocnika, nie odmówiła jego ustanowienia, ale niezwłocznie do wyznaczyła. Z uwagi zatem na zwolnienie dotychczas wyznaczonego pełnomocnika adwokata W.W. i wyznaczenie nowego pełnomocnika dla skarżącego w osobie adwokata K.K., o czym został on poinformowany pismem dnia 2 marca 2011 r. uznać należy, iż przyznane skarżącemu prawo pomocy nie zostało skonsumowane. W niedochowaniu terminu nie można również upatrywać winy skarżącego, gdyż pozostawał on w usprawiedliwionym oczekiwaniu co do skuteczności czynności podejmowanych przez przyznanego w ramach prawa pomocy pełnomocnika z urzędu. Zgodzić się także należy, iż w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie można mówić o niedochowaniu przez skarżącego należytej staranności w dbaniu o własne interesy o czym świadczy fakt złożenia skargi na bezczynność poprzedniego pełnomocnika i w efekcie wyznaczenie przez właściwy organ korporacyjny jego następcy. Uznać zatem należy, iż nie można przypisać skarżącemu winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, która to czynność mogła być skutecznie dokonana tylko przy współdziałaniu wyznaczonego adwokata. Rozpatrując natomiast spełnienie przesłanki złożenia wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia wskazać należy, iż w orzecznictwie sądowym dominuje pogląd, że przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia środka zaskarżenia przez pełnomocnika ustanowionego przez Sąd ustaje w dniu, w którym dowiedział się on o wyznaczeniu go pełnomocnikiem (postanowienie Sądu Najwyższego z 17 listopada 1998r. sygn. akt II UZ 122/98, LEX nr 37992), jednakże przy ocenie cezury określającej ustanie przyczyny uchybienia wziąć należy także możliwość faktycznego podjęcia czynności przez ustanowionego z urzędu pełnomocnika. Prowadzi to do przyjęcia, iż przyczyna ustania terminu do podjęcia czynności przez pełnomocnika wyznaczonego z urzędu ustaje w dniu, w którym miał on rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej w imieniu swojego mocodawcy, co może nastąpić dopiero po zapoznaniu się z aktami sprawy, ze stanowiskiem strony skarżącej co do zakresu skargi kasacyjnej oraz po jej sporządzeniu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 czerwca 2000 r., sygn. akt I CZ 62/00, publ. OSNC 2001/1/7, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 czerwca 2006 r., sygn. akt I FZ 198/06 (niepubl.). Jak wynika z informacji zawartej w złożonym przez pełnomocnika wniosku, adwokat czynności podjął niezwłocznie po powzięciu informacji o wyznaczeniu go pełnomocnikiem skarżącego w niniejszej sprawie i zapoznaniu się aktami sprawy, co nastąpiło w dniu 11 marca 2011 r. Od tego dnia zatem liczyć należy bieg siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Uznać zatem należy, iż składając przedmiotowy wniosek wraz ze skargą kasacyjną, do wniesienia której przywrócenia terminu się domagał, w dniu 17 marca 2011 r., pełnomocnik skarżącego dochował warunków koniecznych do przywrócenia terminu. Na marginesie, odnosząc się do kwestii złożenia wniosku o przywrócenie terminu po upływie roku od uchybionego terminu Sąd pragnie wskazać, iż z treści art. 87 § 5 p.p.s.a. wynika, że ma on jedynie na względzie rozstrzygnięcie, czy przywrócenie uchybionego terminu w okolicznościach danej sprawy jest w ogóle dopuszczalne czy też nie. Rozstrzygnięcie o przywróceniu terminu zapada natomiast na podstawie art. 86 § 1, po spełnieniu przesłanek w tym przepisie przewidzianych. Z powyższych względów, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.