I SA/Sz 398/15
WyrokWSA w Szczecinie2015-08-12
Skład orzekający: Joanna Wojciechowska, Marzena Kowalewska, Patrycja Joanna Suwaj
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za rok 2012, w sytuacji gdy beneficjentka nie spełniła wymogu minimalnej obsady drzewek owocowych w ramach programu rolnośrodowiskowego, a następnie zgłosiła szkody spowodowane przez zwierzęta leśne z opóźnieniem?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ administracji prawidłowo ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za rok 2012. Beneficjentka nie spełniła wymogu minimalnej obsady drzewek owocowych, co stanowiło naruszenie warunków programu. Dodatkowo, zgłoszenie szkód spowodowanych przez zwierzęta leśne nastąpiło z naruszeniem 10-dniowego terminu wymaganego przez przepisy, co uniemożliwiło uznanie tych zdarzeń za siłę wyższą lub nadzwyczajne okoliczności zwalniające z obowiązku zwrotu środków. W związku z tym, płatności wypłacone w roku poprzednim zostały słusznie uznane za nienależne.Stan faktyczny
Beneficjentka złożyła wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w ramach programu "Rolnictwo ekologiczne". Kontrola wykazała, że obsada drzewek owocowych była niższa od wymaganej minimalnej. W związku z tym, organ odmówił przyznania płatności na rok 2013 i wszczął postępowanie o zwrot nienależnie pobranych płatności za rok 2012. Beneficjentka kwestionowała wyniki kontroli, powołując się na szkody spowodowane przez zwierzęta leśne, jednak zgłoszenie tych szkód nastąpiło z opóźnieniem. Organy administracji utrzymały w mocy decyzję o zwrocie środków, a następnie WSA oddalił skargę beneficjentki.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.), Sędzia WSA (del.) Patrycja Joanna Suwaj, Protokolant starszy sekretarz sądowy Lidia Maląg, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi T. P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 14 stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego za 2012 r. oddala skargę.
Dyrektor [...] Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia 14.01.2015 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia 26.05.2014 r. nr [...] Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla powiatu [...] z siedzibą w S. ustalającą T. P. kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego za rok 2012.
Z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego i z akt sprawy wynika, że T. P. 16.04.2012 r. złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w S. wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej. Zadeklarowała do płatności cztery działki rolne w ramach realizacji pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne w wariancie 2.09 Uprawy sadownicze i jagodowe (dla których zakończono okres przestawiania) o łącznej powierzchni 21,53 ha.
Decyzją z dnia 13.12.2012 r. Kierownik Biura Powiatu [...] ARiMR przyznał Beneficjentce płatność rolnośrodowiskową na 2012 rok do zatwierdzonego areału upraw drzewek owocowych 21,53 ha w kwocie [...] zł, którą przekazano na rachunek bankowy w dniu 25 stycznia 2013 r.
W dniu 17.04.2013 r. Beneficjentka złożyła wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2013 rok, w którym zadeklarowała uprawę jabłoni domowej w wariancie 2.9 na obszarze 21,51 ha.
W dniach 8 – 9.07.2013 r. w gospodarstwie Beneficjentki przeprowadzono kontrolę gospodarstwa metodą inspekcji terenowej w zakresie programu rolnośrodowiskowego. Stwierdzono, że obsada drzewek owocowych spełniających wymogi zapisane w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26.02.2009 r. w sprawie przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program Rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. Nr 33, poz. 262 ze zm. zwanego dalej: "rozporządzenie PRŚ 2009") jest mniejsza od wymaganej minimalnej obsady 125 sztuk drzewek na 1 ha ( łącznie 2554 sztuk na 21,51 ha z zastosowaniem 5 % tolerancji) i wyniosła w sumie tylko 1015 sztuk. 863 drzewka zostały uznane za niezgodne z normami, ponieważ albo były martwe, częściowo martwe z uschniętym pędem głównym albo poniżej 80 cm wysokości. Wymogi te Beneficjentka winna spełniać stosownie do § 50 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013r., poz. 361 ze zm., zwanego dalej: "rozporządzenie PRŚ 2013"), T. P. uczestnicząc w kontroli, nie zgodziła się z jej wynikami odnośnie stwierdzonej ilości drzewek i odmówiła podpisania protokołu. Zgłosiła również swoje zastrzeżenia co do ustalonej w kontroli ilości drzewek w piśmie z dnia 03.08.2013r. (data wpływu do Biura Powiatowego ARiMR 07.08.2013r.). W piśmie tym wskazała dodatkowo, że drzewka zostały zniszczone przez zwierzęta leśne i zadeklarowała, że nasadzenia zostaną uzupełnione jesienią o czym poinformuje ARiMR. Do biura Powiatowego ARiMR w S. w dniu 20.11.2013r. wpłynęła od Beneficjentki informacja o uzupełnieniu brakujących nasadzeń. Na podstawie dołączonych dokumentów: certyfikat zgodności z dnia 05.08.2013r., pismo pokontrolne z dnia 29.10.2013r., ostrzeżenie z dnia 29.10.2013r., ustalono, że Jednostka Certyfikująca w dniu 11.07.2013r. przeprowadziła także inspekcję gospodarstwa Producentki i stwierdziła niezgodność polegającą na niezachowaniu minimalnej obsady drzewek owocowych
Na podstawie ustaleń kontrolnych, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. decyzją nr [...] z dnia 12.12.2013r. odmówił T. P. przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013, organ drugiej instancji decyzją z dnia 27 lutego 2014 r. utrzymał ją w mocy, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. wyrokiem z dnia 30 września 2014 r. skargę na tę decyzję oddalił (sygn. akt I SA/Sz 544/14).
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S., zawiadomieniem z dnia 31.03.2014r. poinformował Producentkę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego.
Decyzją z dnia 26.05.2014r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. ustalił kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego za 2012 r. w wysokości [...] zł, powołując się na ustalenia kontroli na miejscu, podczas której stwierdzono nieprawidłowości w stopniu uzasadniającym orzeczenie o odmowie przyznania płatności do uprawy sadowniczej zadeklarowanej w wariancie 2.9. Organ wskazał też, że w 2013 r. Beneficjentka naruszyła wymagania przewidziane dla wariantu 2.9 w przepisach rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r., z czym - w myśl art. 18 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (zwanego dalej: "rozporządzeniem nr 65/2011"; Dz. Urz. WE nr L 25 z 28 stycznia 2011r. ze zm.) oraz § 39 ust. 1 rozporządzenia PRŚ 2013, wiąże się też konieczność dokonania zwrotu płatności uzyskanych w latach poprzednich do działek, na których stwierdzono takie naruszenia. Oznaczało to w przypadku zobowiązań wieloletnich jakim jest zobowiązanie rolnośrodowiskowe Beneficjenta, konieczność dokonania zwrotu całości pomocy, jaką Beneficjentka otrzymała z tytułu realizacji wskazanego wariantu za 2012 rok.
Organ ten stwierdził, że nie zaistniały okoliczności przewidziane w art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (dalej zwanego "rozporządzeniem nr 1974/2006"; Dz.U. nr L 368 z 23 grudnia 2006r. ze zm.) oraz w § 45 rozporządzenia PRŚ 2013.
W odwołaniu od ww. decyzji T. P., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania, zarzuciła organowi I instancji wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem :
- art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 Kpa, gdyż nie zostały podjęte wszystkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, przez co nie został zgromadzony w sposób wyczerpujący materiał dowodowy, co spowodowało, że nie został rozpatrzony wyczerpująco całokształt materiału w sprawie i doprowadziło do uznania, że Strona pobrała nienależnie płatność rolnośrodowiskową za 2012 rok;
- § 45 pkt. 7A rozporządzenia PRŚ 2013 poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że w prowadzonej sprawie brak jest przesłanek wskazujących na odstąpienie od ustalenia kwoty wymaganej do zwrotu;
- art. 18 ust.1 rozporządzenia nr 65/2011, gdyż został zastosowany;
- art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7.03.2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (t.j. Dz.U. z 2013r. poz. 173, zwanej dalej: "ustawa z 7.03.2007 r.
o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich") poprzez jego zastosowanie;
- § 39 ust. 1 rozporządzenia PRŚ 2013 poprzez jego zastosowanie i przyjęcie, że Skarżąca nienależnie pobrała płatności w Programie Rolnośrodowiskowym.
Beneficjentka wniosła w odwołaniu o: przesłuchanie czterech wskazanych z imienia i nazwiska świadków; o dopuszczenie oraz przeprowadzenie dowodów z opisanych szczegółowo dokumentów związanych z przeprowadzoną w jej gospodarstwie kontrolną oraz kontrolą dodatkową.
Zarzuciła, że pomimo chęci usunięcia stwierdzonych uchybień, organ w dniu 31.03.2014r. wszczął postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych. Odwołująca podniosła, że kontrola w jej gospodarstwie przeprowadzona przez Jednostkę Certyfikującą w dniu 07.07.2012r. nie stwierdziła żadnych naruszeń w uprawie drzew owocowych. Dopiero w 2013 roku w związku z żerowaniem zwierzyny leśnej doszło do uszkodzeń drzewek owocowych, co wykazała kontrola Jednostki Certyfikującej w dniu 11.07.2013r. Wskazała, że z uwagi na powyższe, Jednostka Certyfikująca w swoim piśmie z dnia 29.10.2013r. ("ostrzeżenie") wskazała na zagrożenie utrzymania minimalnej obsady sadu i zobowiązała Producentkę do usunięcia nieprawidłowości. Skarżąca usunęła stwierdzone nieprawidłowości, co potwierdził protokół Jednostki Certyfikującej z dokonanej dnia 14.01.2014r. kontroli dodatkowej i pismo z dnia 28.02.2014r. po przeprowadzonej kontroli dodatkowej.
Skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem organu I instancji, który nie uznał wystąpienia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności w niniejszej sprawie i wskazała, że art. 47 ust.2 rozporządzenia nr 1974/2006 nie wskazuje żadnych sankcji za niedopełnienie obowiązku powiadomienia o wystąpieniu tych okoliczności w ustawowym terminie. W ocenie Beneficjentki, organ powinien uznać wystąpienie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności zgodnie z ww. przepisem i przyjąć w oparciu o § 45 pkt. 7A rozporządzenia PRŚ 2013, że nie była w stanie wypełnić swoich zobowiązań odnośnie wymogu utrzymania minimalnej obsady sadu, choć w terminie późniejszym uzupełniła brakujące drzewka i odstąpić od ustalenia należności.
W kolejnym piśmie Beneficjentka złożyła wniosek o przeprowadzenie dowodów ze wskazanych dokumentów (protokół z kontroli [...] z dnia 11.07.2013r. wraz z "kartą informującą o usunięciu naruszeń stwierdzonych w czasie kontroli", pismo pokontrolne z dnia 29.10.2013r., protokół z kontroli [...] z dnia 14.01.2014r.), na okoliczność braku podstaw do ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.
Organ odwoławczy uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie w sprawie stwierdził, że Beneficjentka nie dotrzymała warunków 5 letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego, o którym mowa w § 39 rozporządzenia PRŚ 2013, dlatego prowadzone postępowanie miało na celu ustalenie wysokości kwoty do zwrotu.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że postępowanie w sprawie prowadzone było w oparciu o decyzję z dnia 13 grudnia 2012 r. o przyznaniu Beneficjentce płatności rolnośrodowiskowej na 2012 rok oraz o decyzję z dnia 12 grudnia 2013 r. o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2013 rok.
W ocenie organu odwoławczego wszelkie zarzuty i zastrzeżenia jakie odwołująca wniosła w sprawie, w tym zastrzeżenia do wyników z przeprowadzonej kontroli na miejscu zostały już wyjaśnione, zaś ustalenia organów utrzymane w mocy.
Organ odwoławczy przywołał w uzasadnieniu rozstrzygnięcia treść art. 28 ustawy z dnia 7.03.2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich i wyjaśnił, że pomocą i pomocą techniczną, pobranymi nienależnie, jest w szczególności pomoc wypłacona beneficjentowi, który nie wykonuje operacji w całości lub w części lub obowiązków związanych z jej wykonaniem.
Dalej organ odwoławczy przywołał § 39 rozporządzenia PRŚ 2013, zgodnie z którym płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu; płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik: 1) nie przestrzega żadnych wymogów w ramach wariantu określonego pakietu, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działek rolnych, objętych danym wariantem (...).Zwrot tej płatności odbywa się w trybie i na zasadach określonych w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Organ ten zwrócił także uwagę, że na podstawie art. 18 ust. 1 obowiązującego od roku 2011 rozporządzenia nr 65/2011, w sytuacji stwierdzenia braku spełnienia odpowiednich norm obowiązkowych, a także minimalnych wymogów dotyczących stosowania nawozów i środków ochrony roślin, innych odpowiednich wymogów obowiązkowych, o których mowa w art. 39 ust. 3, art. 40 ust. 2 oraz art. 47 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005, oraz zobowiązań wykraczających poza takie normy i wymogi; lub kryteriów kwalifikowalności innych niż kryteria związane z wielkością obszaru lub liczbą zwierząt zadeklarowanych w przypadku zobowiązań wieloletnich, zmniejszenia pomocy, wykluczenia i odzyskiwanie mają zastosowanie również do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych.
Wskazał dalej organ, że z uwagi na powyższe, w przypadku stwierdzenia w roku 2013 niespełnienia któregokolwiek z wymogów w ramach określonych pakietów i ich wariantów, na podstawie art. 18 rozporządzenia nr 65/2011, płatność rolnośrodowiskowa przyznana w roku 2012 podlega odzyskaniu w części, której dotyczy niespełnienie wymogu.
Organ uznał za bezzasadny zarzut naruszenia art. 7, 77 i 107 § 3 Kpa; w jego ocenie zaskarżona decyzja zawiera wszystkie dowody do jej wydania i ustalenia kwoty do zwrotu, uzyskane w oparciu o wyniki z kontroli w gospodarstwie przeprowadzonej w dniach 08 - 09.07.2013r., decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. nr [...] z dnia 12.12.2013r. o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2013 rok i ostateczną decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w S. nr [...] z dnia 27.02.2014r.
Odnośnie do wniosku o przesłuchanie świadków, organ odwoławczy stwierdził, że nie ma podstaw do ich przesłuchania, gdyż przesłuchanie nic nowego nie wniesie do obecnie prowadzonego postępowania. Wszelkie żądania, zastrzeżenia czy też wyjaśnienia zostały wniesione i rozstrzygnięte w sprawie o przyznanie płatności na rok 2013, w tym, w wyroku z dnia 30.09.2014r. sygn. akt I SA/Sz 544/14.
Również wniosek pełnomocnika Strony o przeprowadzenie dowodów ze wskazanych dokumentów uznany został za nieuzasadniony, gdyż w ocenie organu wskazane przez Stronę dokumenty zostały już rozpatrzone i omówione w decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w S. nr [...] z dnia 27.02.2014r. o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji nr [...] z dnia 12.12.2013r. o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2013 rok.
Organ stwierdził, że zarówno kontrola ARiMR jak i kontrola Jednostki Certyfikującej potwierdziły niedotrzymanie minimalnej obsady drzewek na hektar na plantacji Skarżącej oraz stwierdziły, że część drzewek nie spełniała wymogu wysokości i grubości określonych w przepisach dotyczących wytwarzania i jakości materiału siewnego. Organ wyjaśnił, że zakres kontroli przeprowadzanej przez Jednostkę Certyfikującą nie pokrywa się z zakresem kontroli przeprowadzanej przez ARiMR. Organ odwoławczy wyjaśnił, że Jednostka Certyfikująca przeprowadzając kontrolę u producenta prowadzącego gospodarstwo ekologiczne nie weryfikuje prowadzonej działalności rolniczej pod kątem spełnienia wymogów Programu Rolnośrodowiskowego określonych w rozporządzeniu rolnośrodowiskowym, może jedynie wskazać na niedociągnięcia w produkcji, które należy poprawić lub wyeliminować. Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że Jednostka Certyfikująca odnośnie produkcji roślinnej sprawdza sposób gospodarowania glebą i nawożenia, czy nie dochodzi do zanieczyszczania środowiska, jakie stosowane są metody walki z chwastami, chorobami i szkodnikami oraz czy stosowany jest zakaz wykorzystywania GMO - zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28.06.2007r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającym rozporządzenie (EWG) nr 2092/91 (Dz.U. L 189 z 20.7.2007r., ze zm.) i rozporządzeniem Komisji (WE) nr 889/2008 z dnia 5.09.2008r. ustanawiającym szczegółowe zasady wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych w odniesieniu do produkcji ekologicznej, znakowania i kontroli (Dz.U. L 250, 18.9.2008r., ze zm.).
Odnośnie do wniosku o przeprowadzenia dowodu z protokołu z kontroli Jednostki Certyfikującej nr [...] z dnia 14.01.2014r., oraz z dnia 28.02.2014r. organ stwierdził, że nie mają żadnego wpływu na niniejsze postępowanie.
Z kolei odnośnie do wniosku Strony o przeprowadzenie dowodu z dokumentów :
- protokołu z kontroli JC nr [...] z dnia 07.07.2012r.
- pisma pokontrolnego JC z dnia 31.07.2012r.
na okoliczność braku podstaw do ustalenia kwoty nienależnie pobranej płatności rolnośrodowiskowej, organ odwoławczy stwierdził, że dokumenty te dotyczą kontroli gospodarstwa Producentki przez Jednostkę Certyfikującą przeprowadzoną w roku 2012. Dokumenty te nie dotyczą roku 2013, w którym to właśnie stwierdzono uchybienia wymogów w prowadzonej plantacji drzewek owocowych i które stały się podstawą do odmowy płatności rolnośrodowiskowej za 2013 rok oraz podstawą do przeprowadzenia postępowania dotyczącego ustalenia nienależnie pobranych płatności w Programie Rolnośrodowiskowym rok wcześniej. Organ wyjaśnił przy tym, że rolnicy, którzy podjęli się prowadzenia działalności rolniczej w 5 letnim Programie Rolnośrodowiskowym zobowiązani są do utrzymywania upraw zgodnie z wymogami i warunkami dotyczącymi danego pakietu i wariantu przez cały czas aż do końca 5 letniego zobowiązania. Zobowiązani są tym samym do bieżącego usuwania wszelkich nieprawidłowości i dokonywania czynności naprawczych i bieżącego informowania ARiMR o wszelkich nieprawidłowościach. W niniejszej sprawie dopiero podczas kontroli w gospodarstwie w 2013 roku stwierdzono, że nie jest spełniony wymóg utrzymania minimalnej obsady drzew owocowych w wariancie 2.9.
Odnosząc się z kolei do zarzutu niezastosowania art. 47 ust. 2 rozporządzenia nr 1974/2006 oraz art. 45 pkt. 7A rozporządzenia PRŚ 2013, organ wskazał, że Strona nie dochowała 10 dniowego terminu na zgłoszenie zaistniałych okoliczności, które spowodowały uszkodzenie lub zniszczenie plantacji. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że Beneficjentka nie poinformowała Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o powstaniu szkód w sadzie w ww. terminie, gdyż dopiero w piśmie z dnia 03.08.2013r. (data wpływu do [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w S. 07.08.2013r.) w sprawie zastrzeżeń do przeprowadzonej kontroli w gospodarstwie w dniach 08 - 09.07.2013r. wskazała, że wiosną w wyniku intensywnego żerowania dzikich zwierząt zostały zniszczone drzewka owocowe. Dlatego organ nie uznał tego zdarzenia jako wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności i w ocenie organu odwoławczego prawidłowo zastosował art. 18 ust. 1 rozporządzenia nr 65/2011, zgodnie z którym zwrotowi podlega cała płatność przyznana do działki rolnej, na której w roku następnym stwierdzono nieprawidłowości (np. nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew na 1 hektarze).
Organ odwoławczy stwierdził, że prawidłowo Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. w zaskarżonej decyzji ocenił w niniejszej sprawie brak wystąpienia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności i właściwie zastosował przepisy art. 18 ust. 1 rozporządzenia nr 65/2011, art. 28 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich i § 39 ust. 1 rozporządzenia PRŚ 2013 w celu ustalenia kwoty nienależnie pobranej płatności rolnośrodowiskowej za 2012 rok.
W ocenie organu odwoławczego, w sprawie nie wystąpiły okoliczności wykluczające obowiązek zwrotu przez Stronę nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za 2012 rok, określone w art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011, zgodnie z którym zwrot płatności uznanej za nienależną ulega przedawnieniu, gdy dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd ten nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach; jednak w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem przedmiotowej płatności, obowiązek zwrotu nienależnej lub nadmiernej płatności występuje wtedy, jeśli decyzja o odzyskaniu kwoty nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od płatności.
W ocenie organu odwoławczego w sprawie nie zaistniały przewidziane w art. 28a ustawy z dnia 7.03.2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, okoliczności uzasadniające możliwość odstąpienia od ustalenia nienależnie pobranej płatności rolnośrodowiskowej w zaskarżonej decyzji. Organ wskazał, że zgodnie z treścią tego przepisu, w przypadku określonym w art. 33 ust. 7 rozporządzenia (WE) nr 1290/2005 z dnia 21.06.2005r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz. Urz. UE L 209 z dnia 11.08.2005r., s. 1 z pózn. zm.), zwanego dalej rozporządzeniem (WE) nr 1290/2005, który stanowi, że organ odstępuje od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, jeżeli kwota, o której mowa w art. 5a rozporządzenia Komisji Europejskiej (WE) nr 885/2006 z dnia 21.06.2006r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w zakresie akredytacji agencji płatniczych i innych jednostek, jak również rozliczenia rachunków EFRG i EFRROW (Dz. Urz. UE L 171 z 23.06.2006, str. 90, z pózn. zm.), nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 883/2006 z dnia 21.06.2006r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w odniesieniu do prowadzenia kont przez agencje płatnicze, deklaracji wydatków i dochodów oraz warunków zwrotu wydatków w ramach EFRG i EFRROW (Dz. Urz. UE L 171 z 23.06.2006, str. 1, z późn. zm.).
Organ wyjaśnił, że ustalona w sprawie kwota do zwrotu wynosi [...] zł i przekracza kwotę stanowiącą równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro [...] zł ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 ww. rozporządzenia Komisji (WE) nr 883/2006 dla płatności rolnośrodowiskowej dokonanej dnia 25.01.2013r.
Organ wyjaśnił nadto, że przepis art. 29 ust. 1 pkt. 1 i pkt. 2 lit. a ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. nr 98, poz. 634 ze zm., zwanej dalej: "ustawa o ARiMR"), przewiduje wydanie decyzji w razie dokonania nienależnej lub nadmiernej wypłaty rodzajowo określonych środków publicznych. Przepis ten nie uzależnia konieczności wydania decyzji od przyczyny, z powodu której nastąpiła taka wypłata. Obejmuje więc swoim zakresem nienależne lub nadmierne pobranie środków publicznych jeśli nie zostaną dotrzymane warunki i wymogi realizowanego wieloletniego zobowiązania, co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie.
Organ stwierdził, że zarzut naruszenia art. 7, 77 i 107 § 3 Kpa jest nieuzasadniony, gdyż zaskarżona decyzja zawiera wszystkie dowody do jej wydania i ustalenia kwoty do zwrotu, uzyskane w oparciu o wyniki z kontroli w gospodarstwie przeprowadzonej w dniach 08 - 09.07.2013r., decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. nr [...] z dnia 12.12.2013r. o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2013 rok i ostateczną decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w S. nr [...] z dnia 27.02.2014r.
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skardze na opisaną wyżej decyzję, T. P., reprezentowana przez pełnomocnika, zarzuciła naruszenie:
1) art. 7,77, 80 Kpa poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i poprzez naruszenie obowiązku zgromadzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, w szczególności poprzez pominięcie dowodów z zeznań świadków (B. P. , R. O., J. M., A. J.) oraz z dokumentów załączonych do pisma skarżącej z dnia 29 sierpnia 2014 r., a następnie wyczerpującego rozpatrzenia całokształtu tego materiału, co w konsekwencji doprowadziło do uznania, iż Skarżąca nienależnie pobrała płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego,
2) § 45 pkt 7A rozporządzenia PRŚ 2013, poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, iż w sprawie brak jest okoliczności skutkujących koniecznością odstąpienia od zwrotu udzielonej pomocy,
3) art. 18 ust. 1 rozporządzenia nr 65/11, poprzez jego zastosowanie i przyjęcie, że skarżąca nienależnie pobrała płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego,
4) art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2013 r. poz. 173) poprzez jego zastosowanie i przyjęcie, że skarżąca nienależnie pobrała płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego,
5) § 39 ust. 1 rozporządzenia PRŚ 2013 poprzez jego zastosowanie i przyjęcie, że skarżąca nienależnie pobrała płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego,
6) art. 47 rozporządzenia nr 1974/2006 poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy organ był obowiązany zastosować ten przepis z uwagi na wystąpienie wyjątkowych okoliczności powodujących zamieranie i wysychanie drzewek, które uzasadniają odstąpienie od pomniejszania płatności, co stanowi okoliczność, której nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, mająca wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego i będąca wynikiem przyczyn niezależnych od rolnika, a także uznanie ze wskazane dowody z zeznań świadków nie są odpowiednimi dowodami potwierdzającymi wystąpienie wyjątkowych okoliczności,
7) art. 138 §1 pkt 1K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji.
W uzasadnieniu skarżąca zwróciła uwagę, że organ odstąpił od dokonania własnych ustaleń faktycznych w sprawie, przyjmując jako faktyczną podstawę decyzji wyrok WSA oddalający skargę T. P. w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowych za 2013 rok ( sygn. akt I SA/Sz 544/14), w rezultacie błędnie zakwalifikował zgłoszone wnioski dowodowe za zbędne i nieistotne i pominął ich przeprowadzenie.
Dalej zarzuciła ograniczenie materiału dowodowego wyłącznie do wybiórczych dokumentów, w sytuacji gdy skarżąca konsekwentnie kwestionuje rezultat przeprowadzonej w dniach 8-9 lipca 2013 r. kontroli prowadzonego przez nią gospodarstwa rolnego, stanowi istotne uchybienie organu mające wpływ na wydaną decyzję.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie u z n a ł, co następuje:
Skarga jest nieuzasadniona.
Na wstępie wskazać należy, że w myśl art. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U.2013.173 j.t.) – w brzmieniu obowiązującym w czasie wydania zaskarżonej decyzji - ustawa ta określa warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwracania pomocy finansowej w ramach działań objętych programem rozwoju obszarów wiejskich – "w zakresie nieokreślonym w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w pkt 1 (tj. w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1), (...) oraz w przepisach Unii Europejskiej wydanych w trybie tego rozporządzenia], lub przewidzianym w tych przepisach do określenia przez państwo członkowskie Unii Europejskiej".
W myśl art. 21 tej ustawy: "1. Z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.
2. W postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; -przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.".
Ponadto, stosownie do przepisów art. 31 tejże ustawy: "1. Czynności w ramach kontroli na miejscu oraz czynności w ramach wizytacji w miejscu, zwane dalej "czynnościami kontrolnymi", są wykonywane przez osoby posiadające imienne upoważnienie do ich wykonywania wydane przez organ agencji płatniczej lub przez właściwy organ podmiotu wdrażającego. [...].
5. Osoba wykonująca czynności kontrolne sporządza z tych czynności raport.
6. Raport podpisuje osoba wykonująca czynności kontrolne oraz podmiot kontrolowany. [...].
8. W przypadku gdy podmiot kontrolowany nie zgadza się z ustaleniami zawartymi w raporcie, może zgłosić umotywowane zastrzeżenia co do tych ustaleń osobie, która sporządziła raport." (Pominięto ust. 2-4 i 7).
W myśl § 2 ust. 1 pkt 3 i 4 - wydanego na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. 1a tej ustawy – ww. rozporządzenia PRŚ 2009 - płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli:
"3) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005, obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych;
4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.".
Zgodnie z § 9 ust. 2 pkt 3 lit. a tego rozporządzenia: "W przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2 (tj. pakietu Rolnictwo ekologiczne) płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako sady, w których są uprawiane drzewa lub krzewy z gatunków wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia, jeżeli:
a) wszystkie uprawiane drzewa są ukorzenione i spełniają wymagania dotyczące wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określone dla drzewek owocowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego, (...),
- w przypadku wariantu dziewiątego, dziesiątego, jedenastego i dwunastego.".
Wskazane w § 9 ust. 2 pkt 3 lit. a wymagania określone zostały w części B poz. II pkt 1 załącznika nr 9 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 lutego 2007 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania i jakości materiału siewnego (Dz.U.2007.29.189 ze zm.). W myśl tego przepisu, elitarny i kwalifikowany materiał szkółkarski dla drzewek owocowych powinien spełniać minimalne wymagania jakościowe:
1) wysokość powinna wynosić nie mniej niż 80 cm, mierząc od szyjki korzeniowej;
2) średnica pnia powinna wynosić nie mniej niż 8 mm, mierząc na wysokości 10 cm powyżej miejsca uszlachetniania;
3) powinny mieć korzeń główny i nie mniej niż 3 korzenie boczne albo wiązkę korzeni drobnych, albo korzenie przerastające całą objętość gleby w pojemniku.
Przepisy te stosuje się stosownie do § 50 rozporządzenia PRŚ 2013. Również § 27 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia PRŚ 2009, zgodnie z którym jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje w danym roku w zmniejszonej wysokości, w części dotyczącej działek rolnych, w stosunku do których stwierdzono takie uchybienie, z tym że w określonych przypadkach wymienionych w załączniku nr 7 do rozporządzenia, wysokość płatności rolnośrodowiskowej jest zmniejszana w części dotyczącej danego pakietu albo wariantu.
Stosownie do art. 18 ust. 1 rozporządzenia nr 65/2011: "Pomoc objęta wnioskiem ulega zmniejszeniu lub nie jest przyznawana, jeżeli nie spełniono następujących obowiązków i kryteriów:
a) w przypadku środków, o których mowa w art. 36 lit. a) ppkt (iv) i (v) oraz lit. b) ppkt (v) rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 - odpowiednich norm obowiązkowych, a także minimalnych wymogów dotyczących stosowania nawozów i środków ochrony roślin, innych odpowiednich wymogów obowiązkowych, o których mowa w art. 39 ust. 3, art. 40 ust. 2 oraz art. 47 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005, oraz zobowiązań wykraczających poza takie normy i wymogi; lub
b) kryteriów kwalifikowalności innych niż kryteria związane z wielkością obszaru lub liczbą zwierząt zadeklarowanych.
W przypadku zobowiązań wieloletnich, zmniejszenia pomocy, wykluczenia i odzyskiwanie mają zastosowanie również do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych.".
Zgodnie zaś z § 39 rozporządzenia PRŚ 2013, który stanowi bezspornie doprecyzowanie art. 18 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011, płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu. Płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik: 1) nie przestrzega żadnych wymogów w ramach wariantu określonego pakietu, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działek rolnych, objętych danym wariantem (...). Zwrot tej płatności odbywa się w trybie i na zasadach określonych w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Niespełnienie w 2013 roku wymogów przewidzianych dla programu rolnośrodowiskowego (program ten jest "środkiem, o którym mowa w art. 36 lit. a) rozporządzenia (WE) nr 1698/2005"), które zostało stwierdzone w gospodarstwie Skarżącej w toku kontroli na miejscu, co zostało ustalone ostateczną decyzją Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w S. z dnia 27 lutego 2014 r. nr [...], nakładało zatem na organy ARiMR obowiązek odzyskania płatności rolnośrodowiskowych, wypłaconych na rzecz Skarżącej w roku poprzednim z tytułu wariantu 2.9/2.10. Prawidłowo więc organ odwoławczy stwierdził, że wobec tego, iż pomniejszenia płatności z tytułu niespełniania wymogów, nakładane na podstawie § 27 rozporządzenia PRŚ 2009 i ujęte w załączniku nr 7 do tego aktu, za naruszenie obowiązku utrzymania minimalnej obsady drzew lub krzewów wynoszą 100%, konieczne jest zastosowanie analogicznego pomniejszenia płatności za 2012 rok, co jest równoznaczne z uznaniem całości pomocy wypłaconej Producentowi za ten okres, za płatności nienależne. Również za stwierdzone naruszenie wymogu prowadzenia produkcji rolnej zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną, przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin, ww. załącznik nr 7 przewiduje zastosowanie analogicznego pomniejszenia należnych płatności, tj. o 100%.
W ocenie Sądu wobec powyższego bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 18 ust. 1 rozporządzenia nr 65/11 oraz § 39 rozporządzenia PRŚ 2013.
W ocenie Sądu, w sprawie wystąpiły prawne przesłanki do orzeczenia o zwrocie całości środków wypłaconych Skarżącej w ramach realizacji programu rolnośrodowiskowego za 2012 rok, tj. [...] zł.
Kwota ta stanowi więc kwotę płatności nienależnych, w rozumieniu art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, która przewiduje wydanie decyzji w razie dokonania nienależnej lub nadmiernej wypłaty rodzajowo określonych środków publicznych. Przepis ten nie uzależnia konieczności wydania decyzji od przyczyny, z powodu której nastąpiła taka wypłata. Obejmuje zatem swoim zakresem również nienależne lub nadmierne pobranie środków publicznych przekazanych na rachunek bankowy wnioskodawcy w oparciu o decyzję, która następnie nie została wzruszona - co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie.
Wskazać należy, że przepisy art. 5 ust. 1 rozporządzenia Komisji nr 65/2011 dla płatności na rok 2012, przewidują konieczność zwrotu uzyskanych kwot, powiększonych o odsetki. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 65/2011: "1. W przypadku dokonania nienależnej płatności beneficjent zwraca odnośną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 2.
2. Odsetki nalicza się za okres między terminem zwrotu płatności przez beneficjenta wyznaczonym w nakazie odzyskania środków, który nie może przekraczać 60 dni, a datą zwrotu lub odliczenia.
Stosowana stopa odsetek obliczana jest zgodnie z przepisami prawa krajowego, ale nie jest niższa niż stopa procentowa stosowana na mocy przepisów krajowych przy odzyskiwaniu kwot.".
Prawidłowo zatem organ odwoławczy wyjaśnił, że w przypadku niedokonania zwrotu wskazanej kwoty nienależnie pobranych płatności w terminie 60 dni od daty doręczenia decyzji, od kwoty tej naliczane będą odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, od dnia następującego po upływie tego terminu, do dnia zwrotu nienależnie pobranych płatności. Obowiązek taki wynika bowiem z cytowanego powyżej art. 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 65/2011.
Jak wynika z akt sprawy, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. decyzją nr [...] z dnia 12.12.2013r. odmówił T. P. przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013, organ drugiej instancji decyzją z dnia 27 lutego 2014 r. utrzymał ją w mocy, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 30 września 2014 r. skargę na tę decyzję oddalił (sygn. akt I SA/Sz 544/14). W ocenie Sądu, prawidłowo stwierdził organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że wszelkie zarzuty i zastrzeżenia jakie odwołująca wniosła w sprawie, w tym zastrzeżenia do wyników z przeprowadzonej kontroli na miejscu zostały już wyjaśnione, a ustalenia organów zostały utrzymane w mocy.
Prawidłowo, zdaniem Sądu, organ odwoławczy ustosunkował się do zgłoszonych przez Beneficjentkę wniosków dowodowych (wniosku o przesłuchanie świadków oraz wnioski o przeprowadzenie dowodów z dokumentów) na okoliczność braku podstaw do ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.
W ocenie Sądu prawidłowo organ odwoławczy wyjaśnił, że przesłuchanie wskazanych w odwołaniu świadków oraz wskazanych dokumentów (treść pisma skarżącej z dnia 3.08.2013 r., w którym wniosła szereg zastrzeżeń do wykonanej kontroli w gospodarstwie, protokół z kontroli JC nr [...] z 11.07. 2013 r., pisma pokontrolnego JC z dnia 29.10.2013 r. ) jest nieuzasadnione. Dokumenty te zostały już rozpatrzone i omówione w decyzji odmawiającej przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2013 rok. Dodatkowo organ wyjaśnił Skarżącej, że zakres kontroli przeprowadzanej przez Jednostkę Certyfikującą nie pokrywa się z zakresem kontroli przeprowadzanej przez ARiMR. Jednostka Certyfikująca przeprowadzając kontrolę u producenta prowadzącego gospodarstwo ekologiczne nie weryfikuje prowadzonej działalności rolniczej pod kątem spełnienia wymogów Programu Rolnośrodowiskowego określonych w rozporządzeniu rolnośrodowiskowym, może jedynie wskazać na niedociągnięcia w produkcji, które należy poprawić lub wyeliminować. Jednostka Certyfikująca odnośnie produkcji roślinnej sprawdza sposób gospodarowania glebą i nawożenia, czy nie dochodzi do zanieczyszczania środowiska, jakie stosowane są metody walki z chwastami, chorobami i szkodnikami oraz czy stosowany jest zakaz wykorzystywania GMO - zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28.06.2007r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającym rozporządzenie (EWG) nr 2092/91 (Dz.U. L 189 z 20.7.2007r., ze zm.) i rozporządzeniem Komisji (WE) nr 889/2008 z dnia 5.09.2008r. ustanawiającym szczegółowe zasady wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych w odniesieniu do produkcji ekologicznej, znakowania i kontroli (Dz.U. L 250, 18.9.2008r., ze zm.).
Prawidłowo też organ stwierdził, w odniesieniu do wniosku o przeprowadzenie dowodu z protokołu z kontroli Jednostki Certyfikującej nr [...] z dnia 14.01.2014r., że dokument ten stwierdza jedynie, że w dniu 14.01.2014r. niezapowiedzianej kontroli w gospodarstwie Teresy P. nie wystąpiły żadne naruszenia w prowadzonej produkcji ekologicznej. Zaś "pismo po kontroli dodatkowej" Jednostki Certyfikującej z dnia 28.02.2014r. potwierdziło brak stwierdzenia w czasie kontroli dodatkowej w dniu 14.01.2014r. naruszeń. Tak więc oba te dokumenty, nie mają żadnego wpływu na niniejsze postępowanie.
Odnośnie z kolei do wniosku Strony o przeprowadzenie dowodu z dwóch kolejnych dokumentów (protokół z kontroli JC nr [...] z dnia 07.07.2012r. oraz pismo pokontrolne JC z dnia 31.07.2012r.) na okoliczność braku podstaw do ustalenia kwoty nienależnie pobranej płatności rolnośrodowiskowej, prawidłowo stwierdził organ, że dokumenty te dotyczą kontroli gospodarstwa Producentki przez Jednostkę Certyfikującą przeprowadzoną w roku 2012. Dokumenty te nie dotyczą roku 2013, w którym to właśnie stwierdzono uchybienia wymogów w prowadzonej plantacji drzewek owocowych i które stały się podstawą do odmowy płatności rolnośrodowiskowej za 2013 rok oraz podstawą do przeprowadzenia postępowania dotyczącego ustalenia nienależnie pobranych płatności w Programie Rolnośrodowiskowym rok wcześniej. Prawidłowo zdaniem Sądu organ zwrócił uwagę, że rolnicy, którzy podjęli się prowadzenia działalności rolniczej w 5 letnim Programie Rolnośrodowiskowym zobowiązani są do utrzymywania upraw zgodnie z wymogami i warunkami dotyczącymi danego pakietu i wariantu przez cały czas aż do końca 5 letniego zobowiązania. Zobowiązani są tym samym do bieżącego usuwania wszelkich nieprawidłowości i dokonywania czynności naprawczych i bieżącego informowania ARiMR o wszelkich nieprawidłowościach. W niniejszej sprawie dopiero podczas kontroli w gospodarstwie w 2013 roku stwierdzono, że nie jest spełniony wymóg utrzymania minimalnej obsady drzew owocowych w wariancie 2.9.
Odnosząc się do podnoszonych przez skarżącą w postępowaniu administracyjnym i w skardze argumentów oraz przedkładanych pism informujących organ o wystąpieniu na plantacji wyjątkowych okoliczności powodujących zamieranie i wysychanie drzewek, Sąd uznał, że prawidłowo organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 47 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 i § 45 rozporządzenia PRŚ 2013 r., w przypadku stwierdzenia oddziaływania destrukcyjnego siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności na przedmiot zobowiązania wieloletniego, dopuszczalne jest zwolnienie beneficjenta płatności z obowiązku ich częściowego lub pełnego zwrotu, jednakże – w myśl ust. 2 ww. artykułu - przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności powinny być zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności. Niesporne jest w sprawie, że Skarżąca wymogu tego nie dochowała, bowiem dopiero w piśmie z dnia 3.08.2013 r. poinformowała organ o powstaniu szkód w sadzie, zatem w sprawie naruszony został 10-dniowy termin określony w art. 47 ust. 2 ww. rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006.
Nie było również podstaw do zastosowania § 45 ust. 7A rozporządzenia PRŚ 2013 z uwagi, na jak sama Skarżąca wskazała w skardze, co wynika z uzasadnienia wyroku WSA sygn. akt I SA/Sz 544/14 z dnia 30.10.2014 r., że ogrodzenie uprawy założyła 30.10.2013 r. pomimo, że położenie działki stwarzało realne zagrożenie ze strony zwierzyny, o którym to zagrożeniu Skarżąca miała zatem świadomość.
Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że zarzut naruszenia 47 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 i § 45 rozporządzenia PRŚ 2013 jest bezzasadny.
Sąd nie stwierdził też innych, wskazywanych w skardze, naruszeń przepisów postępowania, w tym art. 7, art. 77, art. 80 K.p.a. i art. 28 ust. 1 ww. ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich (...). Przewidziany w tych przepisach nakaz wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, przy zachowaniu ogólnych zasad prowadzenia postępowania administracyjnego, w ocenie Sądu został należycie spełniony.
Nie znajdując więc podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło