I SA/Sz 40/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Sędzia WSA – Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu [...] od postanowienia z 8 marca 2011 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję [...] z dnia[...] . nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości w podatku dochodowym od osób prawnych za 2008 r. wraz z odsetkami p o s t a n a w i a: odmówić wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu 20 grudnia 2010 r. [...] wniosła skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Sz na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S z 2 listopada 2010 r. o nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości w podatku dochodowym od osób prawnych za 2008 r. wraz z odsetkami W odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł, Spółka złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym koszty sądowe. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że Spółka prowadzi działalność usługową w zakresie robót budowlanych. W konsekwencji przeprowadzonej kontroli skarbowej określono Spółce zobowiązania podatkowe, co w zestawieniu z odmowną decyzją o rozłożeniu powstałej zaległości podatkowej na raty, spowodowało, jak wskazano w uzasadnieniu wniosku, brak możliwości uzyskania zaświadczenia o niezaleganiu w regulowaniu zobowiązań podatkowych. Powyższe uniemożliwiło z kolei przystępowanie Spółki do przetargów i zawierania umów w ramach zamówień publicznych. Spółka zwróciła uwagę, że rok 2009 i 2010 był bardzo trudny w branży budowlanej i miała w tym okresie problemy z uzyskaniem zleceń od firm prywatnych. W drugiej połowie 2010 r. Spółka osiągnęła obrót [...] zł, jednak zaciągnięte kredyty obrotowe oraz przerwanie robót w okresie zimowym spowodowały, że sytuacja Spółki nie uległa poprawie. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazano, że skarżąca Spółka posiada kapitał zakładowy w wysokości [...] zł; środki trwałe stanowią wartość [...] zł za 2009 r., a wg wstępnego bilansu za 2010 r. [..] zł. Spółka zakończyła 2009 rok zyskiem o wartości [...] zł, a wg wstępnego bilansu za 2010 r. stratą o wartości [....] zł. Przedstawiając dane dotyczące jednego rachunku bankowego Spółki wskazano, że na koniec grudnia 2010 r. stan konta wynosił –[...] zł. Uznając złożone we wniosku oświadczenie za niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony, pismem z 4 lutego 2011 r. referendarz sądowy zobowiązała Spółkę do złożenia określonych dokumentów, tj: - kopii bilansu oraz rachunku zysków i strat Spółki według stanu na 31 grudnia 2010 r. - dokumentu potwierdzającego, czy skarżąca Spółka w miesiącu październiku i listopadzie 2010 r. dokonała, i w jakiej wysokości, wpłat należnego podatku (zaliczki) dochodowego od osób prawnych (zaświadczenie z właściwego urzędu skarbowego lub dowód wpłaty), - kopii złożonych przez Spółkę deklaracji podatkowych – w zakresie podatku dochodowego za ostatni rok podatkowy Spółki, w zakresie podatku VAT – za ostatnie sześć miesięcy, - wyciągów z wszystkich posiadanych rachunków bankowych Spółki (w tym lokat) za okres od 1 grudnia 2010 r. do 31 stycznia 2011 r. Wbrew w/w wezwaniu skarżąca Spółka nie złożyła wyciągów bankowych za wymagany okres, przedkładając jedynie wyciąg bankowy z jednego dnia (31 grudnia 2010 r.) z saldem końcowym [...] zł oraz z wykazaną sumą blokad na rachunku o wartości [...] zł. Odnośnie wymaganego dokumentu, dotyczącego rozliczeń Spółki w zakresie podatku dochodowego również nie wykonano prawidłowo wezwania referendarza, oświadczając jedynie w odpowiedzi na powyższe, że "Spółka poniosła stratę, wobec czego nie dokonała wpłat na poczet podatku dochodowego od osób prawnych". Wbrew wezwaniu, nie przedłożono wymaganego w takiej sytuacji zaświadczenia urzędu skarbowego potwierdzającego powyższe. Skarżąca Spółka nie wyjaśniła również przyczyny niezłożenia do Sądu wymaganego zeznania podatkowego Spółki w zakresie podatku dochodowego za ostatni rok podatkowy. W wykonaniu wezwania Spółka przedłożyła deklaracje w zakresie podatku VAT za ostatnie sześć miesięcy, kopię bilansu oraz rachunku zysków i strat według stanu na 31 grudnia 2010 r. Postanowieniem z dnia 8 marca 2011 r. referendarz sądowy odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy. 22 marca 2011 r. skarżąca Spółka wniosła sprzeciw od ww. postanowienia podnosząc, że w sposób dostateczny i nie budzący wątpliwości uprawdopodobniła, że nie posiada dostatecznych środków finansowych na uiszczenie opłaty sądowej, na okoliczność czego przedłożyła część opisową do załączonego bilansu i wyniku zysku i strat za 2010 r. w ostatecznej wersji przygotowanej do złożenia również do Urzędu Skarbowego w P. Z załączonych informacji wynika, że Spółka posiada aktywa w łącznej kwocie [...] zł, na co składają się min.: środki pieniężne w kwocie [....] zł, oraz pasywa na kwotę [...] zł. W 2010 r. Spółka osiągnęła przychody w wysokości [...] poniosła koszty w wysokości [...] zł oraz stratę w wysokości [...] zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do przepisu art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: ustawa; osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym obejmującym koszty sądowe (art. 245 § 3 ustawy), gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ubiegający się o taką pomoc winien zatem wykazać, iż nie ma środków na poniesienie kosztów sądowych, natomiast rola Sądu jest, na podstawie przedstawionych danych, dokonanie oceny, czy udzielenie takiej pomocy jest zasadne. Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową zarezerwowaną wyłącznie dla podmiotów znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji finansowej uniemożliwiającej pokrycie kosztów procesu. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Wniosek o przyznanie prawa pomocy, złożony na urzędowym formularzu powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, ( ... ) (art. 252 ustawy); jeżeli jednak oświadczenie strony zawarte w w/w wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe Analiza złożonego wniosku wraz z dodatkowymi dokumentami i oświadczeniami Prezesa Zarządu Spółki prowadzi do wniosku, że skarżąca Spółka nie wykazała w sposób przekonywujący, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wprawdzie jak wynika ze złożonego rachunku zysków i strat za 2010 r. Spółka zakończyła rok 2010 stratą o wartości [...] zł (ze złożonego w tut. Sądzie 17 lutego 2011 r. sprawozdania wynikało, że jest to kwota [...] zł), jednak na koniec roku 2010 r., jak wynika z bilansu za 2010 r., wykazała aktywa obrotowe o wartości [...] zł w tym należności krótkoterminowe [...] zł oraz krótkoterminowe aktywa finansowe (w tym środki pieniężne w kasie i na rachunkach bankowych) o wartości [...] zł. Skarżąca wykazała zobowiązania długoterminowe na kwotę [...] zł (zobowiązania z tytułu kredytów i pożyczek) oraz zobowiązania krótkoterminowe na kwotę [..] zł. W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z utrwalonym poglądem orzecznictwa spółka powinna w procedurze planowania wydatków uwzględnić również potrzebę gromadzenia środków na prowadzenie ewentualnych postępowań sądowych i liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów na ten cel. Podmiot prowadzący działalność gospodarczą, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinien uwzględnić także konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu sądowego. Planowanie wydatków bez uwzględnienia zasady, o której wspomniano wyżej, jest naruszeniem równoważności w traktowaniu swoich powinności finansowych, zaś strona, która realizuje swoje zobowiązania w taki sposób, że wyzbywa się zdolności do zapłaty kosztów sądowych – preferencyjnie traktując inne zobowiązania – nie może prawnie skutecznie podnieść ewentualnego zarzutu, iż odmowa zwolnienia jej od kosztów sądowych jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądami. Ze znajdujących się w aktach sądowych oświadczeń i dokumentów m.in. odpisu aktualnego z Krajowego Rejestru Sądowego według stanu na dzień 14 stycznia 2011 r. oraz bilansu za 2010 r. wynika, że Spółka nie znajduje się w stanie upadłości, ani nie jest prowadzone wobec niej postępowanie układowe, nie posiada zaległości w zakresie należności publicznoprawnych (wobec ZUS i urzędu skarbowego) oraz jak wynika z przedłożonych deklaracji VAT-7 za okres ostatnich sześciu miesięcy Spółka prowadzi działalność gospodarczą deklarując dostawy towarów i usług. Wskazać też należy, że strata, którą wykazała skarżąca jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych, a co za tym idzie, sama ta okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielania pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych (vide: postanowienie NSA z 24 czerwca 2008 r. sygn. akt I FZ 260/08). Podkreślić nadto w tym miejscu należy, że pomimo stosownego wezwania Spółka nie przedłożyła wyciągów z wszystkich posiadanych rachunków bankowych Spółki (w tym lokat) za okres od 1 grudnia 2010 r. do 31 stycznia 2011 r., a jedynie wyciąg bankowy z jednego dnia (31 grudnia 2010 r.) z saldem końcowym [...] zł oraz z wykazaną sumą blokad na rachunku o wartości [...] zł, jak i stosownego zaświadczenia urzędu skarbowego potwierdzającego okoliczności uiszczania lub nie uiszczania zaliczek na poczet podatku dochodowego. Podsumowując, wskazać zatem należy, że Spółka nie przedłożyła wymaganych dokumentów, obrazujących jej sytuację finansową, a co za tym idzie, w ocenie Sądu, Spółka nie wykazała braku posiadania dostatecznych środków pieniężnych pozwalających na uiszczenie opłaty sądowej, tym bardziej, że jak już wskazano powyżej, w przedłożonym bilansie wykazała, według stanu na 31 grudnia 2010 r., aktywa finansowe w wysokości [...] zł. Uznając zatem, że skarżąca Spółka nie uprawdopodobniła okoliczności podniesionych we wniosku i nie wykazała, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, stosownie do przepisu art. 246 § 2 pkt 2 ustawy, należało orzec jak w sentencji.