I SA/Sz 407/08

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie – - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 30 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. i Z. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie z ich skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia[...] Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie zmiany decyzji łącznego zobowiązania pieniężnego za 2003 r. p o s t a n a w i a: odmówić M. i Z. R. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych Skarżący M. i Z. R. reprezentowani przez pełnomocnika – radcę prawną, wraz ze skargą wniesioną na wyżej powołaną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazali, że ponoszą koszty utrzymania mieszkania w N. w kwocie ok. 600 zł miesięcznie, utrzymują córkę na studiach we W. co stanowi wydatek w kwocie 800 zł miesięcznie (stancja, podręczniki, dojazd), na leczenie Z. R. z powodu cukrzycy i nadciśnienia wydatkują min. 250 zł na miesiąc. Ponadto podali, że spłacają kredyt w banku BOŚ, zaciągnięty na rozbudowę ośrodka w M. Z oświadczenia o stanie rodzinnym wynika, że wnioskodawcy prowadzą wspólne gospodarstwo domowe z synem i córką, a z oświadczenia o majątku, że posiadają mieszkanie spółdzielcze własnościowe w N. o pow. 60 m kw. oraz nieruchomość zabudowaną o pow. 4667 m kw. w M. i działkę niezabudowaną nr 83 położoną w O. Ponadto skarżący wskazali, że ich dzieci nie posiadają żadnego majątku i pozostają na ich utrzymaniu. W stosunku do M. R. wszczęta została przez wierzyciela wykonawcę robót budowlanych egzekucja prowadzona z nieruchomości w M. oraz z rachunku bankowego. W oświadczeniu o dochodach skarżący wykazali dochód z umowy o pracę na stanowisku nauczyciela otrzymywany przez M. R. w kwocie ok. 1400 zł brutto oraz przychód z wynajmu pokoi w kwocie ok. 900 zł (wskazując, że po odliczeniu wydatków zostaje ok. 10.000 zł), natomiast Z. R. otrzymuje rentę z tytułu niezdolności do pracy w kwocie ok. 580 zł. Wniosek o przyznanie prawa pomocy, złożony na urzędowym formularzu powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym ( ... ) (art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153 poz. 1270, ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a), jeżeli jednak oświadczenie strony zawarte w w/w wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodu lub stanu rodzinnego ( art. 255 w/w ustawy ). W związku z przysługującym uprawnieniem wynikającym z w/w art. 255 cyt. ustawy skarżący zostali wezwani pismem z dnia 20 sierpnia 2008 r. do przedłożenia dodatkowych dokumentów potwierdzających przedstawioną sytuację oraz uzupełniających dane, tj. - wykazu ponoszonych miesięcznie wydatków na konieczne utrzymanie rodziny wraz z dokumentami potwierdzającymi ich wysokość z ostatnich dwóch miesięcy, - odpisów rocznych deklaracji podatkowych skarżących za 2007 r. wraz z potwierdzeniem ich złożenia w urzędzie skarbowym, - zaświadczenia pracodawcy skarżącej o wysokości otrzymywanego miesięcznie wynagrodzenia netto za pracę, - dokumentu potwierdzającego wysokość renty skarżącego z tytułu niezdolności do pracy, - dokumentów potwierdzających wysokość uzyskiwanych przychodów (dochodów) z prowadzonego ośrodka w M. (np. kserokopii prowadzonej ewidencji przychodów z ostatnich 3 miesięcy lub odpisów miesięcznych deklaracji podatkowych jeżeli są składane za ostatnie 3 miesiące), - wyciągów z posiadanych przez skarżących rachunków bankowych za okres od 20 maja 2008 r. do 20 sierpnia 2008 r., - odpisu decyzji w sprawie podatku od nieruchomości i łącznego zobowiązania podatkowego za 2008 r. , - dokumentu potwierdzającego prowadzenie egzekucji z nieruchomości w M. i z rachunku bankowego w terminie 10 dni od doręczenia niniejszego wezwania pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Powyższe zobowiązanie pełnomocnik skarżących odebrał w dniu 26 sierpnia 2008 r., jednakże w zakreślonym terminie tj. do dnia 5 września 2008 r. ani dotychczas wezwania nie wykonał, przesyłając jedynie uzupełniony o podpis skarżących odpis urzędowego formularza PPF. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 w/w ustawy), w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 w/w ustawy). Ciężar dowodu wystąpienia powyższych przesłanek przyznania prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 p.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Do Sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Skarżący w swoim oświadczeniu podali, że czteroosobowa rodzina utrzymuje się z dochodów w wysokości ok. 2880 zł z tytułu wynagrodzenia za pracę, renty oraz z prowadzonego ośrodka wypoczynkowego w M. Wykazali także wydatki na utrzymanie nieruchomości w N., leczenie, utrzymanie studiującej córki w łącznej kwocie ok. 1650 zł. Z oświadczenia wynika także, że spłacają raty kredytu (nie podając wysokości raty), realizują inwestycję rozbudowy prowadzonego ośrodka w M., wykonawca robót budowlanych wszczął egzekucję z tej nieruchomości. Ponieważ na podstawie powyższych informacji nie było możliwości jednoznacznie ocenić sytuacji materialnej skarżących i ich możliwości płatniczych oraz ocenić czy zawarte we wniosku oświadczenia są zgodne z rzeczywistością, w celu potwierdzenia wysokości ponoszonych wydatków i wysokości dochodów (przede wszystkim z prowadzonego ośrodka wypoczynkowego) zasadnym było wezwać skarżących do jego uzupełnienia o wyżej wymienione informacje. Niewykonanie przez skarżących wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń oraz przedłożenia dokumentów źródłowych uniemożliwia kontrolę twierdzeń wnioskodawców oraz bezsprzeczną ocenę ich sytuacji finansowej, a co za tym idzie nie pozwala na uwzględnienie wniosku. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 20 stycznia 2006 r., sygn. akt I OZ 1551/05, że "to do Sądu należy uznanie, czy złożone oświadczenie o stanie majątkowym i dochodach ma charakter wyczerpujący i dostateczny. W kompetencji Sądu pozostaje również uznanie, jakie informacje niezbędne są dla stwierdzenia istnienia przesłanek dla przyznania prawa pomocy. Sąd miał zatem podstawy do żądania dodatkowych informacji, także tych dotyczących wysokości wydatków ponoszonych przez skarżącego w związku z utrzymaniem. Przepis art. 255 p.p.s.a. nakłada bowiem na stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy obowiązek złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych na wezwanie Sądu. W konsekwencji strona, która nie realizuje obowiązków wynikających z wezwania Sądu, nie ma podstaw oczekiwać rozstrzygnięcia zgodnego z wnioskiem." Wobec powyższego uznając, że skarżący nie wykazali, iż nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla ich koniecznego utrzymania, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 Prawa o postępowania przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji.