I SA/Sz 424/08

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie – - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] Nr[...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych p o s t a n a w i a: odmówić J. K.przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego Skarżąca J. K., reprezentowana przez pełnomocnika – męża J. K., w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł za odpis wyroku WSA w S. z dnia 5 listopada 2008 r. złożyła wniosek o zwolnienie od uiszczenia powyższej opłaty, który uzupełniła w dniu 29 grudnia 2008 r. (data nadania przesyłki) składając urzędowy formularz PPF, w którym wniosła o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku J. K. podała, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z małżonkiem. Rodzina utrzymuje się z dochodów z 10 ha gospodarstwa rolnego nie wskazując ich wysokości, a także z dochodów z zasiłku w kwocie 560 zł i wynagrodzenia za pracę J. K. w kwocie 1200 zł. W oświadczeniu majątkowym skarżąca wykazała posiadanie nieruchomości - domu o pow. 240 m kw., nieruchomości rolnej o pow. 10,45 ha. Podała też, że nie posiada wartościowych przedmiotów, ani zgromadzonych zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych, itp.). Ponadto wnioskodawczyni wskazała, że w związku ze wstrzymaniem płatności bezpośrednich do gruntów i nałożonymi sankcjami uprawa 10 hektarowego gospodarstwa rolnego, bez własnych maszyn nie jest opłacalna, uzyskiwane dochody z innych źródeł nie wystarczają na opłacenie radcy prawnego i kosztów sądowych, a także że w związku ze stanem zdrowia kwotę ok. 250 zł miesięcznie J. K. wydaje na niezbędne lekarstwa. Wniosek o przyznanie prawa pomocy, złożony na urzędowym formularzu powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym ( ... ) (art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153 poz. 1270, ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a), jeżeli jednak oświadczenie strony zawarte w w/w wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodu lub stanu rodzinnego ( art. 255 w/w ustawy ). Pismem z dnia 8 stycznia 2009 r. Referendarz sądowy wezwał skarżącą do przedłożenia dodatkowych dokumentów potwierdzających przedstawioną sytuację oraz uzupełniających dane, tj. - wykazu ponoszonych przez skarżącą i jej rodzinę miesięcznie koniecznych wydatków na utrzymanie oraz dokumentów potwierdzających ich wysokość z ostatnich dwóch miesięcy, - oświadczenia skarżącej o wysokości dochodów z prowadzonego gospodarstwa rolnego uzyskanych w 2008 r. wraz z dokumentami potwierdzającymi ich wysokość (np. wyciąg z prowadzonej ewidencji dla potrzeb tej działalności, innych rejestrów zawierających takie dane), - dodatkowego oświadczenia skarżącej czy w domu o pow. 240 m kw. wraz ze skarżącą i jej mężem zamieszkują inne osoby, rodzina i czy partycypują w kosztach utrzymania gospodarstwa domowego, w jakiej wysokości, - dokumentów potwierdzających tytuł i wysokość (z ostatnich dwóch miesięcy) zasiłku otrzymywanego przez męża skarżącej, - zaświadczenia pracodawcy skarżącej o wysokości średniego miesięcznego wynagrodzenia za pracę netto z ostatnich 3 miesięcy, - zaświadczenia z właściwej do spraw opieki społecznej jednostki organizacyjnej gminy czy skarżąca i jej rodzina korzystali z pomocy społecznej w latach 2006-2008, czy nadal z niej korzystają oraz czy ubiegali się o przyznanie takiej pomocy, - odpisów rocznych zeznań podatkowych skarżącej i jej męża za 2007 r. wraz z potwierdzeniem ich złożenia w urzędzie skarbowym, - wyciągów z posiadanych przez skarżącą i jej męża rachunków bankowych z ich stanem z okresu od 8 października 2008 r. do 8 stycznia 2009 r., - odpisu ostatniej decyzji w sprawie podatków lokalnych (od nieruchomości, rolnego) dotyczącą posiadanych przez skarżącą i jej męża nieruchomości i gruntów, - zaświadczenia z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa czy skarżąca i jej mąż otrzymali w latach 2007 - 2008 dopłaty unijne do rolnictwa lub ewentualnie odpisów decyzji przyznających taką pomoc, w terminie 10 dni od doręczenia niniejszego wezwania pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Skarżąca w zakreślonym terminie powyższego zobowiązania nie wykonała. Natomiast w dniu 12 stycznia 2009 r. uiściła tytułem kosztów sądowych kwotę 290 zł. W dniu 10 stycznia 2009 r. (data nadania pisma na poczcie) została złożona skarga kasacyjna od wyroku WSA w S. z dnia 5 listopada 2008 r. podpisana przez racę prawnego wraz z pełnomocnictwem między innymi do jej sporządzenia, wniesienia i reprezentowania skarżącej przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w Warszawie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 w/w ustawy). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 w/w ustawy). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 w/w ustawy). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 w/w ustawy), w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 w/w ustawy). Ciężar dowodu wystąpienia powyższych przesłanek przyznania prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 p.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Do Sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Wniosek J. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżąca w swoim wniosku podała, że prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe, wraz z mężem utrzymuje się z dochodów z zasiłku i pracy w łącznej wysokości 1760 zł oraz z dochodów z gospodarstw rolnego o pow. 10,45 ha nie podając ich wysokości, posiadają nieruchomość – dom o pow. 240 m kw., ponosi wydatki na lekarstw w kwocie 250 zł miesięcznie. Ponieważ na podstawie powyższych informacji nie było możliwości jednoznacznie ocenić sytuacji materialnej skarżącej i jej męża, wysokości dochodów jakie otrzymują z gospodarstwa rolnego, wysokości ponoszonych wydatków na konieczne utrzymanie (w tym domu o pow. 240 m kw.), a także stanu rodzinnego, dlatego w celu prawidłowego rozpoznania wniosku zasadnym było wezwać skarżącą do jego uzupełnienia o wyżej wymienione informacje. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 20 stycznia 2006 r., sygn. akt I OZ 1551/05, że "to do Sądu należy uznanie, czy złożone oświadczenie o stanie majątkowym i dochodach ma charakter wyczerpujący i dostateczny. W kompetencji Sądu pozostaje również uznanie, jakie informacje niezbędne są dla stwierdzenia istnienia przesłanek dla przyznania prawa pomocy. Sąd miał zatem podstawy do żądania dodatkowych informacji, także tych dotyczących wysokości wydatków ponoszonych przez skarżącego w związku z utrzymaniem. Przepis art. 255 p.p.s.a. nakłada bowiem na stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy obowiązek złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych na wezwanie Sądu. W konsekwencji strona, która nie realizuje obowiązków wynikających z wezwania Sądu, nie ma podstaw oczekiwać rozstrzygnięcia zgodnego z wnioskiem." Nie przedstawiając zatem żądanych dokumentów (zaświadczeń) oraz nie składając odpowiednich oświadczeń co do źródeł utrzymania, stanu rodziny skarżąca nie udowodniła, że znajduje się w sytuacji umożliwiającej przyznanie jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od ponoszenia kosztów postępowania i ustanowienie radcy prawnego. Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że pomimo złożonego wniosku strona w dniu 12 stycznia 2009 r. uiściła tytułem kosztów sądowych kwotę 290 zł oraz przedłożyła pełnomocnictwo procesowe dla radcy prawnego, co dodatkowo potwierdza, iż nie znajduje się w sytuacji, o której mowa w art. 246 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tj. niemożności poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania.