I SA/Sz 430/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Woźniak, Sędziowie Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.), Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Lidia Maląg, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 16 lipca 2015 r. sprawy ze skargi M. Ż. i Z. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością M. za zaległości podatkowe w podatku od nieruchomości za okres od stycznia do maja 2008 roku wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz M. Ż. i Z. Ż. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Prezydent Miasta Sz. wobec umorzenia jako bezskutecznej egzekucji zobowiązań podatkowych [...] sp. z o.o., wszczął postanowieniem z dnia [...] r. postępowanie w sprawie przeniesienia na członków zarządu spółki [...] sp. z o.o. tj. M. Ż., Z. Ż. i M. Ż., odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku od nieruchomości za okres od stycznia do maja 2008 r. wraz z odsetkami i kosztami egzekucji w kwocie [...] zł. Decyzją z dnia [...] r. znak [...] organ I instancji umorzył postępowanie wobec M. Ż. oraz orzekł o solidarnej odpowiedzialności Z. Ż. i M. Ż. za zaległości podatkowe w podatku od nieruchomości spółki [...] sp. z o.o. z tytułu podatku od nieruchomości za okres od stycznia do maja 2008 r. wraz z odsetkami i kosztami egzekucji. Podstawą powyższego orzeczenia było ustalenie, że w okresie w którym powstały zobowiązania podatkowe spółki z których wynikają zaległości podatkowe, obowiązki członków zarządu [...] sp. z o.o. pełnili Z. Ż. i M. Ż., nie pełnił zaś ich M. Ż. Wskazaną decyzję M. Ż. odebrał w siedzibie organu w dniu [...] r. W tym samym dniu M. Ż. odebrał także w siedzibie organu egzemplarze decyzji przeznaczone dla Z. Ż. i M. Ż. Od decyzji tej odwołanie z dnia [...] r. złożyli Z. Ż. i M. Ż. reprezentowani przez pełnomocnika – adwokata P. G. Zarzucili zaskarżonej decyzji naruszenie art. 150 § 1 pkt 2, § 1a, § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r. poz. 613) dalej "o.p." poprzez nieprawidłowe doręczanie pism w toku postępowania podatkowego, objawiające się tym, że zbiorczo wystawiano zawiadomienia o pozostawieniu pism dla stron w Urzędzie Miasta Sz. tzw. awizo, dla wszystkich trzech stron postępowania, co uniemożliwiało im indywidualny odbiór przesyłek. Nadto zarzucili naruszenie art. 145 § 1 i art. 149 o.p. poprzez doręczanie pism osobom, które nie były ich adresatami, tj. doręczanie pism zastępczo dorosłemu domownikowi w siedzibie organu, co dopuszczalne jest tylko w miejscu zamieszkania. Powyższe uchybienia wg stron uniemożliwiły im czynny udział w sprawie co naruszało art. 123 § 1 o.p , a przede wszystkim sprawiły, że w istocie decyzja nie została im doręczona (art. 211 o.p.). Zarzucono też przedwczesne wszczęcie postępowania w sprawie przeniesienia odpowiedzialności, z uwagi na niedoręczenie spółce postanowienia o umorzeniu postepowania egzekucyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. znak [...] utrzymało decyzję organu I instancji w mocy. Kolegium w uzasadnieniu decyzji podkreśliło, że podstawą do wydania decyzji o odpowiedzialności członków zarządu za zaległości podatkowe spółki są przepisy art. 107 § 1 i 116 § 1 i § 2 o.p. Wskazało, iż w niniejszym postępowaniu wykazano zaistnienie przesłanek pozytywnych warunkujących przeniesienie odpowiedzialności za zaległości podatkowe [...] sp. z o.o. na Z. Ż. i M. Ż. i nie wykazano przesłanek negatywnych uwalniających członków zarządu od odpowiedzialności. Dodatkowo Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że wbrew zarzutom stron podniesionym w odwołaniu postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego zostało spółce doręczone w dniu [...] r., a zatem postępowanie wobec osób trzecich w przedmiocie przeniesienia na nie odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki nie zostało wszczęte przedwcześnie. Nadto SKO stwierdziło, że należało uznać, iż decyzje organu I instancji zostały M. Ż. i Z. Ż. doręczone w trybie art. 150 o.p. Na powyższą decyzję strony wniosły skargę do WSA w Szczecinie. W skardze zarzuciły: 1 - naruszenie art. 150 § 1 pkt 2, § 1a, § 2 o.p. poprzez nieprawidłowe doręczanie pism w toku postepowania podatkowego, gdyż zawiadomienia o pozostawieniu pism dla stron w Urzędzie Miasta Sz. (tzw. awiza) były wypisywane zbiorczo dla wszystkich trzech stron ( tzn. pozostawiano jedno awizo, na którym umieszczano wszystkie imiona i nazwiska stron) co uniemożliwiało im indywidualny odbiór przesyłek, 2 - naruszenie art. 145 § 1 i art. 149 o.p. poprzez nieprawidłowe doręczanie pism w toku postepowania podatkowego, poprzez doręczanie pism osobom, które nie były ich adresatami, tj. doręczanie pism zastępczo dorosłemu domownikowi w siedzibie organu I instancji ( podczas gdy może to mieć zastosowanie tylko w wypadku gdy doręczenie następuje w miejscu zamieszkania strony). Według Skarżących uchybienia z pkt 1 i 2 łącznie i każde z osobna miały istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż spowodowały uniemożliwienie stronom czynnego udziału w sprawie (art. 123 § 1 o.p.), a przede wszystkim doprowadziły do tego, iż nie doręczono wszystkim stronom najważniejszego pisma w sprawie tj. decyzji (art. 211 o.p.). Strony wyjaśniły, że co prawda o wydaniu decyzji przypadkiem dowiedziały się od M. Ż., który odebrał przeznaczone dla nich egzemplarze decyzji w siedzibie organu, jednak o treści decyzji dowiedziały się dopiero od ustanowionego pełnomocnika – adwokata P. G., która zapoznała się z decyzjami podczas przeglądania akt sprawy. Strony podkreśliły, że w istocie decyzji organu I instancji im nie doręczono i nie miały możliwości jej odbioru, albowiem w miejscu ich zamieszkania pozostawiono jedno zbiorcze awizo, które zabrał M. Ż., celem odebrania swojej przesyłki. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej "p.p.s.a.", Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji. Oznacza to, że sądowa kontrola ostatecznej decyzji administracyjnej polega na badaniu jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga jednak w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Badając przedmiotową sprawę w tak zakreślonej kognicji Sąd stwierdził opisane w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. naruszenia prawa procesowego. Zarzuty sformułowane w skardze przeciwko decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w istocie stanowią niemal powtórzenie zarzutów pod adresem decyzji organu I instancji i jak wynika z treści uzasadnienia dotyczą właśnie naruszeń postępowania mających miejsce przed organem I instancji. Sąd nie stwierdził, aby w postępowaniu przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym nastąpiły wskazane przez stronę naruszenia przepisów postępowania w zakresie prawidłowości doręczeń. Jednak jak wskazano wcześniej, Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji, dlatego też zobowiązany jest ocenić, czy organ odwoławczy dokonał prawidłowej kontroli rozstrzygnięcia organu I instancji. W odniesieniu do kwestii prawidłowości doręczeń, należy wskazać, że przepisy w sposób jednoznaczny regulują sytuację w której można pismo doręczyć domownikowi. Zgodnie z art. 149 o.p. w przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu, pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Tymczasem w niniejszej sprawie decyzje organu I instancji przeznaczone dla M. Ż. i Z. Ż., po ich dwukrotnym awizowaniu odebrał w siedzibie organu dorosły domownik – M. Ż. Sytuacji takiej nie przewiduje art. 149 o.p. Zarówno w literaturze jak i w orzecznictwie podkreśla się, że doręczenie w trybie art. 149 o.p. może być uznane za prawidłowe tylko w ściśle określonych w nim warunkach. Jednym z nich jest miejsce doręczenia pisma domownikowi czyli miejsce zamieszkania strony. (por. P. Pietrasz Komentarz do art. 149 o.p. publikowany w systemie informacji prawnej Lex Omega). Niedopuszczalne jest doręczanie domownikowi uprzednio awizowanego pisma w siedzibie organu czy też placówce pocztowej ( por. wyrok NSA I OSK 896/09 z dnia 22.04.2010 r. – dotyczący analogicznego uregulowania na gruncie art. 43 kodeksu postepowania administracyjnego, podobnie orzekł WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 10.12.2012 r. sygn. akt I SA/Gl 416/12, wskazując, że tryb doręczenia zastępczego, o którym mowa w art. 149 o.p. możliwy jest tylko i wyłącznie w "miejscu zamieszkania adresata" a nie w placówce pocztowej). W świetle powyższego nie sposób zatem uznać za skutecznie doręczone decyzje organu I instancji przeznaczone dla M. Ż. i Z. Ż., a doręczone ich synowi M. Ż. w siedzibie organu. Należy nadto wskazać, że M. Ż. nie legitymował się pełnomocnictwem rodziców uprawniającym go do odbioru przeznaczonych dla nich decyzji decyzji. Za nietrafną należy też uznać koncepcję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że w badanej sprawie miało miejsce zachowanie warunków do uznania doręczenia przedmiotowych decyzji organu I instancji dla M. Ż. i Z. Ż. za skuteczne w trybie art. 150 o.p. Zgodnie z art. 150 § 1 o.p. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149: 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; 2) pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika organu podatkowego lub przez inną upoważnioną osobę. § 1a. Adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1. Powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni. § 2. Zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1 umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Jak wynika z znajdujących się w aktach sprawy zwrotnych potwierdzeń odbioru, pierwszej próby doręczenia decyzji organu I instancji Z. Ż. i M. Ż. dokonano w dniu [...] r. W tym też dniu po raz pierwszy awizowano przesyłkę. Powtórne awizo miało miejsce w dniu [...] r., zaś decyzje zaadresowane do Z. Ż. i M. Ż. wydano M. Ż. w siedzibie organu (Urzędzie Miasta Sz.) w dniu [...] r. Analiza stanu faktycznego sprawy w połączeniu z uregulowaniami zawartymi w art. 150 o.p. wskazuje, że pismo nie było przechowywane w urzędzie przez 14 dni. Pismo uznaje się bowiem za doręczone z upływem ostatniego dnia 14 dniowego okresu w którym jest ono przechowywane w siedzibie organu. Przed upływem terminu 14 dni, z którego to upływem nastąpiłby skutek doręczenia, decyzje dla M. Ż. i Z. Ż. zostały doręczone osobie nieuprawnionej i tym samym nie pozostawały w urzędzie przez pełne 14 dni po upływie których nastąpiłby wskazany skutek. Tym samym skutek doręczenia o którym mowa w art. 150 o.p. nie nastąpił. Niezależnie od tego, za naruszenie przepisów postępowania należało także uznać sporządzanie i pozostawianie zbiorczego zawiadomienia tzw. awizo dla wszystkich stron postępowania. Najważniejszym jednak i mającym znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy naruszeniem przepisów postępowania było doręczenie decyzji I instancji osobie nieuprawnionej w siedzibie organu, nie zaś adresatom, wbrew treści art. 149 o.p. Tym samym zdaniem Sądu decyzja organu I instancji nie została doręczona wszystkim adresatom tj. M. Ż. i Z. Ż. W świetle powyższego czynności doręczenia przed organem I instancji winny zostać dokonane w sposób zapewniający udział w sprawie wszystkim stronom. Przede wszystkim jednak ponownie rozpoznając sprawę organ winien zbadać dopuszczalność wydania przedmiotowej decyzji w świetle przepisu art. 118 §1 o.p. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ zobowiązany jest uwzględnić powyższe wskazania Sądu. Uznając skargę za zasadną na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. zaskarżoną decyzję należało uchylić. O wykonalności decyzji orzeczono w myśl art. 152 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono stosownie do art. 200 ww. ustawy oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461 ze zm.).