I SA/Sz 437/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Bolesław Stachura po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. N. od postanowienia referendarza sądowego WSA w Szczecinie z dnia 24 stycznia 20017 r. odmawiającego zmiany prawomocnego postanowienia referendarza sądowego z dnia 30 czerwca 2016 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Sz. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za sierpień 2012 r. p o s t a n a w i a: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 30 czerwca 2016 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Powyższe postanowienie uprawomocniło się z dniem 16 lipca 2016 r. W dniu 20 grudnia 2016 r., Skarżący złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 23 stycznia 2017 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, odmówił zmiany prawomocnego postanowienia referendarza sądowego z dnia 30 czerwca 2016 r. o odmowie przyznania prawa pomocy. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, Skarżący reprezentowany przez pełnomocnika, w ustawowym terminie, wniósł sprzeciw. W uzasadnieniu sprzeciwu Skarżący wskazał, że obecnie nie prowadzi działalności gospodarczej, nie posiada żadnego majątku ruchomego ani nieruchomości. Jego sytuacja zarówno rodzinna, jak i materialna od 2011 r. ulega stałemu pogorszeniu. W tym roku bowiem, postawiono mu zarzuty w postępowaniu karnym prowadzonym przez Prokuraturę Apelacyjną w Szczecinie. Pobyt w areszcie od 19 kwietnia 2011 r. do 8 maja 2012 r., miał ogromny wpływ na pogorszenie się sytuacji zarówno rodzinnej, jak i materialnej Skarżącego. Skarżący podkreślił, że do dnia dzisiejszego prokuratura nie wniosła przeciwko niemu aktu oskarżenia, przez co żyje w ciągłym stresie i nie jest w stanie podjąć stałego zatrudnienia. Zamieszkuje u matki – W. N., nie prowadząc z nią jednak wspólnego gospodarstwa domowego. Skarżący oświadczył również, że nie posiada zobowiązań w postaci kredytów, pożyczek, rat leasingowych, alimentów, dzierżawy i innych. Koszty mieszkania w którym przebywa ponosi jego matka. Nadto dodał, że wykonał wezwanie do nadesłania dodatkowych dokumentów i oświadczeń, obrazujących jego sytuację majątkową. Skarżący nie zgodził się z twierdzeniem Sądu, iż w swoim powtórnym wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie powołał jakichkolwiek nowych okoliczności, które mogłyby doprowadzić do zmiany postanowienia z dnia 30 czerwca 2016 r. Zgodził się wprawdzie z tym, że jego sytuacja rodzinna i finansowa nie uległa zmianie lecz jak wskazał, wystosowując ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy, przedłożył wszelkie dokumenty, które jednoznacznie wskazują na jego złą sytuację finansową. W ocenie Skarżącego, przedłożone dokumenty "zmieniają okoliczności sprawy", gdyż winny mieć bezpośredni wpływ na ocenę wiarygodności oświadczenia złożonego przez Skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, które nie jest już gołosłownym. Zdaniem Skarżącego, Sąd w przedmiotowej sprawie mylnie zakłada, że przepis art. 87 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2015 r. poz. 2082, ze zm.) będzie miał bezpośrednie zastosowanie, istotne dla rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Skarżący jest osobą dorosłą, a jego problemy oraz słaba kondycja finansowa nie powinny bezpośrednio rzutować na sytuację finansową jego matki. Nadto, W. N. (matka Skarżącego) nie wyraża zgody na uregulowanie za niego wpisu sądowego na tym etapie sprawy. Zdaniem Skarżącego, wbrew ocenie referendarza sądowego należało uznać, że w niniejszej sprawie, w przekonujący sposób wykazał on, że znajduje się w sytuacji materialnej, która kwalifikuje go do przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – dalej jako: "p.p.s.a.", rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Na wstępie wskazać należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Pamiętać przy tym należy, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej mu poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. To rzeczą wnioskodawcy jest dokładne i zgodne z prawdą, przedstawienie własnej sytuacji majątkowej oraz wykazanie, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. W ocenie Sądu, analizując sytuację majątkową i rodzinną Skarżącego, zgodzić się należało z referendarzem sądowym, że Skarżący nie wskazał na jakąkolwiek zmianę w jego dotychczasowej sytuacji materialnej czy rodzinnej, powodującej pogorszenie jego sytuacji materialnej. W obu wnioskach o przyznanie prawa pomocy Skarżący wskazał, że obecnie nie prowadzi działalności gospodarczej, nie posiada żadnego majątku ruchomego ani nieruchomości. Wskazał, że jego sytuacja zarówno rodzinna i materialna ulega stałemu pogarszaniu się od momentu postawienia Mu zarzutów w postępowaniu karnym i w związku z pobytem w areszcie w okresie od 19.04.2011 r. do 08.05.2012 r. Skarżący z powodu stanu zdrowia (stres), nie jest w stanie podjąć stałego zatrudnienia, nie prowadzi też działalności gospodarczej, nie otrzymuje stałego dochodu. Pod wskazanym adresem mieszka u matki – W. N. która ponosi koszty mieszkania, jednak nie prowadzi z matką wspólnego gospodarstwa domowego. Skarżący podał, że ma dwóch małoletnich synów, którzy mieszkają z ich matką – W. N., i nie jest w stanie, z uwagi na trudną sytuację majątkową, nawet częściowo ponosić kosztów ich utrzymania. Skarżący oświadczył także, że nie posiada zobowiązań w postaci kredytów, pożyczek, rat leasingowych, alimentów, dzierżawy i innych. Mając na uwadze powyższe, Sąd w pełni podziela stanowisko referendarza sądowego, że okoliczności stanowiące przesłankę wydanego rozstrzygnięcia nie uległy zmianie. Złożony przez Skarżącego, powtórny wniosek o przyznanie prawa pomocy, nie zawierał jakichkolwiek nowych okoliczności, które mogłyby doprowadzić do zmiany postanowienia z dnia 30 czerwca 2016 r. Skarżący przedłożył wprawdzie dokumenty mające obrazować jego trudną sytuację materialną, ale jak słusznie zauważył to referendarz sądowy, są to dokumenty dotyczące tylko części rodziny Skarżącego, mające potwierdzać jedynie te okoliczności, które mają świadczyć o braku możliwości poniesienia kosztów sądowych. Skarżący przedstawił dokumenty dotyczące siebie i żony, nie nadesłał zaś żadnych dokumentów dotyczących swojej matki. Wbrew twierdzeniom Skarżącego, wezwanie do złożenia wyjaśnień w zakresie możliwości zarobkowych i sytuacji majątkowej matki, należy uznać za zasadne. W szczególności w sytuacji, kiedy Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe w domu swojej matki i to matka ponosi koszty mieszkania Skarżącego, to jej szeroko rozumiane możliwości finansowe stanowią istotny czynnik, który należy brać pod uwagę. Za takim stanowiskiem przemawia zawarta w art. 87 K.r.i.o. regulacja prawna, zgodnie z którą rodzice i dzieci obowiązani są wspierać się wzajemnie zwłaszcza, że nie wykazano, że pomoc ta leży poza zasięgiem ich możliwości finansowych. Dopiero bowiem uznanie, że ani samodzielnie, ani przy pomocy rodziny Skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, pozwala rozstrzygnąć o możliwości przyznania pomocy z budżetu państwa. Nadto, jak to wynika z akt sprawy, Skarżący jest niewątpliwie osobą stosunkowo młodą, posiadającą znaczne możliwości zarobkowe jako osoba posiadająca doświadczenie w prowadzeniu działalności gospodarczej. Reasumując, Sąd w sytuacji finansowej i majątkowej Skarżącego, nie dopatrzył się przesłanek, które uzasadniałyby stwierdzenie, że wyłożenie przez Skarżącego środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy podkreślić, że uchylanie się strony od obowiązków związanych z wykazywaniem sytuacji majątkowej, a nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne bądź wybiórcze ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Sąd stwierdza, że referendarz sądowy w sposób pełny i wnikliwy dokonał analizy sytuacji materialnej Skarżącego. Powyższej oceny, Skarżący skutecznie nie podważył w sprzeciwie. To, że Skarżący nie zgadza się z oceną stanu faktycznego i prawnego dokonaną przez referendarza sądowego, nie zmienia prawidłowości wydanego postanowienia i nie jest przesłanką stwierdzenia jego wadliwości. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.