I SA/Sz 438/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie – Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 14 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku V. Spółki z o.o. z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym koszty sądowe w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od gier za styczeń 2010 r. p o s t a n a w i a: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych V. Spółka z o.o. w W., w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie [...] zł wniosła na urzędowym formularzu PPPr o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z uzasadnienia wniosku, a także załączonych do wniosku dokumentów wynika, co następuje. Spółka prowadzi działalność wydawniczą, produkcję gier, zabawek, działalność związaną z grami losowymi, zakładami wzajemnymi, działalność sportową, rozrywkową, sprzedaż żywności, napojów, wyrobów tytoniowych. W formularzu PPPr wykazała, że na koniec 2011 r. poniosła stratę w wysokości [...] zł, jej kapitał zakładowy wynosi [...] zł, zaś wartość środków trwałych [...] zł. Na koniec maja 2012 r. posiadała na rachunku bankowym w [...] kwotę [...], zgodnie z przedłożonym wyciągiem z okresu od 1 maja 2012 r. do 31 maja 2012 r. saldo końcowe wynosiło [...] zł. Ponadto Spółka wskazała, że w wyniku wprowadzenia nowych regulacji prawnych w zakresie stawek podatku od gier nie była w stanie uiszczać w terminie powstałych zobowiązań podatkowych, co spowodowało wszczęcie w stosunku do niej postępowań egzekucyjnych, w ramach których dokonano zajęcia rachunków bankowych oraz udziałów w innej spółce. Skarżąca podejmuje próby zrównoważenia kosztów zwiększonych należności podatkowych, obniżając koszty funkcjonowania firmy. Do wniosku zostały załączone: bilans i rachunek zysków i strat na dzień 30 czerwca 2011 r., kopia postanowienia referendarza sądowego WSA w Bydgoszczy z dnia 30 czerwca 2011 r., przyznającego Spółce prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (sygn. akt I SA/Bd 394/11), postanowienie Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...], zawierające zestawienie tytułów wykonawczych. Pismem z dnia 22 czerwca 2012 r. Spółka została wezwana do przedłożenia dodatkowych dokumentów dotyczących sytuacji finansowej w terminie czternastodniowym, w tym o: - bilans i rachunek zysków i strat Spółki za okres od 1 stycznia 2011 r. do 31 grudnia 2011 r.; - wyciąg z księgi rachunkowej Spółki zawierającej zestawienie przychodów, kosztów uzyskania przychodów, dochodów (straty), wykaz aktywów i pasywów (inwentarz), ewidencję stanu środków pieniężnych za ostatnie trzy miesiące prowadzonej działalności gospodarczej (stan środków pieniężnych w kasie przedsiębiorstwa); - odpis rocznego zeznania podatkowego za 2011 r. wraz z potwierdzeniem złożenia w urzędzie skarbowym; - wyciąg z prowadzonej ewidencji VAT, ewidencji dla potrzeb podatku akcyzowego oraz ewidencji dla podatku od gier za okres od 25 marca 2012 r. do 25 czerwca 2012 r., a także kopie deklaracji złożonych w rozliczeniu ww. podatków za ostatnie 3 miesiące lub zaświadczenia właściwych urzędów skarbowych i celnych o nieskładaniu takich deklaracji; - zestawienia należności i zobowiązań Spółki na dzień 25 czerwca 2012 r.; - zaświadczenia organów egzekucyjnych potwierdzających skuteczność prowadzonych postępowań egzekucyjnych; - wyciągi ze wszystkich rachunków bankowych Spółki (w tym zajętych) z ich stanem za okres od 1 marca 2012 r. do 1 czerwca 2012 r. Wykonując powyższe zobowiązanie przedłożono: odpisy deklaracji VAT-7 za okres od marca do kwietnia 2012 r., bilans i rachunek zysków i strat na dzień 31 grudnia 2011 r., kopię CIT-8 za 2011 r., wyciąg z rachunku bankowego w [...]za okres od 1 marca 2012 r. do 31 maja 2012 r. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej: "p.p.s.a." ), prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie prawnej, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Na wstępie należy wyjaśnić, iż w rozumieniu wyżej wymienionego przepisu przesłanka "braku dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania" nie jest tożsama z ujemnym wynikiem rachunkowym działalności operacyjnej. Nieopłacalność prowadzonej działalności gospodarczej nie jest warunkiem wystarczającym dla przyznania prawa pomocy. Zdolność do poniesienia kosztów sądowych należy oceniać przez pryzmat takich wartości, jak powszechny obowiązek ponoszenia świadczeń i ciężarów publicznych oraz, niezależne od formy prawnej prowadzenia działalności gospodarczej, prawa do sądu. Przez brak dostatecznych środków w rozumieniu powołanego przepisu należy rozumieć brak realnych możliwości pozyskania środków na sfinansowanie kosztów sądowych, który ogranicza stronie, realizację prawa do sądu. Ciężar procesowy wykazania tak rozumianej przesłanki spoczywa na wnioskodawcy. Stwierdzić też trzeba, iż dla oceny istnienia przesłanki do przyznania prawa pomocy określonej w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. ma znaczenie nie tylko sytuacja finansowa spółki na dzień wniesienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, czy nawet skargi do sądu, ale także sytuacja spółki we wcześniejszym okresie i na moment rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy, bowiem dopiero analiza przebiegu zmian sytuacji finansowej pozwala ocenić, czy trudności spółki mają charakter trwały, czy też są jedynie przejściowe (por. postanowienie NSA z 5 czerwca 2008 r., I FZ 236/08, publ. – baza orzeczeń NSA na: orzeczenia.nsa.gov.pl). Po przeanalizowaniu przedstawionej przez Spółkę sytuacji majątkowej należało stwierdzić, że jej wniosek, złożony w kolejnej wszczętej przez nią sprawie, nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżąca nie wykazała w sposób wystarczająco przekonujący, że nie posiada dostatecznych środków na uiszczenie pełnych kosztów sądowych, sprowadzających się na obecnym etapie sprawy do wpisu od skargi w kwocie [...] zł. Spółka prowadzi działalność gospodarczą znacznych rozmiarów. Zadeklarowane w CIT-8 za 2011 r. przychody wyniosły [...] zł. Wprawdzie wykazała też stratę w kwocie [...] zł, jednakże powyższa okoliczność nie oznacza utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę. Strata bowiem jest wynikiem nadwyżki kosztów nad przychodem i skutkuje jedynie brakiem lub obniżeniem dochodu do opodatkowania. Jak wynika z kopii deklaracji VAT-7 Spółka deklarowała wielomilionowe obroty z działalności gospodarczej (ponad [...] zł). Natomiast z bilansu na koniec 2011 r. wynika, że jej majątek trwały miał wartość [...] zł, w tym wartość środków transportu [...] zł. Z porównania bilansów za 2010 r. i 2011 r. wynika, że Spółka spłacała w tym okresie zobowiązania, na dzień 31 grudnia 2011 r. jej należności krótkoterminowe wynosiły [...]zł., a stan środków w kasie firmy [...] zł. Na podstawie powyższych danych uznać należało, że kondycja finansowa Spółki jest dobra i nie kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy. Niezależnie od powyższego zauważyć należy, że Spółka nie przedstawiła wszystkich aktualnych i wymaganych w wezwaniu z dnia 22 czerwca 2012 r. dokumentów dotyczących jej sytuacji finansowej od początku 2012 roku. Pomimo wystosowanego wezwania w tym zakresie nie przedłożyła wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych (jak bowiem wynika z akt sprawy o sygn. I SA/Sz 255/12, Spółka wykazała, że posiada również rachunek bankowy w banku [...]), wyciągu z księgi rachunkowej z ostatnich 3 miesięcy, aktualnej ewidencji dla potrzeb podatku akcyzowego oraz podatku od gier, kopii deklaracji z rozliczenia ww. podatków, aktualnego zestawienia jej zobowiązań i należności, ani też aktualnych dokumentów dotyczących prowadzonych postępowań egzekucyjnych i ich skuteczności. Nieuzupełnienie materiału dowodowego o ww. dokumenty skutkuje tym, że nie można w sposób należyty i nie budzący wątpliwości ocenić możliwości płatniczych Spółki na dzień wniesienia wniosku o prawo pomocy, jak i na dzień jego rozpoznania. Należy podkreślić, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w procedurach sądowych, w tym w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Zatem to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek należytego wykazania, tj. udowodnienia, że przewidziana w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. przesłanka przyznania prawa pomocy w jego przypadku wystąpiła. Inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży bowiem po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do ich wiarygodności oraz skonfrontować treść składanych oświadczeń z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245). Podobnie art. 252 § 1 p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy winny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów, w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i sytuacja majątkowa. Sąd (referendarz sądowy) nie ma obowiązku prowadzenia jakiegokolwiek dochodzenia w tym zakresie. Ogólnikowe bądź nie do końca jasne informacje nie mogą stanowić podstawy do przyznania prawa pomocy. Reasumując, z przedłożonych niekompletnych danych wynika, że jak dotychczas skarżąca Spółka kontynuuje działalność, posiada majątek, którego wartość znacznie przekracza należny wpis sądowy, co oznacza, że nie spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy. W orzecznictwie podkreśla się bowiem (por. postanowienie NSA 19 listopada 2004 r., sygn. akt FZ 463/04), że osoba dysponująca wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie mieści się w hipotezie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. O konieczności przyznania Spółce prawa pomocy w zakresie częściowym nie przesądza także fakt zwolnienia Spółki od kosztów sądowych w innej sprawie toczącej się przed sądem administracyjnym. Podstawą rozpoznania przedmiotowego wniosku PPP, były bowiem akta danej sprawy i konkretne, zaistniałe na gruncie rozpatrywanej sprawy, okoliczności. Mając na względzie przedstawione wyżej okoliczności, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.