I SA/Sz 44/08

` P O S T A N O W I E N I E Dnia 4 kwietnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w osobie: Referendarza sądowego Iwony Golec po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. M. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z [...] nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego p o s t a n a w i a odmówić przyznania E. M. prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych E. M. złożyła, w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł, wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych (wnosząc o ewentualne częściowe zwolnienie od kosztów sądowych). Skarżąca wskazała, że okolicznością uzasadniającą złożenie w/w wniosku jest to, że znaczna część jej dochodów przeznaczana jest na kredyt mieszkaniowy (wg oświadczenia miesięczna rata w wysokości 520 zł), pożyczki od byłego pracodawcy (pożyczka z kasy zapomogowo - pożyczkowej oraz pożyczka remontowa w łącznej kwocie, według oświadczenia skarżącej miesięczna rata stanowi kwotę 450 zł), zapłatę za energię, gaz i lekarstwa. Z zawartego w uzasadnieniu zestawienia dochodów i wydatków wynika, że skarżąca, po opłaceniu w/w należności, dysponuje miesięcznie kwotą 100 zł. Ze złożonego przez E. M. oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz dodatkowych dokumentów wynika, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie, nie ma na utrzymaniu innych osób. Źródłem utrzymania są dochody ze stosunku pracy w wysokości brutto 2.719 zł. Odnosząc się do posiadanego majątku skarżąca wskazała na mieszkanie - strych w adaptacji - o powierzchni 112 m-, z oświadczenia tego wynika również, że skarżąca nie posiada innych nieruchomości, oszczędności oraz przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro. Zgodnie z przepisem art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest zależne od wykazania przez stronę będącą osobą fizyczną, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w przywołanym przepisie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Ciężar dowodu takich okoliczności spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 § 1 wskazanej ustawy zwrotu "gdy wykaże". Do Sądu należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane w sytuacji, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. ( sygn. akt FZ 478/04 ( niepubl. ), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Zgodnie z przepisem art. 255 p.p.s.a. strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Stosownie do powyższego, wezwaniem z 13 lutego 2008 r. zobowiązano skarżącą do złożenia: - zaświadczenia pracodawcy skarżącej o wysokości miesięcznego wynagrodzenia z okresu ostatnich trzech miesięcy, - dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych przez skarżącą miesięcznie wydatków na konieczne utrzymanie z okresu ostatnich trzech miesięcy ( w szczególności wydatki tytułem czynszu, opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę ), - dokumentów potwierdzających spłatę kredytu i pożyczek wraz z aktualnym harmonogramem spłaty, - wykazu posiadanych przez skarżącą rachunków bankowych ( w tym lokat ) oraz wyciągów z posiadanych rachunków bankowych za okres od 1 grudnia 2007 r. do 31 stycznia 2008 r. Przedłożone w odpowiedzi na wezwanie dokumenty ( umowa o pracę k.30 ). potwierdzają, że miesięczne wynagrodzenie skarżącej stanowi kwotę 2.719 zł brutto. Skarżąca przedstawiła także dokumenty, z których wynika, że jest zobowiązana do uiszczania czynszu za mieszkanie o powierzchni 134, 20 m- w wysokości 809,68 zł, średnie opłaty za gaz stanowią 348,4 zł miesięcznie, natomiast za energię elektryczną 59 zł miesięcznie. Zaznaczyć należy, że, wbrew wezwaniu, skarżąca nie przedłożyła dokumentów potwierdzających spłatę pożyczek, które wykazała w uzasadnieniu wniosku oraz aktualnego harmonogramu ich spłaty, nie przedłożyła dokumentów potwierdzających spłatę kredytu mieszkaniowego oraz nie przedłożyła wykazu posiadanych rachunków bankowych wraz z wyciągami za wskazany w wezwaniu okres ( t.j. od 1 grudnia 2007 r. do 31 stycznia 2008 r. ), nie składając również w tym zakresie żadnych dodatkowych oświadczeń. W odniesieniu do kredytu mieszkaniowego skarżąca przedłożyła jedynie sporządzoną przez bank w dniu 9 lipca 2004 r. poglądową symulację dotyczącą kredytu na kwotę 65 tys. zł. Zaznaczyć tym miejscu należy, że, jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 20 stycznia 2006 r. sygn. akt I OZ 1551/05, że "to do Sądu należy uznanie, czy złożone oświadczenie o stanie majątkowym i dochodach ma charakter wyczerpujący i dostateczny. W kompetencji Sądu pozostaje również uznanie, jakie informacje niezbędne są dla stwierdzenia istnienia przesłanek dla przyznania prawa pomocy. Sąd miał zatem podstawy do żądania dodatkowych informacji, także tych dotyczących wysokości wydatków ponoszonych przez skarżącego w związku z utrzymaniem. Przepis art. 255 p.p.s.a. nakłada bowiem na stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy obowiązek złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych na wezwanie Sądu. W konsekwencji strona, która nie realizuje obowiązków wynikających z wezwania Sądu, nie ma podstaw oczekiwać rozstrzygnięcia zgodnego z wnioskiem." Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że skarżąca nie wykazała w sposób dostatecznie przekonujący, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej jej przyznanie prawa pomocy. Wskazać należy, że nieprzedstawienie wymaganych dokumentów ( to jest wykazów i wyciągów z rachunków bankowych za wskazany okres - w tym lokat, dokumentów potwierdzających spłatę kredytu i pożyczek ) uniemożliwia ustalenie rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącej, a tym samym dokonanie oceny czy, i w jakim zakresie, skarżąca jest w stanie ponieść koszty sądowe w sprawie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 245 § 3 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., postanowiono, jak na wstępie.