I SA/Sz 44/09
WyrokWSA w Szczecinie2009-04-22
Skład orzekający: Kazimiera Sobocińska, Zofia Przegalińska, Joanna Wojciechowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych może odmówić umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, mimo wystąpienia przesłanki całkowitej nieściągalności, jeśli uzna, że umorzenie byłoby przedwczesne?Ratio decidendi
Zakład Ubezpieczeń Społecznych może odmówić umorzenia należności z tytułu składek, nawet jeśli wystąpiła przesłanka całkowitej nieściągalności, jeśli uzna, że umorzenie byłoby przedwczesne. Decyzja o umorzeniu należyności opiera się na uznaniu administracyjnym, co oznacza, że organ ma swobodę wyboru, czy umorzenia dokonać, nawet po ustaleniu przesłanek ustawowych. Sąd administracyjny kontroluje legalność decyzji, a nie celowość wyboru rozstrzygnięcia przez organ.Stan faktyczny
J. G. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, powołując się na trudną sytuację materialną i zdrowotną. Zakład odmówił umorzenia składek finansowanych przez płatnika, uznając je za przedwczesne, mimo stwierdzenia całkowitej nieściągalności, wskazując na możliwość spłaty w przyszłości oraz współwłasność nieruchomości. Postępowanie w sprawie umorzenia składek za pracowników zostało umorzone, gdyż nie podlegają one umorzeniu z mocy prawa. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Prezesa ZUS po ponownym rozpoznaniu sprawy. J. G. zaskarżył decyzję Prezesa ZUS do WSA, zarzucając m.in. wydanie decyzji przez organ nieuprawniony oraz brak właściwego rozliczenia składek.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska, Sędziowie Sędzia NSA Zofia Przegalińska,, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.), Protokolant Gabriela Porzezińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oddala skargę
Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] r., Nr [...], wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 i art. 32 ustawy z dnia
13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.), zwanej dalej "u.s.u.s.", odmówił J. G. umorzenia należności z tytułu składek finansowanych przez płatnika, w tym na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu składek finansowanych przez ubezpieczonych na ubezpieczenia społeczne.
Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ administracji wskazał, że J. G. pismem z dnia [...] r. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie zadłużenia z tytułu składek ubezpieczeniowych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą za okres od [...] r. do [...] r. w łącznej kwocie [...] zł, wskazanej w piśmie Zakładu z [...] r. W uzasadnieniu tego wniosku strona powołała się na swoją trudną sytuację materialną i zdrowotną oraz oświadczyła, że nie posiada żadnych dochodów i nie prowadzi działalności gospodarczej.
Rozpoznając sprawę zainicjowaną wnioskiem strony, organ administracji publicznej ustalił, że przedmiotowe zadłużenie dotyczy zarówno składek wnioskodawcy na jego ubezpieczenie własne, jako osoby prowadzącej działalność gospodarczą, jak też składek za zatrudnionych pracowników.
W tej sytuacji, przywołując teść art. 30 u.s.u.s., Zakład stwierdził, że składki należne za pracowników strony nie podlegają umorzeniu z mocy prawa. Wniosek
J. G. w tym zakresie nie podlegał zatem rozpatrzeniu, a postępowanie w tej sprawie należało umorzyć.
Natomiast odnośnie zadłużenia wnioskodawcy z tytułu składek finansowanych przez płatnika, Zakład powołał się na regulacje zawarte w art. 28 ust. 1-3 u.s.u.s. i stwierdził, że choć w sprawie wystąpiła ustawowa przesłanka umożliwiająca umorzenie długu, o której mowa w tych przepisach, tj. całkowita nieściągalność, to uwzględnienie wniosku strony byłoby przedwczesne. Uzasadniając swoje stanowisko w tym zakresie organ wskazał, że rozpatrując wniosek o umorzenie ustalił, iż postanowieniem z dnia [...] r. Sąd Rejonowy w K. oddalił wniosek Zakładu o ogłoszenie upadłości J. G., z uwagi na brak po stronie dłużnika środków na zaspokojenie postępowania upadłościowego (art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze). Okoliczność ta wskazuje, że w sprawie wystąpiła przesłanka, określona w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., z którą przepisy prawa wiążą możliwość umorzenia długu. Jednakże w rozpatrywanej sprawie nie może przesądzać o umorzeniu. Z akt sprawy wynika bowiem, że ciążące na stronie zobowiązania dotyczą okresu od [...] r. do [...] r., a zatem będą one wymagalne jeszcze przez okres od kilku do prawie dziesięciu lat. Ponadto, strona jest osobą w wieku aktywności zawodowej i nie przedstawiła żadnych dokumentów, z których wynikałoby, iż stwierdzono u niej przeciwwskazania zdrowotne do podjęcia zatrudnienia. Wskazane okoliczności uzasadniają zaś założenie, że znajdując zatrudnienie wnioskodawca będzie w stanie spłacić dług choćby w części w okresie nieprzedawnieni, np. w formie układu ratalnego. Zakład ustalił również, że wnioskodawca jest współspadkobiercą nieruchomości położonej w K. przy ul. T., ze sprzedaży której mogłyby być spłacone należności z tytułu składek. Nadto Zakład wskazał, że przysporzył już stronie korzyści w postaci umorzenia składek, albowiem decyzją z [...] r. umorzył jej dług za okres do końca [...] r. w łącznej kwocie [...] zł.
Z uwagi na treść wniosku J. G. oraz fakt, że należności dotyczą składek na jego ubezpieczenie własne, Zakład rozpoznał sprawę także pod kątem wystąpienia okoliczności, o których mowa w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Na podstawie dokumentów przedłożonych przez wnioskodawcę oraz ustaleń Zakładu, w tym dokonanych przez pracownika ZUS w dniu [...] r. bezpośrednio w miejscu zamieszkania strony, organ ten stwierdził, że wnioskodawca jest obecnie osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku i utrzymuje się z pomocy rodziny i dzieci. Jego żona także posiada status osoby bezrobotnej bez dochodu. Wysokość miesięcznych opłat w miejscu zamieszkania strony kształtuje się na poziomie ok. [...] zł oraz w sezonie grzewczym koszt opału w kwocie ok. [...] zł. Strona nie korzysta z pomocy opieki społecznej oraz innych instytucji publicznych. Z kwestionariusza o możliwościach płatniczych płatnika wynika, że wnioskodawca nie posiada innych zobowiązań. Nie jest on właścicielem nieruchomości oraz nie posiada majątku ruchomego. Jednakże, według informacji zawartej w protokole o jego stanie majątkowym, spisanym [...] r. przez poborcę skarbowego, wnioskodawca jest współspadkobiercą mieszkania, w którym zamieszkuje, a do dnia dzisiejszego nie zostało przeprowadzone postępowanie spadkowe.
Oceniając powyższe okoliczności, Zakład stwierdził, że sytuacja finansowa, w jakiej znajduje się strona, jest sytuacją trudną, gdyż nie ma ona obecnie stałego źródła dochodu. Jednakże nie można tej sytuacji uznać za szczególną, o której mowa w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. Z akt sprawy wynika bowiem, że pomimo trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej, na którą strona powołała się we wniosku, nie korzysta ona ze świadczeń z pomocy społecznej, czy innych instytucji publicznych. Wnioskodawca nie przedstawił także żadnych dokumentów, potwierdzających, że wobec niego orzeczono o stopniu niepełnosprawności czy niezdolności do pracy, które wykluczałyby możliwość podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia. Strona, jako osoba w wieku aktywności zawodowej, posiadająca wyuczony zawód w branży mającej duży popyt na rynku pracy, może w każdej chwili podjąć zatrudnienie, uzyskując z tego tytułu środki na spłatę zadłużenia w całości lub w części. J. G. nie przedłożył także żadnych innych dowodów, z których wynikałoby, że wystąpiło jakieś nagłe nadzwyczajne zdarzenie losowe, czy też konieczność sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny, co pozbawiłoby go możliwości uzyskiwania dochodu.
J. G. pismem z dnia [...] r. wystąpił do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o ponowne rozpoznanie sprawy i umorzenie zaległości wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
W uzasadnieniu powyższego wniosku, J. G. wskazał, że to właśnie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K., za pośrednictwem Sądu Rejonowego w K., pozbawił go prawa do prowadzenia działalności gospodarczej, a tym samym prawa do zarobku, co jest niezgodne z Konstytucją RP, oraz możliwości uzyskania świadczeń, w tym emerytury i renty. W wyniku tych czynności Zakład doprowadził wnioskodawcę do depresji. Obecnie strona jest osobą schorowaną w wieku około [...] lat, bez prawa do świadczeń oraz możliwości podjęcia pracy. Tym bardziej, że problem strony z opłacaniem składek ubezpieczeniowych istnieje od [...] r. Ponadto Zakład błędnie ocenił sytuację prawną w kwestii nabycia przez stronę spadku, gdyż nie doszło do jego podziału, a zatem nie może ona rozporządzać swoją częścią spadku.
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] r., Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 83 ust. 4 u.s.u.s., orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji z [...] r.
W uzasadnieniu decyzji Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że powołane przez stronę okoliczności nie dają podstaw do zmiany decyzji Zakładu. Skorzystanie z prawa umorzenia należności z tytułu składek uzasadnione jest wówczas, gdy faktycznie nie ma szansy na odzyskanie tych należności przed upływem okresu przedawnienia, bądź z uwagi na szczególną sytuację osoby zobowiązanego. W świetle art. 28 u.s.u.s. możliwość umorzenia należności jest uprawnieniem Zakładu, a nie obowiązkiem. Oznacza to, że ustawodawca upoważnił Zakład do orzekania o umorzeniu, pozostawiając temu organowi ocenę, w oparciu o całokształt sprawy, czy w konkretnym przypadku występują okoliczności uzasadniające zastosowanie ulgi w postaci umorzenia dłużnikowi określonych zobowiązań. Szczególnie, że ustawodawca przewidział również inną formę ulgi w płatnościach składek w postaci układu ratalnego. Podejmując decyzję o umorzeniu, Zakład musi stwierdzić zaistnienie choćby jednej z przesłanek określonych w powołanym wyżej przepisie. Jednakże mimo stwierdzenia takich przesłanek nie jest obowiązany do przysporzenia dłużnikowi korzyści w postaci umorzenia długu. Zakład jako wierzyciel nie ma swobody w dysponowaniu należnościami z tytułu składek, dlatego rezygnacja ZUS z dochodzenia ciążących na dłużniku z mocy prawa zobowiązań i ich umorzenie należy traktować jako instytucję o charakterze wyjątkowym. Szczególnie ważna w sprawach o umorzenie jest ocena, czy mimo wystąpienia ustawowych przesłanek do umorzenia, uzasadnione jest uszczuplenie państwowych funduszy celowych dla poprawy sytuacji finansowej dłużnika. W ramach tej oceny bierze się pod uwagę zarówno stan obecny, jak również możliwości zmiany sytuacji finansowej dłużnika. Ponadto uwzględnia się także to, czy trudności płatnicze mają charakter okresowy, czy też stały i pogłębiający się.
Rozpoznając ponownie sprawę, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że Zakład zasadnie przyjął, iż mimo wystąpienia przesłanki umożliwiającej umorzenie z powodu stwierdzenia całkowitej nieściągalności, pozytywne rozpatrzenie wniosku i umorzenie zobowiązań J. G. byłoby przedwczesne. Odnosząc się natomiast do rozstrzygnięcia podjętego w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek organ ten uznał, że Zakład słusznie stwierdził, że sytuacja, w której obecnie znajduje się strona, nie jest sytuacją szczególną w rozumieniu tego rozporządzenia. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w całości podzielił stanowisko Zakładu w powyższym zakresie, podając uzasadnienie analogiczne do uzasadnienia Zakładu.
J. G. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zaskarżył w całości decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. i wniósł o:
1) uchylenie zaskarżonej decyzji, jako wydanej przez organ nieuprawniony, tj. Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. zamiast Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W.;
2) orzeczenie o przekazaniu wniosku skarżącego z [...] r. do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W., w celu ponownego rozpoznania tego wniosku;
3) zobowiązanie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. do dokonania rozliczenia składek skarżącego za okres od [...]r. do [...] r. oraz przedstawienia rozliczenia wpłat przekazywanych przez komornika na przełomie lat [...].
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Organ ten wskazał m.in., że żądania skarżącego w kwestii rozliczenia jego składek oraz wpłat dokonywanych przez komornika, nie są przedmiotem postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji. Skarżący może natomiast w każdej chwili wystąpić do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem w sprawie tych żądań, w trybie art. 83 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
W piśmie procesowym z dnia [...] r. skarżący zgłosił wniosek o (cyt.) "zobowiązanie postanowieniem sądowym aby Prezes/Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w K., dostarczył przed rozprawą sądową w dniu [...] r. pełne rozliczenie płatności składek ubezpieczenia od [...] r. do [...] r. i od [...] r. do dnia [...] r." Jednocześnie J. G. wniósł o powołanie biegłego rzeczoznawcy z zakresu księgowości, który dokona wnikliwego rozliczenia należności za lata [...], w całości i uwzględniając nieprawne naliczenie odsetek. W ocenie skarżącego, istotnym jest ustalenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, jaka jest faktyczna kwota powstałego zadłużenia za wskazany okres oraz dlaczego nie sporządzono wykazu, jakie kwoty wpływały od zadłużonego we wskazanym okresie, oraz w jakich latach strona była zwolniona od składek ubezpieczeniowych z tytułu rozpoczęcia działalności gospodarczej.
Na rozprawie przeprowadzonej w dniu [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), oddalił wniosek dowodowy skarżącego z dnia [...] r., wskazując, iż postępowanie dowodowe powinno toczyć się w postępowaniu administracyjnym oraz że rozstrzygnięcie sprawy odbywa się według stanu z dat wydania zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny kontroluje zaskarżone decyzje administracyjne w zakresie ich legalności, rozumianej jako zgodność tych aktów z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, zaś na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga podlega oddaleniu, albowiem sądowa kontrola zaskarżonej decyzji wydanej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, działającego w imieniu Zakładu, dokonana według kryterium zgodności z prawem nie dostarczyła podstaw do przyjęcia, że decyzja ta narusza prawo w sposób, który uzasadniałby usunięcie jej z obrotu prawnego.
Z okoliczności rozpatrywanej sprawy wynika, że zaskarżoną decyzją Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję tego Zakładu, którą odmówiono J. G. umorzenia należności z tytułu składek finansowanych przez płatnika, w tym na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz orzeczono o umorzeniu postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu składek finansowanych przez ubezpieczonych na ubezpieczenia społeczne. Natomiast skarżący kwestionuje prawidłowość podjętego rozstrzygnięcia, dopatrując się jej wadliwości nie tylko w podjęciu jej przez osobę nieuprawnioną, lecz także w niedokonaniu przez organ administracji publicznej właściwego rozliczenia składek, wpłaconych przez skarżącego oraz komornika na przestrzeni lat [...].
Z uwagi na przedmiot sprawy, na wstępie wyjaśnić należy, że stosownie do przepisu art. 28 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74), zwanej dalej "u.s.u.s.", w jej brzmieniu obowiązującym od dnia 24 sierpnia 2005 r., należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (odsetki od tych składek) mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w sytuacjach określonych w ust. 2-4. I tak, należności te mogą być umarzane zasadniczo tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach enumeratywnie wymienionych w ust. 3, a mianowicie wtedy, gdy:
1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;
2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;
3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa;
4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;
4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;
5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;
6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
Ponadto, z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. wynika, iż należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności w tej sytuacji precyzuje zaś rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Zgodnie zaś z art. 32 u.s.u.s., wskazane powyżej przepisy o umarzaniu należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne znajdują odpowiednie zastosowanie także do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz składek na ubezpieczenie zdrowotne.
Wskazania również wymaga, że orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest już pogląd, podzielany również przez skład orzekający w niniejszej sprawie, iż decyzja o umorzeniu należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne wydawana na podstawie art. 28 u.s.u.s. opiera się na uznaniu administracyjnym, co oznacza, że nawet wówczas, gdy ponad wszelką wątpliwość ustalona zostanie całkowita nieściągalność należności, organ może odmówić ich umorzenia (vide np. wyrok NSA z dnia 29 sierpnia 2007 r., sygn. akt II GSK 141/07, LEX nr 368197). Uznanie administracyjne charakteryzuje się zaś tym, że ustawodawca określając w hipotezie normy prawnej przesłanki (okoliczności) podjęcia przez organ administracji publicznej działania, jednocześnie formułuje dyspozycję tego przepisu w sposób, który pozwala organowi na swobodę wyboru w zakresie tego, czy organ podejmie w ogóle określone działanie, lub w zakresie tego, który spośród dopuszczonych przez ustawodawcę sposobów zachowania (rozstrzygnięcia sprawy) wybierze. Uznanie administracyjne nie oznacza oczywiście dowolności organu. Działając w oparciu o uznanie organ zobligowany jest przede wszystkim do zachowania wszystkich standardów proceduralnych. Ponadto swobodę wyboru rozstrzygnięcia organu ogranicza wyrażona w art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego zasada uwzględniania z urzędu interesu społecznego (publicznego) i słusznego interesu strony. Zasada ta obliguje organ do podjęcia decyzji w sprawie po dokładnym wyważeniu wchodzących w grę konkurujących ze sobą wartości ogólnospołecznych i indywidualnych.
Z kolei, rzeczą sądu administracyjnego jest przede wszystkim ocena, czy organ nie wykroczył poza zakres przyznanej mu przez ustawodawcę swobody orzekania oraz to, czy organ zachował określone prawem wymogi proceduralne. Sądowa kontrola decyzji uznaniowych nie obejmuje natomiast prawidłowości wyboru przez organ jednej z możliwych opcji rozstrzygnięcia sprawy, albowiem wybór rozstrzygnięcia wymyka się kryteriom prawnym, opierając się na przesłankach celowościowych, rzetelnościowych, gospodarnościowych i innych tego typu determinantach pozaprawnych.
Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że rozstrzygnięcie organu administracyjnego opiera się na prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym. Organ w sposób wyczerpujący zgromadził i rozważył cały materiał dowodowy, a całość poczynionych ustaleń została wyczerpująco przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wnioski, jakie organ wyprowadził z treści materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie są zgodne z logiką i doświadczeniem życiowym, nie wykraczają zatem poza swobodną ocenę dowodów jaką dysponuje organ w postępowaniu administracyjnym (art. 80 KPA). W stanie faktycznym sprawy, wobec tego, iż Sąd Rejonowy w K. postanowieniem z dnia [...] r. oddalił wniosek Zakładu o ogłoszenie upadłości J. G., z uwagi na brak po stronie dłużnika środków na zaspokojenie postępowania upadłościowego, organ administracji publicznej prawidłowo przyjął, że zachodzą przesłanki pozwalające na uznanie, iż w przypadku skarżącego zaistniał przypadek całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, opisany w art. 28 ust. 3 pkt 2 u.s.u.s., co w świetle art. 28 ust. 2 otworzyło możliwość orzekania o umorzeniu tych należności. Organ zasadnie również uznał, że pomimo wystąpienia powyższej przesłanki, pozytywne rozpatrzenie wniosku i umorzenie zobowiązań J. G. byłoby przedwczesne. Jakkolwiek bowiem skarżący znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, to jednocześnie nie korzysta on ze świadczeń z pomocy społecznej, czy innych instytucji publicznych; nie posiada innych zobowiązań; nie przedłożył żadnych dowodów, które potwierdzałyby, iż ze względu na stan zdrowia nie może podjąć żadnej pracy zarobkowej. W tej sytuacji nie można przyjąć, aby organ odmawiając zaskarżoną decyzją umorzenia należności z tytułu składek wykroczył poza zakres przyznanej mu swobody oceny sytuacji i wyboru rozstrzygnięcia.
Za prawidłowe uznać także trzeba rozstrzygnięcie organu w zakresie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie umorzenia zaległych składek za pracowników skarżącego. Zgodnie bowiem z art. 30 u.s.u.s, do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 i 29. Oznacza to, że ani przepis art. 28 u.s.u.s., ani przepisy rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. nie mogą stanowić podstawy do umorzenia składek należnych za zatrudnianych pracowników w części przez nich finansowanej. W przypadku zaś, gdy wniosek obejmuje zarówno należności podlegające umorzeniu, jak i należności określone w art. 30 u.s.u.s., należy umorzyć postępowanie w zakresie tych ostatnich (vide wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 września 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 1765/06, LEX nr 265481 oraz z dnia 30 listopada 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 2036/06, LEX nr 328195).
Wskazać również należy, że chybiony jest zarzut skarżącego, dotyczący wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem właściwości rzeczowej. Zasady zaskarżania decyzji w zakresie umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne reguluje bowiem art. 83 ust. 4 u.s.u.s. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że od decyzji w tych sprawach nie przysługuje odwołanie. Strona ma natomiast prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Fakt, iż zaskarżona decyzja została podpisana przez Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie oznacza, iż sprawa z wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy J. G. została rozpoznana przez organ nieuprawniony, tj. Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. zamiast Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. Podmiot podpisujący zaskarżoną decyzję działał bowiem "Z upoważnienia Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych", a zatem akt ten został wydany przez właściwy rzeczowo organ. Tym samym nie ma podstaw do nałożenia na skarżony organ obowiązku przekazania wniosku skarżącego z [...] r. do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W., celem ponownego rozpoznania tego wniosku.
Ponadto, nie mogą być rozpatrywane podnoszone przez skarżącego w skardze zarzuty, dotyczące zasadności żądania wskazanej w decyzji kwoty należności. Przedmiotem kontroli sądu w rozpatrywanej sprawie może być tylko i wyłącznie kwestia umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Wymaga to oceny decyzji pod kątem przesłanek umorzenia określonych w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych. Natomiast jeżeli strona kwestionuje samą wysokość należności, musi to uczynić w odrębnym postępowaniu, zwracając się do właściwych organów o wszczęcie stosownego postępowania w tym zakresie.
Uznając zatem, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, ustalenia dokonane przez organ administracji publicznej są prawidłowe, a oparte na nich wnioski - spójne i logiczne, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd orzekł o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło