I SA/Sz 441/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Alicja Polańska Sędzia WSA Bolesław Stachura Protokolant starszy inspektor sądowy Anna Furtak-Biernat po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 lutego 2026 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2025 r. nr [...] w przedmiocie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2022 r. po wznowieniu postępowania oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z 6 czerwca 2025 r. nr 9016-2025-000345-65100 Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "organ odwoławczy", "Dyrektor ARiMR") utrzymał w mocy decyzję Kierownika Agencji Restrukturyzacja i Modernizacji Rolnictwa dla Powiatu [...] z siedzibą w [...] (dalej: "organ I instancji", "Kierownik Biura Powiatowego") z 5 marca 2025 r. o nr 0302-2023-002206 o uchyleniu decyzji dotychczasowej nr 0302-2023-002206 w sprawie przyznania R. P. (dalej: "strona", "skarżąca") płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) na rok 2022. Stan sprawy przedstawia się następująco: 16 maja 2022 r., poprzez aplikację e-WniosekPlus, strona złożyła wniosek o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2022. We wniosku zadeklarowała realizację Wariant: 4.8 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki na powierzchni 101,00 ha oraz Wariantu: 9.1 Retencjonowanie wody na powierzchni 63,29 ha. 7 kwietnia 2023 r. Kierownik Biura Powiatowego wydał stronie decyzję nr 0302-2023-002206 w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo- klimatycznej. Kolejno - 11 kwietnia 2023 r. wpłynął do Biura Powiatowego wniosek na rok 2022 o wstąpienie do toczącego się postępowania w prawie przyznania kolejnej płatności rolno–środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) złożony przez S. B. ze wskazaniem osoby przekazującej (strona) oraz następujących działek ewidencyjnych: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Do wniosku dołączony został akt notarialny, repertorium A nr [...] z 12 stycznia 2023 r., dot. kupna, między innymi, ww. działek. 12 kwietnia 2023 r. strona złożyła pismo do Kierownika Biura Powiatowego informujące o sprzedaży działek ewidencyjnych: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Zaznaczyła w nim, że nabywcy: M. i S. B. podkreślają chęć kontynuacji programów w ramach dopłat. 7 czerwca 2023 r. Kierownik Biura Powiatowego, postanowieniem nr 302- 000000010415/23, wydanym na podstawie art. 145 § 1 pkt. 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej: "k.p.a.") wznowił postępowanie administracyjne zakończone decyzją nr 0302-2023-002206. 18 lipca 2024 r. organ I instancji wydał stronie decyzję nr 0302-2024-002171 o uchyleniu decyzji dotychczasowej nr 0302-2023-002206 w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) na rok 2022. W decyzji organ I instancji przyznał płatność rolno-środowiskowo–klimatyczną w łącznej wysokości 22 496,76 zł, w tym w ramach Wariantu: 4.8 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki w wysokości 20 622,16 zł oraz w ramach Wariantu: 9.1 Retencjonowanie wody w wysokości 1 874,60 zł. 2 sierpnia 2024 r. strona złożyła odwołanie od ww. decyzji. Następnie, 14 stycznia 2025 r. organ odwoławczy wydał decyzję nr 9016-2025-000004-65100 o uchyleniu zaskarżonej decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia. Po analizie całego materiału dowodowego, wypełniając zalecenia organu odwoławczego, Kierownik Biura Powiatowego wydał decyzję nr 0302-2024-001469 o uchyleniu decyzji dotychczasowej nr 0302-2023-002206 w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) na rok 2022. W decyzji tej organ I instancji przyznał płatność rolno–środowiskowo-klimatyczną w łącznej wysokości 22 496,76 zł - w tym w ramach Wariantu: 4.8 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki w wysokości 20 622,16 złotych i w ramach Wariantu: 9.1 Retencjonowanie wody w wysokości 1 874,60 zł. 24 marca 2025 r. (data stempla pocztowego) strona złożyła odwołanie, wnosząc o uchylenie ww. decyzji oraz zarzucając naruszenie art. 10 § 1 k.p.a., art. 7 k.p.a., 107 § 1 k.p.a. oraz § 26 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działania rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. 2015 poz. 415 ze zm., dalej, w skrócie: "rozporządzenie rolno-środowiskowo-klimatyczne") - poprzez zaniechanie zawiadomienia o postępowaniu i umożliwienie aktywnego udziału w sprawie nabycia części nieruchomości objętych wnioskiem o przyznanie pierwszej płatności. Dyrektor ARiMR utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy powołał przepisy materialnoprawne wydanych decyzji, w tym dotyczące wznowienia postepowania. Wskazał, że jako podstawę wznowienia postępowania organ I instancji wskazał art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. powołując się przy tym na istotną dla sprawy nową okoliczność nieznaną organowi w dniu wydania decyzji, tj. organ I instancji pozyskał informację świadczącą o sprzedaży 12 stycznia 2023 r. działek objętych zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym. Dodatkowo, nabywca działek złożył wniosek na rok 2022 o wstąpienie do toczącego się postępowania w prawie przyznania kolejnej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020), co stanowi istniejącą i nieznaną organowi w dniu wydania decyzji okoliczność potwierdzającą brak posiadania przez stronę, na dzień wydania decyzji, działek objętych zobowiązaniem. Dalej, organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z rozporządzeniem rolno-środowiskowo-klimatycznym zobowiązanie rolno - środowiskowo - klimatyczne powinno być realizowane przez 5 lat (lub przez 2 lata w przypadku zobowiązania podjętego po 14 marca 2021 r. w ramach Pakietu 2, 3, 6 lub 7 oraz 1 rok w przypadku zobowiązań realizowanych w ramach pakietu 8 i 9) od 15 marca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie pierwszej płatności i polega na przestrzeganiu wymogów przypisanych do poszczególnych pakietów i wariantów tego zobowiązania. Dyrektor ARiMR wskazał, że ustalając okoliczności faktyczne mające kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy przyznania płatności za dany rok konieczne jest ustalenie czy dany rolnik lub zarządca realizuje zobowiązanie rolno–środowiskowo–klimatyczne, a w szczególności czy posiada grunty objęte tym zobowiązaniem oraz czy ich posiadanie ma charakter ciągły w okresie tego roku zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego (od 15 marca roku złożenia wniosku o przyznanie płatności za dany rok do 14 marca roku kolejnego). W ocenie organu odwoławczego, w omawianej sprawie bezspornym i oczywistym jest, że strona w okresie od 15 marca 2022 do 14 marca 2023 r. nie posiadała działek objętych częścią zobowiązania. Potwierdzeniem tego jest akt notarialny, repertorium A nr [...] z 12 stycznia 2023 r. W konsekwencji Dyrektor ARiMR rozstrzygnięcie Kierownika Biura Powiatowego w przedmiotowej sprawie uznał za wydane w oparciu o prawidłowo zebrany i przeanalizowany materiał dowodowy. Organ odwoławczy stwierdził, że nie doszło do naruszenia przez organ I instancji przepisów materialnych i proceduralnych. W skardze na powyższą decyzję, reprezentujący skarżącą pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji nr 0302-2024-001469 Kierownika Biura Powiatowego a także o zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, wedle norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła: 1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: § 26 ust. 1 i 2 w zw. z art. 31 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania - Działanie rolno – środowiskowo - klimatyczne objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich za lata 2014-2020 (Dz. U z 2015, poz. 415 ze zm.) w zw. z art. 28 §1 k.p.a poprzez: - błędne zastosowanie przepisu w sytuacji, gdy nabywca działek S. B. złożył datowany na dzień 7 kwietnia 2024 r. wniosek o wstąpienie do toczącego się postępowania w sprawie przyznania kolejnej płatności rolno – środowiskowo -klimatycznej, a nie pierwszej, co wyklucza zastosowanie przepisu i oparcie na tej okoliczności decyzji o wznowieniu postępowania; - zaniechanie zawiadomienia o postępowaniu i uniemożliwienie aktywnego udziału w sprawie nabywcom części nieruchomości objętych wnioskiem o przyznanie płatności rolno – środowiskowo - klimatycznej, a także zaniechanie rozstrzygnięcia w nowowydanej decyzji o płatności dotyczącego również działek zbytych przez skarżącą (wysokość, na kogo rzecz), o ewentualnej płatności na rzecz nowego posiadacza działek, co doprowadziło do zaniechania zebrania pełnego materiału dowodowego, pominięcie rozstrzygnięcia w sprawie wszystkich dziatek objętych wnioskiem o przyznanie płatności. 2. istotne naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 §1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a poprzez zaniechanie dokonania wszechstronnej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym w szczególności błędną ocenę wniosku z 7 kwietnia 2023 r. w sprawie wstąpienia nabywcy do toczącego się postępowania poprzez przyjęcie, że wniosek dotyczy pierwszej płatności, podczas gdy z analizy wniosku znajdującego się w aktach sprawy wynika, że dotyczy kolejnej płatności, a więc do wniosku za rok 2022 nie ma zastosowania § 26 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania - Działanie rolno – środowiskowo - klimatyczne objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich za lata 2014-2020; b) art. 10 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji z 6 czerwca 2025 r., co doprowadziło do uniemożliwienia stronie podniesienia choćby dalszych wniosków dowodowych, co stanowi pogwałcenie fundamentalnej zasady czynnego udziału strony w postępowaniu; c) art. 11 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez: - zaniechanie wyjaśnienia w treści wydanej decyzji w jaki sposób organ odniósł się i rozpoznał zarzuty sformułowane przez skarżącą w odwołaniu od decyzji w przedmiocie naruszenia przepisów prawa materialnego, co pozbawiło skarżącą dwuinstancyjności postępowania i nie pozwoliło na poznanie argumentów organu co do podstaw wydania rozstrzygnięcia; - zaniechanie rozstrzygnięcia w decyzji o całości wniosku o płatność złożonego przez skarżącą, a więc co do wszystkich działek objętych wnioskiem, co spowodowało, że organ nie orzekł w ogóle o płatności dotyczących działek zbytych na rzecz S. i M. B., co uniemożliwiło również skarżącej, jako posiadającej interes prawny, uczestniczyć w rozstrzygnięciu dotyczącym płatności na rzecz nabywców; d) art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a poprzez zaniechanie sporządzania pełnego uzasadnienia faktycznego i prawnego wydanej decyzji i wydanie orzeczenia bez wskazania, w jaki sposób organ odniósł się do zarzutów podniesionych przez skarżącą w odwołaniu, co doprowadziło do naruszenia fundamentalnego prawa skarżącej do poznania faktycznych i prawnych podstaw wydania decyzji. W uzasadnieniu skargi zarzuty zostały uszczegółowione. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest z kolei na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej w skrócie jako "p.p.s.a."). W myśl art. 134 § 1 tej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie była decyzja Dyrektora ARiMR utrzymująca w mocy, wydaną po wznowieniu postępowania decyzję organu I instancji, w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie przyznania płatności za 2022 r. oraz przyznająca te płatność w wysokości niższej niż w pierwotnej decyzji z 7 kwietnia 2023 r. Przechodząc do analizy sprawy Sąd zauważa, że decyzje organów obu instancji zostały wydane w szczególnym trybie wzruszania decyzji indywidualnych, jakim jest wznowienie postępowania administracyjnego, które jest uruchamiane w przypadkach określonych w art. 145 § 1, art. 145a i art. 145b k.p.a. Wznowienie postępowania administracyjnego w rozpoznawanym przypadku dotyczyło sprawy zakończonej ostateczną decyzją Kierownika Biura Powiatowego z 7 kwietnia 2023 r. nr 0302-2023-002206 przyznającą stronie na 2022 r. płatność rolno–środowiskowo–klimatyczną w łącznej wysokości 120.182,40 zł. Powyższa decyzja została wydana na podstawie złożonego przez skarżącą 16 maja 2022 r. wniosku kontynuacyjnego i w całości uwzględniała deklarowaną przez stronę do przyznania płatności powierzchnię gruntów wynoszącą 164,29 ha. Natomiast w wyniku weryfikacji wniosku i dokumentów stwierdzono, że strona utraciła posiadanie działek gruntu, których posiadanie było podstawą przyznania jej świadczenia w ramach realizowanego zobowiązania decyzją z 7 kwietnia 2023 r. (działki o nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] zostały sprzedane, odnośnie działki nr [...] zakończono umowę dzierżawy). Okoliczności te Kierownik Biura Powiatowego uznał, a Dyrektor ARiMR to zaakceptował, za podstawę wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ww. ostateczną decyzją Kierownika Biura z 7 kwietnia 2023 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., gdyż wyszły na jaw istotne dla tej sprawy nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania tej decyzji, lecz nieznane organowi, który wydał decyzję. W rozpoznawanej sprawie sądowa kontrola sprowadzała się zatem w pierwszej kolejności do przesądzenia dwóch podstawowych kwestii, tj. 1) zasadności wznowienia postępowania przez organy administracji rolnej; 2) oceny wydania przez te organy we wznowionym postępowaniu decyzji zgodnych z przepisami prawa materialnego i procesowego. Dokonując oceny w tak zakreślonych granicach, skład orzekający nie dopatrzył się naruszeń prawa mających lub mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W kontekście bowiem ustalonego w sprawie stanu faktycznego, postępowaniu organów nie sposób zarzucić naruszenia prawa. Po pierwsze, nie budzi wątpliwości istnienie w obrocie prawnym ostatecznej decyzji Kierownika Biura Powiatowego z 7 kwietnia 2023 r. Po drugie, uzyskano informacje (wpływ do organu 11 kwietnia 2023 r. i 12 kwietnia 2023 r. stosownych pism), że powierzchnia deklarowana do uzyskania płatności za rok 2022 działek ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz działki nr [...] nie odpowiada powierzchni użytkowanej przez skarżącą w dacie wydania decyzji. Ustalono bowiem, że w wyniku sprzedaży części deklarowanych działek oraz zakończenia umowy dzierżawy powierzchnia deklarowana kwalifikowana we wniosku o przyznanie płatności rolno–środowiskowo–klimatycznej w ramach Wariantu 4.8 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki wynosiła 20,08 ha (a nie 101 ha), a Wariantu 9.1 Retencjonowanie wody wynosiła 7,21 ha (a nie 63,29 ha). Stwierdzono więc zasadnie, że skarżąca przy realizacji zobowiązania rolno–środowiskowo–klimatycznego nie spełniła warunku posiadania gruntu w okresie referencyjnym, tj. od dnia 15 marca roku złożenia wniosku do dnia 14 marca kolejnego roku. Po trzecie, wskazane niekwestionowane informacje o utracie posiadania działek potwierdzone dokumentami ujawniły niewątpliwie istotne dla omawianego rozstrzygnięcia, zawartego w decyzji z 7 kwietnia 2023 r., nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania tej decyzji, jednakże nieznane organowi, który wydał decyzję (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.) na podstawie wniosku skarżącej. Po czwarte, poczynione ustalenia – odpowiadające przesłance ujętej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. – stanowiły dostateczną podstawę do wznowienia postępowania i weryfikacji ostatecznej decyzji o przyznaniu wnioskowanych płatności w kontekście nowych okoliczności. Wskazać należy, że zgodnie z art. 145 §1 pkt 5 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Organ wznawia postępowanie zakończone ostateczną decyzją na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w przypadku łącznego wystąpienia trzech warunków. Pierwszy przewiduje, że zgłoszone okoliczności faktyczne lub dowody są nowe, a zatem nie były znane organowi rozpoznającemu sprawę w postępowaniu zwykłym. Drugi warunek wymaga, by nowe okoliczności faktyczne, nowe dowody miały istotne znaczenie dla sprawy (związek z regulacją materialnoprawną). Trzeci warunek, to istnienie okoliczności faktycznej (lub dowodu) w dniu wydania decyzji objętej żądaniem wznowienia postępowania. Spełnienie łącznie tych trzech warunków daje podstawy do stwierdzenia, że postępowanie zakończone ostateczną decyzją zostało dotknięte istotnym naruszeniem przepisów prawa procesowego co do ustalenia stanu faktycznego, uzasadniając ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy. Co istotne, przyczyną wznowienia postępowania mogą być tylko okoliczności faktyczne i dowody "nieznane organowi, który wydał decyzję". Podkreślić należy, że w postępowaniu wznowieniowym organy administracji nie dokonują już ponownej oceny podstaw do przyznania płatności na rzecz beneficjenta. Postępowanie w zakresie przyznania płatności jest bowiem postępowaniem odrębnym, opartym na samodzielnych przesłankach natury faktycznej i prawnej. Postępowanie wznowione nie jest kontynuacją postępowania zwykłego, różni się przede wszystkim zasadami rozpoznawania spraw w trybie nadzwyczajnym. Jak podniósł NSA w wyroku z 6 grudnia 2001 r., sygn. akt III SA 1974/00 (dostępny tak jak pozostałe powołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), pełna merytoryczna kontrola decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym w toku postępowania wznowieniowego naruszałaby zasadę trwałości decyzji (art. 16 § 1 k.p.a.), z której wynika, że tylko wyraźnie określone przyczyny (w przypadku zaistnienia najdalej idących wad decyzji lub poprzedzających ich wydanie postępowania) mogą prowadzić do wzruszenia postępowania (wyrok NSA z 15 września 2006 r., sygn. akt I FSK 379/05). Postępowania nadzwyczajne nie mogą zastępować kontroli instancyjnej. Przyjęcie odmiennego poglądu mogłoby prowadzić do orzekania w tej samej sprawie w trzeciej i czwartej instancji, podczas gdy postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie oznacza, że organ może prowadzić w nieograniczonym zakresie postępowanie dowodowe i orzekać w pełnych granicach sprawy zakreślonych jej przedmiotem. Zasadniczo organ może badać zaistnienie podstaw, które stanowiły podstawę do wydania postanowienia o wznowieniu postępowania. Uwzględniając powyższe, stwierdzić należy, że organ prowadzący postępowanie wznowione nie może wyjść poza zakres podstawy wznowienia. Jeżeli np. nowy dowód, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., dotyczył jednej kwestii, to w nowo prowadzonym postępowaniu nie można kwestionować oceny innych zagadnień, które były przedmiotem rozstrzygnięcia w decyzji ostatecznej. Postępowanie nadzwyczajne nie powinno też zastępować postępowania zwykłego tam, gdzie organ w takim postępowaniu o danej kwestii w ogóle nie rozstrzygał, a nowe okoliczności i dowody, stanowiące podstawę wznowieniową, do tych kwestii się nie odnoszą. Zgodnie z art. 151 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której: 1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, albo 2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Przechodząc zatem do kontroli sądowej kolejnego etapu postępowania wznowieniowego, tj. do prawidłowości stanowiska organów, co do rzeczywistego istnienia przyczyn wznowienia jak i pozostałych kwestii dotyczących dopuszczalności wznowienia, Sąd w tym zakresie uznał stanowisko organu za zgodne z prawem. W rozpoznawanej sprawie według niewadliwych ustaleń organów, ostateczna decyzja Kierownika Biura Powiatowego o przyznaniu wnioskowanych płatności w kontekście nowych okoliczności była wydana wyłącznie na podstawie wniosku strony (i jego załączników) oraz systemu informacji geograficznej. Przesłanki przyznania płatności rolno–środowiskowo-klimatycznej na 2022 r. wynikają m.in. z rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 415 ze zm.). Zgodnie z § 2 ust. 1 tego rozporządzenia, płatność rolno–środowiskowo–klimatyczną przyznaje się rolnikowi lub zarządcy (...), jeżeli: 1) został mu nadany numer identyfikacyjny (...); 2) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne (...), w ramach określonego pakietu albo jego wariantu, 3) spełnia warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu. W myśl § 5 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia, zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne obejmuje użytki rolne w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, zwane dalej "użytkami rolnymi" (...): a) zadeklarowane we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach danego pakietu lub danego wariantu, b) spełniające warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, c) objęte obszarem zatwierdzonym w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 (dalej: rozporządzenie nr 640/2014). Rolnik lub zarządca realizuje zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne od 15 marca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie pierwszej płatności rolno –środowiskowo-klimatycznej (§ 5 ust. 4 rozporządzenia). Zgodnie zaś z § 6 ust. 1 rozporządzenia, wielkość obszaru objętego zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym oraz miejsce realizacji tego zobowiązania nie podlegają zmianie w trakcie jego realizacji, z wyjątkami, które w niniejszej sprawie nie miały zastosowania. Nie ulega wątpliwości, na co zasadnie wskazały organy w swoich rozstrzygnięciach, podstawowym warunkiem do otrzymania wsparcia jest realizowanie zobowiązania, którego się podjął rolnik. Oczywiste także jest, że deklarując przystąpienie do danego programu producent rolny przyjmuje na siebie zobowiązania do spełnienia wszystkich wymogów otrzymania płatności, w tym przede wszystkim wymogów, które zostały zadeklarowane w ramach zobowiązania we wniosku o przyznanie płatności. Przypomnieć w tym miejscu należy, że przystąpienie do programu jest dobrowolne, jednak wybór ten nakłada na rolnika obowiązek realizacji konkretnych praktyk. Obowiązkiem rolnika jest zatem realizacja całego wieloletniego zobowiązania, co do którego się zobowiązał we wniosku i w rozumieniu do tak rozumianego zobowiązania powinien być odnoszony zakres jego niewykonania. Tym samym, producent nie będzie realizował zobowiązania zarówno w sytuacji, gdy nie będzie w ogóle realizował zobowiązania, do którego się zobowiązał, jak i w sytuacji gdy będzie realizował zobowiązanie w części. Jak wynika z przytoczonej regulacji zobowiązanie rolno–środowiskowo–klimatyczne powinno być realizowane przez 5 lat (lub 2 lata jeśli zostało podjęte po 14 marca 2021 r. jak w niniejszej sprawie - § 36a rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego) od dnia 15 marca, w którym został złożony wniosek o przyznanie pierwszej płatności i polega na przestrzeganiu wymogów przypisanych do poszczególnych pakietów i wariantów tego zobowiązania. Tak więc kluczową zasadę programów rolno-środowiskowo-klimatycznych jest niepodzielność i ciągłość podjętego zobowiązania. W praktyce oznacza to, że beneficjent nie może wybiórczo stosować praktyk ekologicznych – muszą one być realizowane: - przez cały czas (zwykle 5 lat), bez przerw między sezonami; - na wszystkich gruntach objętych programem, zgodnie z planem działalności rolnej; - zgodnie z wymogami, ponieważ każde odstępstwo na jednej działce lub w jednym roku może skutkować sankcjami dla całego zobowiązania. Organ odwoławczy słusznie zatem uznał, że realizacja celu środowiskowego jest skuteczna tylko wtedy, gdy jest kompletna i systematyczna. Wobec tego, w ocenie Sądu, oczywiste jest, że producent rolny, który wyzbył się części działek nie realizuje zobowiązania zgodnie z tym co do zadeklarował na cały okres realizacji programu. Realizacja zobowiązania rolno–środowiskowo–klimatycznego bowiem, jak zasadne wskazał organ odwoławczy, ma się odbywać w całym okresie referencyjnym, ma dotyczyć wszystkich deklarowanych działek i ma mieć charakter ciągły. Przy czym, okres referencyjny dla każdego wniosku i płatności (w tym wieloletniej) jest badany dla każdego roku płatności odrębnie. W związku z tym, w przypadku rozstrzygania sprawy o przyznanie płatności rolno–środowiskowo–klimatycznej za konkretny rok realizacji zobowiązania na skutek wzruszenia, w trybie nadzwyczajnym, ostatecznej decyzji administracyjnej, znaczenie będzie miało, czy rolnik posiadał grunty objęte zobowiązaniem ciągle w okresie referencyjnym. Przypomnieć należy, na co również zasadnie wskazywały organy orzekające w sprawie, że w przypadku zobowiązania rolno–środowiskowo–klimatycznego rolnik oprócz warunku polegającego na posiadaniu tytułu prawnego do gruntu na dzień 31 maja danego roku musi zatem spełniać również warunek posiadania tego gruntu w okresie referencyjnym, a więc w okresie od dnia 15 marca roku N do 14 marca roku N + 1 (okres referencyjny). Nie ulega wątpliwości, że strona podpisując każdorazowo, a więc czy to pierwszy swój wniosek o płatność, czy też wniosek kontynuacyjny, podejmuje odpowiedzialność za jego wypełnienie i oświadcza, że znane są jej zasady przyznawania płatności objętych wnioskiem, a więc również zasada posiadania działek w sposób ciągły w okresie referencyjnym. Strona zobowiązuje się nadto do niezwłocznego informowania na piśmie o każdym fakcie, który ma wpływ na przyznanie, pobieranie lub wypłacanie płatności, o każdej zmianie stanu faktycznego lub prawnego, objętych wnioskiem, powstałej w okresie trwania zobowiązań, a w szczególności, jeżeli zmiana ta dotyczy: wykorzystania gruntów rolnych, wielkości powierzchni czy przeniesienia własności części albo wszystkich działek rolnych objętych wnioskiem na rzecz innego producenta rolnego. W ocenie Sądu, zgodnie z tym co zostało już wskazane powyżej, w rozpoznawanej sprawie zaistniała konieczność wznowienia postępowania, podstawa wznowienia postępowania potwierdziła się, gdyż wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydawał decyzję, o których strona nie poinformowała organu do czasu wydania decyzji z 7 kwietnia 2023 r. Po wznowieniu postępowania organ prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy. W świetle powołanych wyżej przepisów prawnie relewantne dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji pozostawały jedynie następujące fakty: - złożenie przez skarżącą wniosku o pomoc na 2022 r. w dniu 16 maja 2022 r.; - informacje o zakończeniu umowy dzierżawy z dniem 30 listopada 2022 r. co do jednej z działek oraz zbycie 12 stycznia 2023 r. innych działek, dla których składała wniosek, które to informacje wpłynęły do organu 11 i 12 kwietnia 2023 r.; - niepoinformowanie właściwego organu o utracie posiadania i prawa własności działek; - wydanie decyzji o przyznaniu pomocy na rzecz skarżącej w dniu 7 kwietnia 2023 r. Ww. stan faktyczny znajduje oparcie w dokumentacji akt sprawy. Zdaniem Sądu, organ szczegółowo zbadał i opisał każdą z działek zadeklarowanych do płatności. Zatem, mając na uwadze powyższe w przedmiotowej sprawie prawidłowo ustalono, że skarżąca na zadeklarowanych we wniosku w roku 2022 działkach nie realizowała podjętego 2-letniego zobowiązania rolno–środowiskowo- klimatycznego. Wbrew twierdzeniom skarżącej, organ określił również obszary uznane za nieuprawnione do płatności oraz przyczynę wykluczenia. Organ wskazał też w decyzji okresy posiadania działek, wynikające z uzyskanych informacji, które miały znaczenie dla rozpoznania sprawy, a w konsekwencji dla pomniejszenia przyznanych płatności. Natomiast kwestia, kiedy doszło do przejęcia posiadania działek przez nabywców w związku ze sprzedażą nie ma w rozpoznawanej sprawie znaczenia, gdyż nie zmienia to faktu, że sprzedaż działek w ww. okresie referencyjnym spowodowała, że strona nie mogła realizować zobowiązania zgodnie z wnioskiem, o czym nie poinformowała organu przed wydaniem decyzji, tj. przed z 7 kwietnia 2023 r. Ustalając różnicę między powierzchnią zadeklarowaną a uprawnioną do płatności organ oparł się na dowodach zebranych podczas kontroli administracyjnej w postaci m.in.: deklaracji strony, informacji z systemu identyfikacji działek rolnych, z pism nabywcy działek i skarżącej. Wszystkie te dowody zostały kompleksowo rozważone, czemu dano wyraz w sposób wystarczający i zrozumiały w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd nie podzielił zatem zarzutów skargi dotyczących naruszenia przez organ przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego. W art. 4 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2298, dalej: "u.w.r.o.w."), przyjęto, że z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2021 r. poz. 256 ze zm.), chyba że ustawa stanowi inaczej. Zgodnie zaś z art. 27 ust. 1 pkt 1-4 u.w.r.o.w., w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie stoi na straży praworządności (pkt 1), jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy (pkt 2), udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (pkt 3), zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się (pkt 4). Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 27 ust. 2 u.w.r.o.w.). Z powyższego wynika, że w postępowaniu, którego przedmiotem jest m.in. przyznanie płatności rolno–środowiskowo–klimatycznych, niektóre z zasad postępowania dowodowego wynikające z k.p.a. zostały wyłączone lub ograniczone. Oznacza to, przeciwnie do twierdzeń skargi, że w sytuacji zgromadzenia przez organ materiału dowodowego podważającego posiadanie przez stronę spornych działek w okresie referencyjnym, to obowiązkiem strony, stosownie do art. 27 ust. 2 u.w.r.o.w., było przedstawienie takich dowodów oraz wyjaśnień co do okoliczności sprawy, które by podważyły dowody zgromadzone przez organy. Ustanowiona w powołanym przepisie reguła dowodzenia oznacza, że to na stronie ciążył obowiązek udowodnienia faktów uzasadniających kierowane względem organów żądania przyznania płatności w odniesieniu do działek o numerach ewidencyjnych nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz działki nr [...]. Wskazane regulacje u.w.r.o.w. nakładają na organy administracyjne wyłącznie obowiązek rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, wprowadzając tym samym odstępstwo od określonej w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. zasady podejmowania z urzędu czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Porównanie regulacji dotyczących postępowania w sprawie przyznania płatności z zasadami ogólnymi wymienionymi w k.p.a. wskazuje, że ustawodawca w omawianej kategorii spraw uczynił pewien wyjątek od zasady inkwizycyjności wyrażonej w art. 7 k.p.a. Zgodnie z tą zasadą, organy administracji publicznej w toku postępowania podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Natomiast w przypadku analizowanej płatności obowiązek ten został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Dotyczy to przede wszystkim dowodów wskazanych we wniosku oraz w innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę. Organy administracji publicznej nie mają zatem obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Stanowisko organu odwoławczego w powyższym zakresie należy zatem w pełni zaaprobować. W niniejszej sprawie skarżąca, pomimo konsekwentnego twierdzenia o niewykazaniu przez organy okresu posiadania przez nią działek oraz o braku rozstrzygnięcia o płatnościach nabywców, nie przedstawiła dowodów ani też wyjaśnień co do okoliczności wskazanych przez organ, które mogłyby podważyć ustalenia zawarte w tym zakresie w zaskarżonej decyzji. Wyraźnego zaznaczenia wymaga, że niewystarczające było podjęcie gołosłownej polemiki ze stanowiskiem organu, bez przedstawienia stosownych dowodów. Wskazać przy tym należy, że kwestia przyznania płatności rolno - środowiskowo -klimatycznych na 2022 rok nabywcom działek pozostaje poza sferą kontroli sądowej w niniejszym postępowaniu, wobec czego również zarzuty strony związane z tą materią należy uznać za bezprzedmiotowe. Jak wskazano na wstępie, zarówno organ orzekający w trybie nadzwyczajnym, jak i sąd kontrolujący zastosowanie tego trybu, nie mogą wyjść poza zakres podstawy wznowienia. Wznowienie nastąpiło w związku z ujawnieniem przed organem nowych dowodów, co także w ocenie Sądu – oznaczało, że strona w stosownym okresie referencyjnym nie była posiadaczem działek, co uzasadniało konieczność wznowienia postępowania w sprawie przyznania płatności za 2022 r. Przedmiotem postępowania nie był więc wniosek o wstąpienie do toczącego się postępowania o przyznanie kolejnej płatności na 2 rok realizacji zobowiązania rolno–środowiskowo–klimatycznego przez S. B.. Podnoszone w skardze okoliczności dotyczące sytuacji nabywców działek w świetle obowiązujących i powołanych wyżej przepisów prawa, nie mogły być zatem uznane za mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. W kwestii zarzutu naruszenia art. 10 k.p.a. i pozbawienia strony prawa do udziału w postępowaniu administracyjnym, gdyż nie zawiadomiono jej o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym oraz uniemożliwiono wypowiedzenie się przed wydaniem zaskarżonej decyzji, podkreślić ponownie należy, że do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy k.p.a. chyba że ustawa stanowi inaczej, a zgodnie z art. 27 ust. 1 pkt 2 u.w.r.o.w organ udziela stronom, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, tylko na żądanie strony, a niesporne jest, że strona takiego żądania nie zgłosiła, a ponadto, iż zgodnie z art. 27 ust. 2 tej ustawy strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne, a wobec tego stosowanie art. 8 § 1 i art. 9 k.p.a. jest w sprawie przyznania płatności rolno – środowiskowo - klimatycznej ograniczone, tylko do spraw, w których strona zgłosiła organowi żądanie w trybie art. 27 ust. 1 pkt 3 ustawy, zaś hipoteza normy z art. 7 k.p.a. z uwagi na brzmienie art. 27 ust. 2 ustawy jest ograniczona tylko do dowodów przedstawionych przez stronę i wyłączony jest wynikający z treści art. 7 k.p.a. obowiązek działania organu ex offjcio z urzędu w tego typu sprawach, a wobec powyższego zarzuty skargi sprowadzające się do naruszenia przez organy art. 7 k.p.a i art. 10 k.p.a. nie mogły zostać uwzględnione. Zdaniem Sądu, wbrew twierdzeniom skarżącej, istotne dla rozstrzygnięcia sprawy ustalenia i dokonana ocena znalazły również odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego, stosownie do treści art. 107 § 3 k.p.a., przy realizacji zasady przekonywania zawartej w art. 11 k.p.a. Obowiązkiem organu odwoławczego wynikającym z art. 107 § 3 k.p.a. było wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Zatem organ miał obowiązek odnieść się do argumentów strony w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia zapadłego w związku podstawami wznowienia i temu obowiązkowi zadośćuczynił. Reasumując, Sąd zgodził się zatem z organem odwoławczym, że w sprawie zaistniała przesłanka wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną z uwagi na nowe dowody, tj. informację o zbyciu działek wynikającą ze złożenia 11 kwietnia 2023 r. wniosku na rok 2022 o wstąpienie do toczącego się postępowania o przyznanie kolejnej płatności przez S. B. oraz informację od strony z 12 kwietnia 2023 r. o zakończeniu umowy dzierżawy z dniem 30 listopada 2022 r. Przy czym, wniosek o wstąpienie do toczącego się postępowania o przyznanie kolejnej płatności przez S. B. nie był w niniejszej sprawie procedowany. Dowody te mają cechę nowości, nie były znane organowi wydającemu decyzję, istniały w dacie wydania decyzji ostatecznej i posiadają cechę istotności dla sprawy. Wystąpienie przesłanki nowego dowodu i nowej okoliczności stanowiło bez wątpienia podstawę do weryfikacji ostatecznej decyzji w sprawie przyznania płatności rolno–środowiskowo-klimatycznej na 2022 r. Skoro tak, to uznać należało, że wystąpiła istotna dla sprawy nowa okoliczność faktyczna istniejąca w dniu wydania decyzji (zbycie oraz utrata dzierżawy działek, do których skarżąca uzyskała pomoc), która była nieznana organowi. Nie ulega wątpliwości bowiem, że gdyby bowiem organ wiedział w dacie wydania decyzji o wyzbyciu się przez skarżącą własności niektórych działek i utracie dzierżawy jednej z nich byłby zobowiązany do tego, by przyznania pomocy rolno–środowiskowo-klimatycznej odmówić co do tych działek. Zatem w pełni uzasadnione było wznowienie postępowania przez organ administracji na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i wydanie przez ten organ decyzji zmieniającej decyzję co do wysokości płatności poprzez jej zmniejszenie z uwagi brak możliwości realizowania zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego na części działek objętych wnioskiem na 2022 r. Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.