I SA/Sz 460/08

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie – - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 29 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia[...] . Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych p o s t a n a w i a: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego Skarżący A. T. w związku z wezwaniem Sądu do uiszczenia opłaty sądowej w kwocie 200 zł od wniesionej skargi na wyżej powołaną decyzję złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu - radcy prawnego i adwokata. W uzasadnieniu wniosku A. T. wskazał, że prowadzi gospodarstwo biodynamiczno-organiczne, tj. ekologiczne, zajmujące się hodowlą bydła, produkcją i sprzedażą warzyw, na które w latach 2006-2007 nie otrzymał dotacji. Nie posiada żadnych innych dochodów, środków finansowych na rozwój gospodarstwa. Ponadto wnioskodawca podał, że jego sytuacja jako rolnika prowadzącego gospodarstwo ekologiczne jest inna niż właścicieli gospodarstw konwencjonalnych, dotacje warunkują produkcję żywności w ilości dziesięciokrotności otrzymanej sumy. Z oświadczenia o stanie rodzinnym wynika, że ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym pozostają żona i trzy córki w wieku 16, 20, 26 lat. W oświadczeniu majątkowym wnioskodawca podał, że posiada dom o pow. 300 m kw., mieszkanie o pow. 100 m kw, nieruchomość rolną o pow. 28,94 ha, zabudowania gospodarskie (obora, garaże). Nie posiada zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych, itp.), a przedmioty wartościowe o wartości powyżej 3000 EURO to ciągnik C-360, 5 przyczep do zbierania siania, kosiarka i inne urządzenia i maszyny rolnicze, ponadto 300 ton kompostu, 30 szt bydła, 3 konie. W oświadczeniu o dochodach skarżący podał rentę otrzymywaną z tytułu niepełnosprawności przez córkę skarżącego w kwocie 475 zł miesięcznie. A. T., wykonując wezwanie z dnia 1 października 2008 r. do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń, wyjaśniających wątpliwości co do stanu majątkowego, wysokości dochodów, stanu rodzinnego i uzupełniających dane, nadesłał: 1. oświadczenie z dnia 15.10.2008 r., w którym wskazał, że rzeczywiste dochody z gospodarstwa z ostatnich 6 miesięcy tworzą zyski ze sprzedaży młodego bydła, produktów warzywnych, kredytu gotówkowego, gromadzenia pasz na okres zimowy, nie podając żadnej ich wysokości. Ponadto skarżący wyjaśnił, że wszyscy członkowie rodziny pracują w gospodarstwie, dwie córki uczą się poza domem w Pomaturalnym Dwuletnim Studium Leśnym w G. k/P. oraz w Technikum Leśnym, nie pobierają w tych szkołach stypendium. Wydatki z dwóch miesięcy wynoszą ok. 2000 zł. 2. odpis decyzji Burmistrza R. z dnia 14 lutego 2008 r. w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2008 r., z którego wynika łączna powierzchnia użytków rolnych 51,45 ha, 3. odpis przekazu pocztowego renty otrzymanej przez M.T. w październiku w kwocie 475,38 zł oraz odpis decyzji ZUS z dnia 15 marca 2008 r. o podwyższeniu jej renty socjalnej od marca 2008 r., 4. odpis decyzji Powiatowego Urzędu Pracy w Ł. z 30 lipca 2008 r. o przyznaniu córce skarżącego J. T. prawa do stypendium okresie odbywania stażu w wysokości 772,60 zł miesięcznie od dnia 22 lipca 2008 r., 5. odpisy decyzji Kierownika Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. odmawiających za lata 2005, 2007 przyznania dopłat unijnych do rolnictwa, 6. zaświadczenie Ośrodka Pomocy Społecznej w R. z dnia 13 października 2008 r. zaświadczające, że A. T. korzystał ze świadczeń pomocy społecznej w formie jednorazowego zasiłku celowego w miesiącu listopadzie 2006 r. w ramach programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy w wysokości 1392 zł. Przedłożono także faktury za energię elektryczną za miesiące styczeń, lipiec, wrzesień 2008 r. w kwotach 293, 277 i ok. 235 zł oraz za wodę w kwocie 119 zł, stanowiącej jednocześnie wezwanie do zapłaty zaległości w kwocie 2.746,80 zł . Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270, ze zm), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 w/w ustawy). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 w/w ustawy). Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.) jest uzależnione od wykazania przez stronę będącą osobą fizyczną, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Ciężar dowodu takich okoliczności spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 § 1 p.p.s.a zwrotu "gdy wykaże". Do Sądu należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Brak wskazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy wręcz uniemożliwia sądowi merytoryczną ocenę wniosku. Przypomnieć należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Każdy zatem, kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Podkreślenia także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Wnioskodawca ubiega się w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Po dokonaniu analizy wniosku skarżącego oraz załączonych do niego dokumentów należało uznać, że skarżący nie wykazał, że zasługuje na dofinansowanie jego sprawy we wnioskowanym zakresie z budżetu państwa. Przede wszystkim z tego względu, że nie jest możliwe dokonanie rzetelnej oceny jego sytuacji materialnej i jednoznaczne stwierdzenie, czy skarżący nie ma jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów postępowania i ustanowienie pełnomocnika. Skarżący bowiem, pomimo stosownego wezwania, nie ujawnił wysokości swoich dochodów z prowadzonego gospodarstwa rolnego ograniczając się jedynie do wskazania, że otrzymuje zyski ze sprzedaży młodego była i sprzedaży warzyw. Ponadto analizując wniosek skarżącego w pozostałym zakresie należy zwrócić uwagę, że podano w nim, że czteroosobowa rodzina utrzymuje się jedynie z renty otrzymywanej przez niepełnosprawną córkę w kwocie ok. 500 zł. Dopiero w wykonaniu wezwania wnioskodawca uzupełnił dane w tym zakresie, przedkładając dokument, z którego wynika, że również druga córka od miesiąca lipca 2008 r. pobiera z urzędu pracy tzw. stażowe w kwocie 772,60 zł, a prowadzi z rodziną wspólne gospodarstwo domowe. Nie zostało również wykonane zobowiązanie w zakresie przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych i nie wyjaśniono przyczyn tego braku. Powyższe okoliczności rodzą przypuszczenie, że wnioskodawca nie ujawnia wszystkich danych o środkach pieniężnych, którymi faktycznie dysponuje, a we wniosku podaje tylko takie dane, które mają świadczyć o jego złej kondycji finansowej. Istnieje również wątpliwość co do zgodności ze stanem rzeczywistym podanej w oświadczeniu powierzchni uprawianych gruntów rolnych. W formularzu wnioskodawca podaje, iż jest to powierzchnia 28,94 ha, natomiast w przedłożonej przez stronę decyzji w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2008 r., wpisana jest powierzchnia użytków rolnych wynosząca 51,45 ha. Skarżący nie wyjaśnił także w jaki sposób są wykorzystywane posiadane nieruchomości mieszkalne: dom o pow. 300 m kw i mieszkanie o pow. 100 m kw. Powyższa niestaranność w wykonaniu zobowiązania do przedłożenia istotnych dokumentów i oświadczeń dotyczących sytuacji materialnej skarżącego i wątpliwości co do kompletności i prawdziwości danych powoduje, że wniosek nie może zostać uwzględniony, bowiem skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 20 stycznia 2006 r., sygn. akt I OZ 1551/05, że "to do Sądu należy uznanie, czy złożone oświadczenie o stanie majątkowym i dochodach ma charakter wyczerpujący i dostateczny. W kompetencji Sądu pozostaje również uznanie, jakie informacje niezbędne są dla stwierdzenia istnienia przesłanek dla przyznania prawa pomocy. Sąd miał zatem podstawy do żądania dodatkowych informacji, także tych dotyczących wysokości wydatków ponoszonych przez skarżącego w związku z utrzymaniem. Przepis art. 255 p.p.s.a. nakłada bowiem na stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy obowiązek złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych na wezwanie Sądu. W konsekwencji strona, która nie realizuje obowiązków wynikających z wezwania Sądu, nie ma podstaw oczekiwać rozstrzygnięcia zgodnego z wnioskiem." Z tych względów orzeczono jak w sentencji.