I SA/Sz 478/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie – Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R B o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za [...] r. wraz z odsetkami p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy Skarżąca wraz ze skargą na wyżej opisaną decyzję złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, sprowadzających się na obecnym etapie postępowania do wpisu od skargi w kwocie [...] zł. Z uzasadnienia wniosku oraz złożonych dodatkowych dokumentów i oświadczeń w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego, wynika, co następuje. Skarżąca oświadczyła, że sytuacja finansowa nie pozwala na wniesienie opłaty sądowej ze względu na brak środków do normalnego funkcjonowania firmy i rodziny. Wskazała na zadłużenie w bankach na kwotę [...] zł, których obsługa kosztuje [....] zł miesięcznie. Wskazała przy tym na zadłużenie w ZUS w kwocie [...] zł. Skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe razem z mężem, który nie otrzymuje żadnych dochodów. Skarżąca oświadczyła, że oprócz działalności gospodarczej nie posiada innego zatrudnienia. Podała, że prowadzona przez nią działalność gospodarcza przynosi straty. Jest to wynikiem bardzo wysokiego obciążenia ratami kredytów w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą i niewystarczającymi dochodami. Suma rat kredytów firmowych stanowi kwotę [...] zł. Z przedłożonych kopii podatkowej księgi przychodów i rozchodów [....] za miesiące [...] r. wynika, że od początku roku [....] r. skarżąca zaewidencjonowała przychód w wysokości [...] zł oraz poniosła koszty uzyskania przychodu w wysokości [...] zł. Jak wynika z oświadczenia skarżącej ( k. 91 akt administracyjnych) prowadzi ona działalność gospodarczą w zakresie internetowej (detalicznej i hurtowej) sprzedaży suplementów diety. Skarżąca oświadczyła, że koszty utrzymania rodziny, spłata kredytu hipotecznego oraz koszty leczenia męża stanowią kwotę [...] zł miesięcznie. Przedłożone faktury potwierdzają, że miesięczne Skarżąca ponosi wydatki średnio ok. [...] zł na opłatę podatku od nieruchomości, wywóz ścieków, wodę, energię, gaz, lekarstwa, a na rehabilitację męża [....] zł Z przedstawionych wyciągów z rachunków bankowych Skarżącej (rachunki firmowe oraz prywatne) wynika, że za ich pośrednictwem Skarżąca reguluje bieżące płatności związane z kredytami ( np. 6 maja 2011 r. zleciła trzy przelewy z rachunku osobistego na łączną kwotę [...] zł k.91), umowami ubezpieczenia, opłatami za prowadzenie rachunku, itp. oraz sporadycznie otrzymuje dokonane z innego swojego rachunku wpłaty własne ( np. zasilenie rachunku osobistego kwotą [...] zł w dniu 6 maja 2011 r.k.93). Odnośnie do majątku Skarżąca wskazała na dom o powierzchni [...] Podała, że nieruchomość jest obciążona hipoteką na kwotę [...] f s. Innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, itp. ) Skarżąca nie wykazała. Dodała, że małżonek [....] nie posiada majątku odrębnego, jest osobą niepełnosprawną po udarze mózgu (zaświadczenie lekarskie k. 84 akt administracyjnych). Dopiero w odpowiedzi na wezwanie referendarza skarżąca wykazała, że zarówno ona, jak i jej maż, posiadają udziały w Spółce [...] o wartości odpowiednio: [...] zł i [...] zł, a posiadaną z urzędu informacją jest pełnienie przez Skarżącą i jej męża funkcję prezesa i vice prezesa zarządu tej Spółki ( dane internetowe z KRS nr[...] – wydruk k. 96 akt ). Skarżąca nie przedstawiła, wbrew wezwaniu, wykazu i wyciągów z rachunków bankowych jej męża oraz nie ustosunkowała się do tej części wezwania referendarza sądowego. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym – wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. – strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zwolnienie od kosztów sądowych, stanowiące prawo pomocy w zakresie częściowym jest wyjątkiem od powyższej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej, o ile wykaże ona brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Z treści tego przepisu wynika, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Natomiast rozstrzygnięcie Sądu (referendarza sądowego) w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004). Powyższy pogląd znajduje również oparcie w orzecznictwie sądowym. Jeżeli fakty, które strona podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt FZ 360/04, niepubl.). Do oceny Sądu (referendarza sądowego) należy uznanie, czy strona ubiegająca się o takie zwolnienie wykazała, że spełnia wskazane przesłanki. Podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego na wniosku składanym przez strony na urzędowym formularzu (art. 252 § 1 p.p.s.a.). Należy zauważyć, że postępowanie w przedmiocie udzielenia prawa pomocy, stanowiącego rodzaj dotacji z budżetu państwa, powinno charakteryzować się współdziałaniem strony i Sądu (referendarza sądowego). Dane wykazane przez stronę w formularzu powinny być na tyle szczegółowe, wiarygodne i rzetelne, aby umożliwiały dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji finansowej strony. W razie pojawienia się wątpliwości, co do przedstawionych informacji, bądź jeśli okażą się one niewystarczające dla oceny, strona wezwana na podstawie art. 255 p.p.s.a. o nadesłanie dodatkowych dokumentów i oświadczeń jest zobowiązana do ich dostarczenia, a w sytuacji gdy jest to niemożliwe lub utrudnione – do jakiegokolwiek ustosunkowania się do wezwania. Wskazać w tym miejscu jeszcze należy, że, jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 5 maja 1967 r., sygn. akt I Cz 37/67, opubl. LEX nr 6155 oraz Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach o sygn. akt II FZ 43/05, I FZ 403/05., I FZ 13/11 z 8 kwietnia 2011 r. dostępny w bazie orzeczeń NSA, orzeczenia.nsa.gov.pl, małżonkowie mają obowiązek – wynikający z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego – wzajemnej pomocy w ponoszeniu kosztów sądowych, a obowiązek ten istnieje niezależnie od łączącego małżonków ustroju majątkowego. Pozostawanie więc wnioskodawcy we wspólnym gospodarstwie domowym ze współmałżonkiem, usprawiedliwia ocenę możliwości płatniczych w odniesieniu do sytuacji majątkowej całej rodziny. Wniosek skarżącej nie może zostać uwzględniony, gdyż analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że skarżąca nie wykazała w sposób dostatecznie przekonywujący, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w sprawie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie referendarza sądowego Skarżąca nie przedstawiła pełnej i wyczerpującej informacji o swoich możliwościach finansowych. Jak już wskazano wyżej, to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Informacje podane w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy jak również wynikające z przedłożonych dokumentów i dodatkowych oświadczeń nie pozwalają na dokonanie jednoznacznej i nie budzącej wątpliwości oceny rzeczywistych możliwości finansowych wnioskodawcy. Z jednej strony z oświadczenia skarżącej wynika, że prowadzona przez nią działalność gospodarcza [...]jest jedynym źródłem utrzymania rodziny, a nadesłane, opisane wyżej dokumenty potwierdzają, że skarżąca od początku roku do kwietnia 2011 r. zaewidencjonowała stratę z działalności, co oznacza brak dochodu do opodatkowania. Jak wynika z zeznania podatkowego za 2009 r. ( PIT-36 k. 37 akt administracyjnych) Skarżąca deklarowała już stratę z działalności gospodarczej za 2009 r. (o wartości [...]zł). Z drugiej strony z akt sprawy wynika, że Skarżąca ponosi na bieżąco wydatki na utrzymanie, w tym na leczenie i rehabilitację niepełnosprawnego męża, spłatę kredytów, opłatę mediów, nie wskazując przy tym źródeł finansowania tych wydatków. Podkreślenia wymaga też fakt, że dopiero w odpowiedzi na wezwanie referendarza Skarżąca przedstawiła dane dotyczące posiadanych praw majątkowych ( udziały w spółce prawa handlowego), nie podając już z własnej inicjatywy czy, i ewentualnie jakie dochody w związku z tym udziałem otrzymuje skarżąca i jej małżonek. Skarżąca nie podała również istotnej dla ewentualnych możliwości płatniczych okoliczności, że w Spółce pełni funkcję Prezesa Spółki, a jej mąż jest w niej Wiceprezesem. Skoro Skarżąca podaje wybiórcze, niepełne informacje dotyczące sytuacji finansowej i majątkowej swej rodziny, pomijając przy tym część wezwania dotyczącą rachunków bankowych Jej męża, niemożliwe jest dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji finansowej Skarżącej i jej możliwości płatniczych, co tym samym wiąże się z negatywnymi dla niej konsekwencjami w postaci odmowy przyznania prawa pomocy Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono, jak na wstępie.