I SA/Sz 491/09

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie – - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie z jego skargi na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania. p o s t a n a w i a: przyznać wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych Skarżący K.K. w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia opłaty sądowej w kwocie 100 zł od wniesionej skargi na wyżej powołane postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, złożył na urzędowym formularzy PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z uzasadnienia wniosku, złożonych oświadczeń i dokumentów wynika, następujący stan faktyczny. Skarżący był zatrudniony przez 23 lata w Nadleśnictwie "S"; w chwili obecnej pozostaje bez pracy i żadnych stałych dochodów. W dniu 10 czerwca 2008 r. została z nim rozwiązana umowa o pracę w trybie art. 53 § 1 pkt "b" Kodeksu pracy, w związku z tym przed sądem cywilnym toczy się postępowanie z powództwa skarżącego o odszkodowanie. W chwili obecnej skarżący utrzymuje się z pożyczek udzielanych przez rodziców i brata. Według oświadczenia skarżącego są to kwoty ok. [...] miesięcznie, które będzie musiał oddać. Skarżący oświadczył, że nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, ze względu na ubieganie się o świadczenie rehabilitacyjne w ZUS. Skarżący nie korzysta i nie korzystał z pomocy społecznej (zaświadczenie MOPS z dnia 21 lipca 2009 r. – k. 42). Skarżący, w dodatkowym oświadczeniu wyjaśnił też, że wniosek o świadczenie rehabilitacyjne do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych złożył w dniu 27 listopada 2008 r., a sprawa jest w toku, ponieważ została z odwołaniem przekazana w dniu 7 lipca 2009 r. do Sądu Pracy i jest prowadzona pod sygn. akt IV U 141.09 (k. 32). Skarżący wskazał także, iż powodem rozwiązania z nim umowy o pracę był zły stan zdrowia, co potwierdza przedłożona dokumentacja medyczna (k. 28-31). Ponadto, w związku z chorobą skarżący ponosi koszty leczenia w kwocie ok. [...] miesięcznie. Oświadczył też, że ze względu na opieszałość organów był zmuszony w 2008 r. zaciągnąć kredyt na życie i leczenie w kwocie [...] (rata [...] miesięcznie). Kredytu tego w chwili obecnej nie spłaca, powstała z tego tytułu zaległość w kwocie [...] (wezwanie firmy windykacyjnej z dnia 24 czerwca 2009 r. – k. 65). K.K., odnośnie stanu rodzinnego wyjaśnił, iż zgodnie z wyrokiem Sądu Okręgowego w Koszalinie I Wydział Cywilny z dnia 16 grudnia 2003 r. (sygn. akt I 2c/1253/03) jest po rozwodzie, ale nie dysponuje dokumentem dotyczącym rozwodu; wskazał także, że była małżonka wraz z dziećmi i swoim aktualnym mężem zamieszkują w N. (oświadczenie skarżącego z dnia 10 grudnia 2004 r. o wyrażeniu zgody na wyjazd dzieci poza granice kraju – k. 64). W związku z rozwodem i nadaną klauzulą wykonalności w/w orzeczeniu, od dnia 14 stycznia 2004 r. jest zobowiązany do płacenia alimentów na dzieci w kwocie [...] miesięcznie, a z powodu zaległości w ich płaceniu (na kwotę [...]) została wszczęta egzekucja i w dniu 29 czerwca 2009 r. zajęto skarżącemu rachunek bankowy (zawiadomienie Komornika z dnia 29 czerwca 2009 r. – k. 33). W oświadczeniu majątkowym skarżący podał, że nie posiada żadnego majątku w postaci nieruchomości, jak i wartościowych rzeczy ruchomych, nie posiada też zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych itp.). Natomiast z akt administracyjnych wynika, że jako producent rolny (zarejestrowany w dniu 9 czerwca 2006 r. zgodnie z przedłożonym zaświadczeniem Agencji RiMR – k. 47) we wniosku o przyznanie płatności do rolnictwa (JPO i UPO) na rok 2008 zadeklarował działkę rolną nr [...], położoną w województwie [...], powiat [...], gmina [...], obręb [...] o pow. 12,39 ha. W dodatkowym oświadczeniu skarżący wyjaśnił, że przedmiotowa działka została zakupiona w 2006 r. przez skarżącego i jego brata na współwłasność, po 50 % udziału (kopia wstępnej umowy sprzedaży z dnia 15 maja 2006 r. - k. 66). Działka zabudowana jest budynkiem mieszkalnym o pow. 80 m kw., wymagającym remontu, skarżący jest tam zameldowany i zamieszkuje, prowadząc jednoosobowe gospodarstwo domowe. Brat skarżącego – A.K., przebywa i pracuje w N. Opłaty związane z zajmowanym lokalem to między innymi rachunki za energię elektryczną. Grunty rolne nie są w chwili obecnej wykorzystywane rolniczo (są ugorowane), w związku z tym nie są ponoszone żadne wydatki związane z ich użytkowaniem, a skarżący czerpie pożytki jedynie z ogródka przydomowego. W oświadczeniu z dnia 23 lipca 2009 r. skarżący wskazał, że na dzień 27 lipca 2009 r. nie prowadzi działalności rolniczej, z której uzyskiwałby przychody, wobec pozbawienia go przez organ administracji możliwości inwestowania. Ponadto wyjaśnił, iż w dniu 29 czerwca 2009 r. pisemnie zrezygnował z całości wnioskowanych dopłat na 2009 r., ponieważ został skrzywdzony pozbawieniem dopłat za 2008 r. (decyzje o odmowie przyznania płatności – k. 51 i 53, pismo skarżącego do Kierownika Biura Powiatowego ARMiR z 29.czerwca 2009 r. – k. 44-45). Skarżący przedłożył także odpisy dwóch decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] o przyznaniu płatności do gruntów rolnych oraz ONW na rok 2007 w wysokości [...] (JPO i UPO) oraz [...] (ONW). Skarżący wyjaśnił także, iż wcześniej posiadany majątek, przekazany po rozwodzie małżonce i dzieciom to mieszkanie służbowe 3-pokojowe z garażem oraz jego wyposażenie, na co nie posiada dokumentów, ponieważ wykaz majątku pozostawił w Sądzie Cywilnym po sprawie rozwodowej. Skarżący przedłożył wyciągi z rachunku bankowego prowadzonego w Banku [...] za okresy: - od 1 stycznia 2009 r. do 31 stycznia 2009 r., z którego wynika saldo końcowe w kwocie [...] oraz wpływ środków w kwocie [...], - od 1 marca 2009 r. do 31 marca 2009 r., z którego wynika saldo końcowe w kwocie [...] oraz wpływ środków w kwocie [...], - od 1 kwietnia 2009 r. do 30 kwietnia 2009 r., z którego wynika saldo końcowe w kwocie [...] oraz dwa zasilenia rachunku na kwotę [...], - od 1 maja 2009 r. do 31 maja 2009 r., z którego wynika saldo końcowe w kwocie [...], a także wpływ środków w kwocie [...]. Wnioskodawca nie przedłożył dalszych wyciągów, za okres od 31 maja do 30 czerwca 2009 r., wyjaśniając, iż wyciągi bankowe są wysyłane na adres domowy, zgodnie z umową z bankiem, tylko wówczas gdy występują na koncie obroty. Oświadczył też, że nie korzysta z kart kredytowych. Z nadesłanego pisma Banku [...] z dnia 2 czerwca 2009 r. wynika, iż bank ten wypowiedział umowę rachunku tam prowadzonego, w związku z niespłaceniem zadłużenia z tytułu debetu limitowanego; łączne zadłużenie z tego tytułu na dzień 2 czerwca 2009 r. wynosiło [...] (k. 63). Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Obowiązek wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy, zaś ocena wniosku należy do Sądu (referendarza sądowego). Z brzmienia przytoczonego przepisu wynika, że instytucja prawa pomocy ma zastosowanie w przypadkach szczególnych i stanowi wyjątek od zasady, zgodnie z którą na skarżącym spoczywa obowiązek poniesienia kosztów wszczętego przez siebie postępowania. W razie uwzględnienia skargi koszty te podlegają zwrotowi od organu administracji. Co do zasady pomoc prawna może być udzielona tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby, które pozbawione są środków do życia bądź których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalne niezbędne (zob. postanowienie NSA z 19 października 2005 r., I GZ 107/05). Przepis art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., (w którym mowa o braku możliwości na poniesienie pełnych kosztów sądowych bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania), nie może więc mieć zastosowania do osób, które osiągają dochody i posiadających majątek, nawet jeśli koszty te stanowią poważną kwotę w miesięcznym budżecie rodziny (por. postanowienie NSA z 18 stycznia 2005 r. OZ 1099/04). W przedmiotowej sprawie istotny jest fakt, że skarżący w chwili obecnej jest zobowiązany ponieść koszty sądowe w dwóch zainicjowanych przez niego postępowaniach sądowych w łącznej kwocie 200 zł. Biorąc pod uwagę informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz wynikające z nadesłanych dokumentów należy stwierdzić, że skarżący nie ma dostatecznych środków na uiszczenie wpisu w pełnej wysokości wynoszącego po 100 zł w każdej ze spraw. K.K. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest osobą bezrobotną niezarejestrowaną, ze względu na stan zdrowia stara się o przyznanie świadczenia rehabilitacyjnego (trwa postępowanie w tej sprawie), nie uzyskuje dochodów (także z gospodarstwa rolnego), a utrzymuje się z pożyczanej co miesiąc od rodziny kwoty ok. [...], z której ponosi wydatki na leczenie i energię elektryczną za mieszkanie o pow. 80 m kw., stanowiące współwłasność jego i przebywającego za granicą brata. Ponadto wnioskodawca jest zadłużony z tytułu alimentów (w czerwcu wszczęto egzekucję), jak i kredytu konsumpcyjnego, który zaciągnął w 2008 r. na utrzymanie i leczenie (rat kredytu w chwili obecnej nie spłaca). Skarżący nie zgromadził oszczędności. Powyższe okoliczności przekonują o faktycznie trudnej sytuacji skarżącego i braku możliwości płatniczych, aby uiścić w pierwszej kolejności choćby wpis od wniesionej skargi wynoszący 100 zł, ale też pozostałe koszty sądowe, które mogą powstać na dalszym etapie niniejszego postępowania sądowego. Dlatego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.