I SA/Sz 50/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Krystyna Zaremba (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Marzena Kowalewska del. Sędzia WSA Jacek Niedzielski Protokolant: Karolina Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi T.L. - "J." P.H. HOU na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie długu celnego 1. u c h y l a zaskarżoną decyzję 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu 3. z a s ą d z a od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania Decyzją z dnia [...] nr [...], na skutek wszczętego z urzędu postępowania w sprawie zgłoszeń celnych SAD nr [...] z dnia [...] oraz nr [...] z dnia [...], na podstawie których objęto procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym odzież używaną sortowaną, Urząd Celny uznał w/w zgłoszenia celne dokonane przez T. L. za nieprawidłowe i określił należne cło w kwocie [...] zł. W odwołaniu od decyzji, reprezentujący podatnika radca prawny, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania, zarzucił organowi pierwszej instancji naruszenie przepisów art. 65 w związku z art. 230 § 4 Kodeksu celnego i wskazał dalej w odwołaniu, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana z uwagi na jej doręczenie w dniu 5 września 2002 r. Pełnomocnik wskazał w odwołaniu, że strona przedmiotowych zgłoszeń celnych dokonała w dniach [...] oraz [...], decyzja organu celnego będąca przedmiotem odwołania została wydana [...], tj., jak podkreślił pełnomocnik, przed upływem 3 – letniego terminu przedawnienia określonego przepisem art. 65 § 5 Kodeksu celnego, jednak, doręczenie tej decyzji stronie, co jak podkreślił pełnomocnik ma istotne znaczenia dla określenia terminu przedawnienia, nastąpiło 5 września 2002 r., czyli po upływie3 lat od dnia przyjęcia zgłoszeń celnych. Dyrektor Izby Celnej, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną z powołaniem się na przepis art. 233 § 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. z 1997 r. Nr 137, poz. 926 ze zm. ) oraz art. 65 § 5, art. 85 § 1, art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny ( Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm. ) oraz art. 26 przepisów wprowadzających ustawę – Prawo celne z dnia 19 marca 2004 r. ( Dz. U. z 2004 r. Nr 68 poz. 623 ) uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej uznania za nieprawidłowe zgłoszenie celne SAD nr [...] z dnia [...] i umorzył postępowanie w tym zakresie, a w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy powołując się na przepis art. 65 § 5 Kodeksu celnego, zgodnie z którym po przyjęciu zgłoszenia celnego organ celny pierwszej instancji wydaje decyzję uznającą zgłoszenie celne za prawidłowe lub nieprawidłowe w terminie 3 lat od przyjęcia zgłoszenia celnego, podzielił pogląd odwołującego się i stwierdził, że przez wydanie decyzji należy rozumieć nie tylko jej podpisanie lecz również skuteczne jej doręczenie i wskazał, że zaskarżona decyzja została doręczona ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi w trybie przepisu art. 150 ustawy Ordynacja podatkowa w dniu 29 sierpnia 2002 r., t.j. z upływem siedmiu dni od dnia złożenia pisma w oddawczej placówce pocztowej wobec niemożności doręczenia mu przesyłki przez inne osoby wskazane w art. 149 ustawy Ordynacja podatkowa. Kierowaną do pełnomocnika przesyłkę zawierającą decyzję organu podatkowego pierwszej instancji awizowano, jak wskazał organ odwoławczy, w dniu 22 sierpnia 2002 r., siedmiodniowy termin upływał 29 sierpnia 2002 r. a pełnomocnik przesyłkę odebrał w dniu 5 września 2002 r. Organ odwoławczy wskazał w uzasadnieniu decyzji, że placówka pocztowa uchybiła przepisowi art. 150 Ordynacji podatkowej, ponieważ do obowiązków placówki pocztowej należało odesłanie przesyłki nadawcy niezwłocznie po dniu 29 sierpnia 2002 r., tj. po bezskutecznym upływie siedmiodniowego terminu. Faktyczne wydanie przesyłki adresatowi w dniu 05.09.2002 r. zostało dokonane, zdaniem organu, wbrew treści art. 150 ustawy Ordynacja podatkowa i okoliczność ta nie wpływu na datę doręczenia obliczoną na podstawie art. 150 Ordynacji podatkowej, która przypada na dzień 29 sierpnia 2002 r. Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że wobec skutecznego doręczenia decyzji organu pierwszej instancji w dniu 29 sierpnia 2002 r. nastąpiło, stosownie do przepisu art. 65 § 5 Kodeksu celnego, przedawnienie prawa do wydania decyzji w zakresie zgłoszenia celnego przyjętego w dniu 28 sierpnia 1999 r. i stwierdził również, że w zakresie zgłoszenia celnego przyjętego [...] przedawnienie, o którym mowa w art. 65, nie nastąpiło. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, zaskarżając decyzję Dyrektora Izby Celnej w części, w której utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji, w zakresie zastosowanej stawki celnej i preferencji celnych, pełnomocnik skarżącego wniósł o jej uchylenie w zaskarżonej części oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Strona skarżąca zarzuciła decyzjom naruszenie art. 65 § 5 w związku z art. 230 § 4 i 5 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny poprzez błędne przyjęcie, iż w stosunku do zgłoszenia celnego SAD nr [...] z dnia [...] nie nastąpiło przedawnienie do wydania decyzji, art. 121 § 1, art. 123 §1, art. 150 § 1 i 2 oraz art. 194 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez nieuzasadnione przyjęcie doręczenia zastępczego ( fikcji doręczenia ) decyzji Naczelnika Urzędu Celnego oraz naruszenie art. 222 § 4 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny w związku z § 1 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 listopada 1997 r. w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych i sposobu ich naliczania ( Dz. U. Nr 143 po. 958 ze zm. ) – poprzez bezzasadne określenie konieczności uiszczania odsetek wyrównawczych. Skarżący zakwestionował stanowisko Dyrektora Izby Celnej, że decyzja organu pierwszej instancji została skutecznie doręczona 29 sierpnia 2002 r. Powołując się na przepis art. 150 § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym "w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 lub art. 149 poczta przechowuje pismo przez okres 7 dni w swojej placówce pocztowej’ oraz art. 150 § 2, zgodnie z którym "zawiadomienie o pozostawieniu pisma w miejscu określonym w § 1 umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy", pełnomocnik skarżącego podkreślił, że z powyższego wynika, iż pierwszym i zasadniczym warunkiem uznania domniemania doręczenia ( fikcji doręczenia ) pisma dokonanego w tym trybie jest prawidłowe zawiadomienie adresata o pozostawaniu takiego pisma w pocztowym urzędzie oddawczym, które to zawiadomienie powinno zostać nie tylko doręczone adresatowi ( dojść do jego wiadomości ) ale również zawierać wskazanie właściwego siedmiodniowego terminu w jakim pismo będzie przechowywane w pocztowej placówce oddawczej zanim zostanie zwrócone nadawcy ze skutkiem doręczenia. Wskazując na sporządzone przez funkcjonariusza poczty zawiadomienie o przechowywaniu pisma ( decyzji Naczelnika Urzędu Celnego) w pocztowej placówce oddawczej i konieczności jej odbioru do dnia 7 września 2002 r., pełnomocnik wywiódł, że w tych okolicznościach nie ma podstaw do kwestionowania dokonanego w dniu 5 września 2002 r., a więc przed upływem zakreślonego przez pocztę 14 – dniowego terminu, doręczenia, nadanej przez organ celny przesyłki. Zdaniem strony skarżącej wskazane przez nią okoliczności świadczą jednoznacznie, że datą doręczenia decyzji powinien być uznany dzień 5 września 2002 r., jako faktyczny termin odbioru decyzji, nie zaś wskazywany przez Dyrektora Izby Celnej dzień 29 sierpnia 2002 r. Pełnomocnik powołał się w tym miejscu na uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 10 czerwca 1986 r. sygn. akt III ARN 7/86 – zapadłego na gruncie regulacji art. 44 kpa - , w którym stwierdzono, że "w przypadku odebrania pisma z urzędu pocztowego przez adresata , datą doręczenia nie będzie ostatni dzień przechowywania pisma, lecz faktyczna data jego odebrania z urzędu pocztowego ( stwierdzona pokwitowaniem za zwrotnym potwierdzeniem odbioru )", i wskazał, że urząd pocztowy nie będzie miał w takim przypadku przesyłki pocztowej do zwrotu lecz samo potwierdzenie odbioru, co miało miejsce w sprawie. Pełnomocnik skarżącej powołał się również na pogląd wyrażony w Komentarzu do Ordynacji podatkowej (.....), zgodnie z którym w art. 150 § 2 wyraźnie się stanowi o pozostawieniu pisma w aktach sprawy, co dotyczyć może tylko pisma nieodebranego przez adresata i zwróconego po okresie przechowywania w urzędzie pocztowym, oraz na pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 30 grudnia 1996 r. sygn. akt I SA/Kr 789/96, zgodnie z którym "Dla organów podatkowych dowodem jest dowód doręczenia listu przez urząd pocztowy jako instytucję do tego powołaną i nie mogą one kwestionować faktów przez urząd pocztowy potwierdzonych". Pełnomocnik wskazał nadto, że strona nie może ponosić konsekwencji niewłaściwego działania organów administracji państwowej, w tym przypadku urzędu pocztowego, polegającego na wskazaniu niewłaściwego 14 – dniowego terminu do odbioru przesyłki, nie wskazując przy tym, że jest to korespondencja od Naczelnika Urzędu Celnego, co mogłoby, zdaniem strony skarżącej, "skłonić do przyjęcia możliwości pomyłki urzędu pocztowego co do określenia daty odbioru pisma urzędowego". Niezależnie od powyższego skarżący wskazał, że w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 września 2002 r. ( sygn. akt SK 35/01 Dz. U. Nr 157, poz. 1318 ), który dotyczy utraty mocy obowiązującej przepisu o doręczaniu pism sądowych w sprawach cywilnych, ale w którym Trybunał uznał za niezgodne z art. 45 ust. 1 i art. 78 Konstytucji RP uregulowanie stanowiące o terminie 7 dni przechowywania pisma w placówce pocztowej, co uniemożliwia jego powtórne awizowanie adresatowi. Pełnomocnik podniósł również, że przedmiotowe orzeczenie wpłynęło bezpośrednio na zmianę postanowień art. 150 § 1 Ordynacji podatkowej i wprowadzenie dłuższego terminu przewidzianego dla odbioru pism urzędowych przechowywanych w urzędzie pocztowym oddawczym. Odnosząc się do kwestii wymiaru odsetek wyrównawczych w zaskarżonych decyzjach, pełnomocnik wskazał, że w obydwu decyzjach nie została wskazana podstawa prawna wymiaru odsetek wyrównawczych, tj. art. 224 § 4 Kodeksu celnego, zgodnie z którym "jeżeli przesunięcie daty powstania długu celnego lub zarejestrowania kwoty wynikającej z tego długu powoduje uzyskanie korzyści finansowej, organ celny pobiera odsetki wyrównawcze", oraz nie została wyjaśniona uzyskana przez stronę korzyść finansowa z tytułu dokonania przedmiotowego zgłoszenia celnego, zakwestionowanego zaskarżonymi decyzjami. W przedmiotowych okolicznościach sprawy organy celne bezzasadnie, zdaniem pełnomocnika skarżącego, pominęły zapis § 1 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 listopada 1997 r. w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych i sposobu ich naliczania ( Dz. U. Nr 143, poz. 958 ze zm. ), zgodnie z którym "Organ celny pobiera odsetki wyrównawcze (...), z wyjątkiem gdy dłużnik udowodni, że podanie nieprawidłowych lub niekompletnych danych spowodowane było szczególnymi okolicznościami nie wynikającymi z jego zaniedbania lub świadomego działania". Strona skarżąca podkreśliła, że nie wprowadzała w błąd organów celnych, a działając w dobrej wierze przedstawiała otrzymane od kontrahenta zagranicznego dokumenty potwierdzające preferencyjne pochodzenie importowanych towarów w postaci deklaracji sporządzonych na fakturze. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, a odnosząc się do przywołanego przez pełnomocnika uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego z dnia 10 czerwca 1986 r. sygn. akt III ARN 7/86 organ wskazał, że we wskazanym wyroku sąd podkreślił, że "jeśli w przypadku tzw. doręczenia zastępczego ( art. 44 kpa ) adresat odbierze pismo z urzędu pocztowo – telekomunikacyjnego lub urzędu terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego w ciągu siedmiu dni od jego złożenia w którymś z tych urzędów, to datą doręczenia pisma adresatowi jest dzień jego odbioru ( podkr. organu ). Mimo umieszczenia na drzwiach mieszkania adresata zawiadomienia, iż pismo zostało złożone na okres siedmiu dni w urzędzie pocztowo – telekomunikacyjnym lub w urzędzie terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, gdy w rzeczywistości pismo pozostawione zostało w skrzynce na listy adresata, nie ma miejsca doręczenie zastępcze ( art. 44 kpa ) w takim wypadku datą doręczenia pisma adresatowi jest dzień, w którym otrzymał on pismo." Odnosząc się do zarzutu braku wskazania podstawy prawnej w określeniu odsetek wyrównawczych organ wskazał, iż pełnomocnik na żadnym etapie postępowania nie kwestionował zasadności określenia przez organ wymiaru odsetek wyrównawczych oraz podniósł, że powyższe nie stanowi podstawy do zakwestionowania przez Dyrektora Izby Celnej zasadności ich poboru. Istotne, zdaniem organu, jest to, że przepis uprawniający organ do wymiaru odsetek wyrównawczych istnieje. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest data doręczenia decyzji organu pierwszej instancji, która to okoliczność ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Dokonane przez T. L. zgłoszenia celne zostały przyjęte przez organ celny w dniu [...] i [...], a zgodnie z przepisem art. 65 ustawy Kodeks celny decyzja nie może być wydana, jeżeli od daty przyjęcia zgłoszenia celnego upłynęły 3 lata. Zdaniem organu celnego doręczenie rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji zostało dokonane w trybie art. 150 ustawy Ordynacji podatkowej, tzw. fikcja doręczenia, w dniu 29 sierpnia 2002 r., a zdaniem strony skarżącej, za datę doręczenia decyzji należy przyjąć datę faktycznego wydania awizowanej przesyłki, pełnomocnikowi tj. dzień 5 września 2002 r., o której awizowaniu na okres do 7 września 2002 r. został poinformowany przez pracownika urzędu pocztowego. Zgodnie z przepisem art. 150 ustawy Ordynacja podatkowa, w brzmieniu obowiązującym w 2002 r., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 lub 149 poczta przechowuje pismo przez okres 7 dni w swojej placówce pocztowej – w przypadku doręczania pisma przez pocztę ( § 1 pkt 1 ), zawiadomienie o pozostawieniu pisma w miejscu określonym w § 1 umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy ( §2 ). Jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji organu celnego z dnia [...] – przesyłka nr [...] – k. 69 akt administracyjnych, zostało ono opatrzone pieczęcią "mieszkanie zamknięte, awizo pozostawiono w skrzynce", przy czym data pozostawienia awiza w skrzynce jest, zdaniem Sądu, nieczytelna. Zgodnie z art. 122 ustawy Ordynacja podatkowa, znajdującego zastosowanie do postępowania w sprawach celnych na mocy przepisu art. 262 ustawy Kodeks celny w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Zdaniem Sądu, organ celny przed rozstrzygnięciem w sprawie powinien dokonać ustaleń jak przebiegało doręczenie pełnomocnikowi skarżącego radcy prawnemu przesyłki opatrzonej nr [...], zawierającej decyzję z dnia [...]. Należy wyjaśnić w sposób nie budzący wątpliwości datę awizowania przesyłki i treść pozostawionego w skrzynce adresata zawiadomienia, a w szczególności, czy zakreślono termin do którego przesyłka będzie przechowywana w Urzędzie pocztowym. Zaniechanie takiego ustalenia prowadzi do naruszenia zasady podejmowania przez organy niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia i załatwienia sprawy ( art. 122 Ordynacji podatkowej ). Dlatego Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c , art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) orzekł jak w sentencji wyroku.