I SA/Sz 500/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marian Jaździński, Sędziowie Sędzia WSA Kazimierz Maczewski,, Sędzia NSA Zofia Przegalińska (spr.), Protokolant Beata Radomska, po rozpoznaniu w Wydziale I Sz na rozprawie w dniu 4 listopada 2009 r. sprawy ze skargi M.B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] nr [...], po ponownym rozpoznaniu sprawy, uchylił w całości decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...], odmawiającą M.B. umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i umorzył postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w dniu 29 sierpnia 2005 r. M.B. wystąpił o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Wniosek swój umotywował trudną sytuacją materialną oraz pogarszającym się stanem zdrowia. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, iż jego renta z tytułu umiarkowanej niepełnosprawności w wysokości [...] brutto jest objęta egzekucją komorniczą. Ponadto dłużnik wskazał, iż korzysta z pomocy materialnej Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S. w postaci zasiłków. W dniu [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał decyzję, nr [...], mocą której odmówił M.B. umorzenia zaległości za okres od czerwca 1997 r. do sierpnia 1997 r. oraz od listopada do grudnia 1997 r. z tytułu nieopłaconych składek w łącznej kwocie [...] wraz z odsetkami wyliczonymi na dzień 29 sierpnia 2005 r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, iż wnioskodawca prowadził działalność gospodarczą w okresie od 10 kwietnia 1990 r. do 31 grudnia 1997 r. Ponadto ustalono, iż od 1 czerwca 2000 r. zainteresowany jest uprawniony do świadczeń rentowych. Organ I instancji wskazał, że wobec dłużnika wszczęta została egzekucja z w/w świadczenia na pokrycie zaległych składek na ubezpieczenie społeczne. Wskazał również, że w okresie od listopada 2003 r. do sierpnia 2005 r. w ramach prowadzonej przez komornika sądowego egzekucji na konto wierzyciela wpłynęło 5 wpłat w wysokości [...] każda. W oparciu o tak ustalony stan faktyczny sprawy uznano, iż przedstawiona powyżej sytuacja finansowa wnioskodawcy nie spełnia przesłanek zawartych w art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. ( Dz. U. Nr 141, poz. 1365 ). Pismem z dnia 15 listopada 2005 r. M.B. zwrócił się do Prezesa ZUS z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, który umotywował trudną sytuacją finansową oraz problemami zdrowotnymi. Decyzją nr [...] z dnia [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję Zakładu [...] z dnia [...]. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał na uznaniowy charakter decyzji o umorzeniu należności przez Prezesa ZUS. Zaznaczył, iż wystąpienie przesłanek nie stanowi automatycznie podstawy do umorzenia, ponieważ decyzja w tym zakresie podejmowana jest po rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy w tym również w kontekście stanu finansów ubezpieczeń społecznych. Organ II instancji podkreślił, iż nawet w obiektywnie trudnej sytuacji wnioskodawcy Zakład nie jest zobligowany do umarzania zaległości. Wskazał, że wobec dłużnika prowadzona jest skutecznie egzekucja ze świadczenia rentowego dłużnika. Organ II instancji zaznaczył, iż biorąc pod uwagę 10 letni okres przedawnienia należności nie wykorzystano wszystkich możliwości związanych z ich dochodzeniem w tym możliwości zawarcia układu ratalnego i rozłożenia zaległości na raty. Na powyższą decyzję zainteresowany złożył skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 czerwca 2007 r. sygn. akt V SA/Wa 119/07 oddalił skargę M.B. na decyzję Prezesa ZUS z dnia [...]. Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej od tego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 27 lutego 2008 r. sygn. akt II GSK 399/07 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 czerwca 2009 r. sygn. akt V SA/Wa 1036/08 uchylił zaskarżoną decyzję. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przeprowadzając ponownie postępowanie w przedmiotowej sprawie ustalił, iż należność za okres od czerwca do sierpnia 1997r. oraz od listopada do grudnia 1997 r. na koncie NKP [...], tj. za okres ujęty w decyzji z dnia [...] wygasła w dniu 25 lipca 2005 r. w wyniku spłaty w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Oznacza to, iż na dzień złożenia wniosku w dniu 29 sierpnia 2005 r. wnioskodawca nie był dłużnikiem ZUS odnośnie należności ujętych decyzją z dnia [...]. W związku z powyższym organ wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...] uchylił tę decyzję i umorzył postępowanie w sprawie. Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, wnosząc o wyjaśnienie sprawy. Wskazał, iż nie zgadza się z uzasadnieniem decyzji z uwagi na to ,iż na podstawie zaświadczenia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w S. z dnia 5 grudnia 2009 r. na dzień 25 lipca 2005 r. wyegzekwowano tylko pięć kwot po [...] co nie odpowiada kwocie zadłużenia ujętej w decyzji z dnia 28 września 2005 r. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa. Organ wskazał, iż po wydaniu zaskarżonej decyzji wyszły na jaw istotne okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał zaskarżoną decyzję. Okazało się, że zaległość skarżącego zostały zapłacone w całości dopiero w dniu 25 lipca 2007 r. tj. po wydaniu decyzji w I i II instancji. Na dzień wydania decyzji w I instancji zostały zaksięgowane tylko cztery wpłaty w łącznej wysokości [...] zaś omyłka organu wynikała z faktu, że konta płatnika były prowadzone wcześniej w Inspektoracie w M. a następnie przeniesione do Oddziału ZUS w S. Oznacza to, iż wobec faktu posiadania przez skarżącego zaległości w dniu wydania decyzji organ powinien był rozpatrzyć sprawę merytorycznie analizując ją pod kątem spełnienia przesłanek z art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest przy tym w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych - o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia. W razie stwierdzenia bezzasadności skargi, sąd skargę oddala w oparciu o przepis art. 151 p.p.s.a. W niniejszym postępowaniu kontroli sądowoadministracyjnej poddana została decyzja o uchyleniu decyzji i umorzeniu postępowania pierwszej instancji wydana w trybie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) zwanej dalej jako kpa. Kognicja Sądu ogranicza się zatem do badania legalności wydania decyzji umarzającej postępowanie, co powoduje że Sąd rozpoznając sprawę nie badał merytorycznych przesłanek i argumentów, jakimi kierował się skarżący formułując zarzuty w stosunku do zaskarżonej decyzji. Z tych samych względów Sąd nie kontrolował wcześniejszej decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] , gdyż ta została wyeliminowana z obrotu prawnego zaskarżoną decyzją. Dokonując zatem oceny legalności decyzji organu II instancji w przedmiocie uchylenia decyzji organu pierwszej instancji (decyzja kasacyjna) i umorzenia postępowania Sąd stwierdził, iż decyzja ta jest prawidłowa. Podstawą prawną wydania przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej i umorzenia postępowania jest przepis art. 138 § 1 pkt 2 kpa. Stanowi on, iż organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji. Jedną z przyczyn, dla których organ II instancji uchyla decyzję organu I instancji i umarza postępowanie, jest bezprzedmiotowość postępowania tj. przesłanka, o której mowa w art. 105 kpa, a która obliguje organ administracji do umorzenia postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 12 lutego 2008 r. II OSK 2042/06 orzekł, iż postępowanie może być bezprzedmiotowe z przyczyn prawnych - gdy okaże się, że nie ma normy prawnej udzielającej organowi administracji publicznej kompetencji do wydania decyzji administracyjnej, lub z przyczyn faktycznych - gdy okaże się, że nie ma okoliczności faktycznych uzasadniających według hipotezy normy prawnej kompetencję organu administracji publicznej do wydania decyzji administracyjnej. Z kolei w wyroku z dnia 21 lutego 2006 r. w sprawie l OSK 967/05 uznał, że sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 kpa wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej ingerencji organu administracyjnego. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne, czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne. Poglądy wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyżej cytowanych orzeczeniach sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela. Należy wskazać, iż wobec ustalenia przez organ przesłanek do umorzenia postępowania z uwagi na brak zaległości na dzień wydawania decyzji organ prawidłowo wydał decyzję umarzającą postępowanie w sprawie. Fakt ustalenia w późniejszym okresie braku spłaty nie może powodować uchylenia decyzji przez Sąd bowiem na dzień wydania decyzji była ona prawidłowa i zgodna z prawem zaś jak to już wskazano wyżej kognicja Sądu ogranicza się tylko do badania legalności wydania decyzji umarzającej postępowanie. Uznając w tych warunkach, że zaskarżona decyzja ostateczna odpowiada przepisom prawa z przyczyn wyżej wskazanych, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.