I SA/Sz 508/08

Dnia 18 maja 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Sędzia NSA – Zofia Przegalińska po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "T" Spółka Jawna K.M., M.M. z siedzibą w Ś. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi "T" Spółka Jawna K.M., M.M. z siedzibą w Ś. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie długu celnego p o s t a n a w i a odrzucić wniosek strony skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 23 września 2009 r. odrzucił skargę kasacyjną "T" Spółka Jawna K.M., M.M. z siedzibą w Ś., wniesioną od wyroku Sądu z dnia 9 czerwca 2009 r., sygn. akt I SA/Sz 508/08, którym oddalono skargę Spółki na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...] nr [...], w przedmiocie długu celnego. Sąd stwierdził bowiem, że strona skarżąca nie uiściła należnego wpisu od skargi kasacyjnej. Odpis tego orzeczenia wraz z uzasadnieniem doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu 28 września 2009 r. W dniu 5 października 2009 r. (data nadania w urzędzie pocztowym), występujący w imieniu skarżącej, adwokat wniósł zażalenie na opisane powyżej postanowienie Sądu, występując jednocześnie, w odrębnym piśmie, z wnioskiem o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej i zaliczenie na poczet tego wpisu kwoty [...], uiszczonej przez skarżącą w dniu 1 października 2009 r. Postanowieniem z dnia 13 października 2009 r. Sąd nie uwzględnił wniosku Spółki o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, stwierdzając, że strona skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu tego terminu. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia wniesionego przez stronę skarżącą do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd drugiej instancji, postanowieniem z dnia 17 grudnia 2009 r. o sygn. akt I GZ 120/09, uchylił postanowienie z dnia 13 października 2009 r. i wniosek o przywrócenie terminu przekazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że czynności procesowe polegające na równoczesnym złożeniu środka zaskarżenia od orzeczenia wydanego na skutek uchybienia przez stronę terminowi procesowemu i wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności wykluczają się wzajemnie zarówno z powodu konkurencyjności zawartych w nich wniosków, zmierzających do wywołania przeciwstawnych skutków procesowych, ale i sprzeczności wewnętrznej ich podstaw. Ponadto, w sytuacji gdy strona złożyła środek zaskarżenia od orzeczenia wydanego na skutek uchybienia terminowi do dokonania czynności procesowej, początek biegu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności wyznaczać będzie data doręczenia orzeczenia rozstrzygającego w przedmiocie złożenia środka zaskarżenia. Natomiast wniosek o przywrócenie terminu do dokonania danej czynności procesowej, złożony przed dniem doręczenia orzeczenia rozstrzygającego w przedmiocie złożenia środka zaskarżenia, będzie przedwczesny. Przedwczesny wniosek uznaje się zaś za niedopuszczalny z mocy ustawy (art. 88 P.p.s.a.), co w konsekwencji skutkuje jego odrzuceniem. Sąd drugiej instancji wskazał, że w rozpoznawanej sprawie strona skarżąca w dniu 5 października 2009 r. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej oraz, w odrębnym piśmie procesowym, wniosła zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej, w którym kwestionowała trafność przyjętego w tym orzeczeniu rozstrzygnięcia. Zadaniem Sądu pierwszej instancji było zatem, przed wydaniem zaskarżonego postanowienia, wezwać stronę do jednoznacznego sprecyzowania stanowiska w powyższej kwestii z uwzględnieniem prawnych konsekwencji podjętych czynności procesowych. Sąd pierwszej instancji nie podjął tego rodzaju czynności, zaś z akt sprawy nie wynika, aby strona skarżąca cofnęła zażalenie na postanowienie z dnia 23 września 2009 r. Wobec tego, że nie została jednoznacznie wyjaśniona kwestia, czy zostały spełnione ustawowe przesłanki wymagane do przyjęcia, że wniosek jest dopuszczalny, Sąd drugiej instancji uznał że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 86 § 1 P.p.s.a. Odpis powyższego postanowienia doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu 15 lutego 2010 r. Z uwagi na treść postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego, pismem z dnia 26 marca 2010 r., wezwano pełnomocnika skarżącej do jednoznacznego oświadczenia, czy podtrzymuje zażalenie na postanowienie z dnia 23 września 2009 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej i jednocześnie podtrzymuje wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia opłaty sądowej od skargi kasacyjnej, czy też cofa zażalenie bądź wniosek. Odpowiadając na wezwanie Sądu, w piśmie z dnia 6 kwietnia 2010 r., pełnomocnik oświadczył, że podtrzymuje wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia opłaty sądowej od skargi kasacyjnej. Wobec niezajęcia stanowiska co do cofnięcia bądź podtrzymania zażalenia z dnia 5 października 2009 r., pismem z dnia 26 kwietnia 2010 r., ponownie wezwano pełnomocnika do jednoznacznego oświadczenia, czy podtrzymując wniosek z dnia 5 października 2009 r. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, jednocześnie podtrzymuje zażalenie na postanowienie Sądu z dnia 23 września 2009 r., czy też zażalenie to cofa. Jednocześnie pouczono pełnomocnika, że odpowiedzi na wezwanie Sądu należy udzielić w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania Sądu, pod rygorem przyjęcia, że pełnomocnik podtrzymuje ww. zażalenie. W piśmie z dnia 6 maja 2010 r., pełnomocnik Spółki wskazał (cyt.): "podtrzymuję wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia opłaty sądowej od skargi kasacyjnej wniesiony w dn. 5.10.2009 r. natomiast w zakresie zażalenia z dnia 5.10.2009 r. na postanowienie z dn. 23.09.2009 r. w ocenie skarżącego istnieją podstawy do wstrzymania nadania biegu temu zażaleniu do momentu rozstrzygnięcia wniosku o przywrócenie terminu jako zagadnienia mającego decydujący wpływ na rozstrzygnięcie zażalenia i o to niniejszym wnoszę zastrzegając prawo cofnięcia zażalenia po rozstrzygnięciu wniosku o przywrócenie terminu." Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z ukształtowanym orzecznictwem, dotyczącym kwestii jednoczesnego wniesienia środka odwoławczego od rozstrzygnięcia odrzucającego pismo z powodu uchybienia terminu do dokonania czynności oraz wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności procesowej, stwierdzić należy, że omawiane instytucje procesowe wykluczają się wzajemnie. Należy mieć bowiem na uwadze, że w przypadku gdy strona kwestionuje ocenę Sądu, że do uchybienia terminu doszło, tzn. gdy twierdzi, że czynności dokonała w terminie, a Sąd błędnie uznał, iż terminowi uchybiła, winna wnieść środek odwoławczy. Natomiast wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności wnosi się w sytuacji, gdy strona nie kwestionuje faktu, że uchybiła terminowi, jednakże w jej ocenie to uchybienie nie było zawinione i wskazuje przyczyny usprawiedliwiające niedokonanie czynności w terminie (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia: 15 listopada 1999 r., sygn. akt II CZ 129/99, Lex nr 110599; 4 października 2001 r., sygn. akt I CZ 116/01, Lex nr 52578; 10 stycznia 2002 r., sygn. akt I CZ 198/01, Lex nr 53302; 3 października 2002 r., sygn. akt I CZ 120/02, Lex nr 74409; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2004 r., sygn. akt FZ 61/04, niepubl.). Omawiane instytucje procesowe oparte są zatem na przeciwstawnych przesłankach: podstawą skorzystania ze środka zaskarżenia jest przekonanie, że do uchybienia terminu nie doszło, natomiast wniosek o przywrócenie terminu opiera się na twierdzeniu, że do tego uchybienie doszło, lecz jest ono niezawinione. Złożenie wniosku o przywrócenie terminu uwarunkowane jest przede wszystkim tym, by termin do podjęcia czynności procesowej upłynął. Stosownie bowiem do treści art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: P.p.s.a.), dopiero wówczas czynność taka staje się bezskuteczna. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego (art. 86 § 2 P.p.s.a.). Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.). W sytuacji, gdy strona złożyła środek zaskarżenia od orzeczenia wydanego na skutek uchybienia terminowi do dokonania czynności procesowej, początek biegu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności wyznaczać będzie data doręczenia orzeczenia rozstrzygającego w przedmiocie złożenia środka zaskarżenia. Pogląd ten, ukształtowany w orzecznictwie Sądu Najwyższego i zaakceptowany w doktrynie (por. post. Sądu Najwyższego z dnia 15 czerwca 1957 r., sygn. akt II CZ 123/57, NP 1958 nr 3; z dnia 2 września 1993 r., sygn. akt II CRN 83/93, Lex nr 293287; post. SN z dnia 10 stycznia 2002 r., sygn. akt I CZ 198/01, Lex nr 53302; literatura powołana w "Kodeksie postępowania cywilnego z komentarzem" pod red. prof. dr. J. Jodłowskiego i SN dr hab. K. Piaseckiego, Wyd. Prawnicze, Warszawa 1989 r., t. I, s. 277), jest także w pełni aktualny na gruncie regulacji przyjętych w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodzić się zatem należy, że wniosek o przywrócenie terminu, o którym stanowi art. 87 § 1 P.p.s.a., może być aktualny dopiero wówczas, gdy prawomocnie zostanie rozstrzygnięta kwestia, czy termin do dokonania czynności procesowej upłynął - czy też nie - przed jej dopełnieniem (por. też post. Sądu Najwyższego z dnia 14 kwietnia 1997 r., sygn. akt II CZ 43/97 oraz z dnia 15 kwietnia 1997 r., sygn. akt II CZ 40/97, niepubl.). Natomiast przedwczesny wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej należy uznać za niedopuszczalny z mocy ustawy (art. 88 P.p.s.a.), co w konsekwencji skutkuje jego odrzuceniem (por. post. Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2000 r., sygn. akt CKN 1261/99, Prok. i Pr. 2001/4/30). W rozpoznawanej sprawie niewątpliwe jest, że w dniu 5 października 2009 r. reprezentujący skarżącą Spółkę adwokat, odrębnymi pismami, wniósł zażalenie na postanowienie z dnia 23 września 2009 r. odrzucające skargę kasacyjną Spółki, z powodu nieuiszczenia w wyznaczonym terminie wpisu od tej skargi, oraz złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od wskazanej skargi kasacyjnej. Niewątpliwe również jest, że w dniu 15 lutego 2010 r. pełnomocnikowi skarżącej doręczono odpis postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 grudnia 2009 r. o sygn. akt I GZ 120/09, zawierającego jednoznaczne wskazania co do następstw prawnych związanych z podtrzymaniem obu ww. środków procesowych. Pełnomocnik, dwukrotnie wzywany przez Sąd do złożenia oświadczenia w kwestii wycofania albo podtrzymania zażalenia i wniosku o przywrócenie terminu, podtrzymał oba środki procesowe. W związku z tym, że wniesienia zażalenia i wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej nastąpiło w tym samym dniu, a pełnomocnik skarżącej nie wycofał zażalenia, uznać należy, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony przedwcześnie, a zatem podlega odrzuceniu jako niedopuszczalny. W tym stanie sprawy, na podstawie art. 88 P.p.s.a., orzeczono jak na wstępie.