I SA/Sz 511/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA – Kazimierz Maczewski po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. oraz podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 2009 r. oraz za miesiące od stycznia do grudnia 2010 r. p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy Skarżący T. W. za pismem z dnia 28 maja 2015 r. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy. W formularzu - druk PPF Skarżący zamieścił informacje, zgodnie z którymi znajduje się w bardzo trudnej sytuacji majątkowej, nie posiada środków finansowych, dotychczas otrzymywał wynagrodzenie w wysokości ok. [...] zł. Jednakże od czerwca 2015 r. będzie bezrobotny. Skarżący wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z ojcem (Z. W.), matką (D. W.), bratem (Ł. W.), bratanicą (P. W). W zakresie posiadanego majątku poinformował, że nie posiada nieruchomości, zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych. Skarżący poinformował, że rodzice, z którymi zamieszkuje są na emeryturze i otrzymują łącznie [..] zł, brat jest bezrobotny, bez dochodów, a bratanica uczy się i nie osiąga dochodów. Referendarz sądowy wezwał Skarżącego do uzupełnienia braku wniosku poprzez wskazanie zakresu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz do złożenia dodatkowych dokumentów. W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik Skarżącego doprecyzował, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy dotyczy zwolnienia od kosztów sądowych. Ponadto wyjaśnił, że miesięcznie przekazuje rodzicom z tytułu wspólnego zamieszkiwania kwotę [...] zł oraz ponosi koszty dojazdu do pracy w kwocie [...] zł miesięcznie. Natomiast koszty wyżywienia, niezbędnych środków higieny oraz odzieży wynoszą ok. [...] zł miesięczne. Do pisma załączone zostało zaświadczenie pracodawcy (FHU R. W.) potwierdzające okres pozostawania przez Skarżącego w stosunku pracy (od marca 2014 r. do maja 2015 r.) oraz wysokość składników miesięcznego wynagrodzenia ([...] zł brutto, [...] zł netto). Skarżący wbrew żądaniu zamieszczonemu w wezwaniu referendarza sądowego nie nadesłał wszystkich dokumentów, tj.: – wyciągów z rachunków bankowych, lokat, kart kredytowych z ich stanem za okres od 20 lutego 2015 r. do 20 maja 2015 r. lub zaświadczeń z banków o likwidacji rachunków bankowych w ostatnim okresie, – dokumentu potwierdzającego, że brat Skarżącego jest bezrobotny i nie posiada prawa do zasiłku, – dodatkowego oświadczenia wyjaśniającego, czy bratanica Skarżącego otrzymuje alimenty lub inne świadczenia od instytucji (ośrodek pomocy społecznej, szkoła, ZUS) lub osób, w jakiej wysokości, w miarę możliwości wraz z dokumentami potwierdzającymi wysokość takich świadczeń, – dokumentów potwierdzających wysokość otrzymywanych przez rodziców Skarżącego świadczeń emerytalnych, – wyciągów z rachunków bankowych rodziców Skarżącego z ich stanem za okres od 20 lutego 2015 r. do 30 maja 2015 r. Ponadto Skarżący poinformował, że jego rodzice są właścicielami mieszkania, w którym zamieszkują i nie posiadają żadnych innych nieruchomości. Ponadto rodzice oraz brat Skarżącego nie wyrazili zgody na udostępnienie dokumentów, przedstawiających ich sytuację majątkową. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego referendarz sądowy odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy. Od ww. rozstrzygnięcia Skarżący działając przez pełnomocnika złożył pismo z dnia 1 lipca 2015 r. zatytułowane skarga na orzeczenie referendarza sądowego. W uzasadnieniu pisma Skarżący wskazał, że referendarz sądowy dokonał dowolnej oceny materiału dowodowego oraz niewłaściwie ocenił sytuację majątkową Skarżącego, podczas gdy jego sytuacja jest niezwykle ciężka. Skarżący jest obecnie osobą bezrobotną i otrzymuje zasiłek w wysokości ok. [...] zł miesięcznie, co świadczy, że jego sytuacja znacznie się pogorszyła. Powyższe uniemożliwia poniesienie przez Skarżącego ciężaru kosztów sądowych. Sąd potraktował ww. pismo jako sprzeciw i na tej podstawie wezwał pismem z dnia 23 lipca 2015 r. pełnomocnika Skarżącego do nadesłania: – zeznania podatkowego Skarżącego o wysokości dochodu uzyskanego w 2014 r., – zaświadczenia byłego pracodawcy Skarżącego o dacie rozwiązania stosunku pracy i trybie rozwiązania umowy o pracę, – dokumentu potwierdzającego, że Skarżący jest osobą bezrobotna z prawem/bez prawa do zasiłku, – wykazu ponoszonych miesięcznie przez Skarżącego wydatków na utrzymanie, ze wskazaniem kwoty przekazywanej rodzicom na opłacenie mieszkania, wraz z dokumentami potwierdzającymi ich wysokość z ostatnich dwóch miesięcy. W odpowiedzi na wezwanie Skarżący nadesłał pismo, w którym wyjaśnił, iż miesięczne wydatki związane z zamieszkiwaniem u rodziców wynoszą [...] zł, a inne wydatki obejmujące wyżywienie, środki higieny i odzież wynoszą [...] zł. Ponadto poinformował, iż rodzice nie wyrazili zgody na udostępnienie dokumentów przedstawiających ich sytuację majątkową. Do pisma Skarżący załączył zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2014 (PIT-36), informację o wysokości dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej w roku podatkowym 2014 (PIT/B), zaświadczenie z dnia 24 czerwca 2015 r., decyzję nr [...] Starosty K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej zwanej: "p.p.s.a." wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza w przedmiocie prawa pomocy ma ten skutek, że postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sprzeciw w niniejszej sprawie został wniesiony skutecznie, tym samym należało rozpoznać wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie objętym wnioskiem. Stosownie do treści art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 p.p.s.a.). Art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisów tych wyraźnie wynika, iż jedynym kryterium, jakim kieruje się sąd rozpatrując wniosek w tym przedmiocie, są możliwości finansowe wnioskującego. Inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne do uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy, świadczy o tym użyty we wskazanym przepisie zwrot: "...gdy (osoba fizyczna) wykaże...". Znajduje to dodatkowe potwierdzenie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a. in principio, który stanowi, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radca prawnym, doradca podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Wykazanie braku środków niezbędnych do pokrycia kosztów postępowania jest warunkiem niezbędnym do uzyskania ulgi w postaci prawa pomocy, nie kreuje jednak po stronie skarżącego roszczenia o jego przyznanie. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest, że każdy kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia stosownych kosztów sądowych. W orzecznictwie i piśmiennictwie utrwalił się pogląd, zgodnie z którym udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a. (por. "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, pod red. R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C.H.Beck, wydanie 2, Warszawa 2013 r., s. 855-856). Skarżący powinien należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Uchylenie się skarżącego od przedstawienia stosownej dokumentacji, bądź też przedstawienie niepełnych lub sprzecznych ze sobą danych, skutkuje brakiem wystarczających podstaw do przyznania prawa pomocy. W związku z tym, osoba chcąca skorzystać z prawa pomocy, powinna liczyć się z koniecznością udzielenia, na wezwanie sądu, wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jej sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku okoliczności (por. postanowienie NSA z dnia 18 grudnia 2012 r., sygn. akt I OZ 929/12, Lex nr 123955). Niewywiązanie się z tego obowiązku może mieć wpływ na ocenę zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. Niedostarczenie żądanych przez sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia (por. postanowienie NSA z 14 stycznia 2011 r., sygn. akt II OZ 1361/10, lex nr 743829). Po rozpoznaniu wniosku Skarżącego o przyznanie prawa pomocy w oparciu o znajdujące się w aktach dokumenty i oświadczenia, przedstawiające jego sytuację majątkową, należy uznać, że nie wykazał on w sposób wystarczająco przekonywujący, że nie posiada dostatecznych środków na uiszczenie pełnych kosztów postępowania. Przede wszystkim Skarżący, mimo wezwania, nie przedłożył dokumentów źródłowych pozwalających na pełną ocenę jego sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych, w tym dokumentów potwierdzających rzeczywiste koszty związane z zamieszkiwaniem w mieszkaniu rodziców oraz kosztów utrzymania. Skarżący przedłożył w toku postępowania PIT-38 i PIT-B, a także zaświadczenie wydane przez dotychczasowego pracodawcę o okresie zatrudnienia i wysokości wynagrodzenia, decyzję potwierdzającą status bezrobotnego. Wskazać należy, że Skarżący zamieszkuje wspólnie z rodzicami, bratem i bratanicą. W związku z tym przekazuje w każdym miesiącu rodzicom kwotę [...] zł. Nie wykazał jednak żadnym dokumentem, jakie są finansowe obciążenia ponoszone przez rodziców w związku z prowadzonym wspólnie gospodarstwem domowym. Skarżący ograniczył się jedynie do oświadczeń o wysokości ponoszonych wydatków i poinformował, iż najbliżsi odmówili przedstawienia dokumentów potwierdzających aktualną sytuację majątkową. Z materiału dowodowego, tj. PIT-38 I PIT-B wynika, że Skarżący w toku uzyskał przychód w wysokości [..] zł, przy czym w okresie od 1 marca 2014 r. pozostawał zatrudniony na podstawie umowy o pracę w przedsiębiorstwie FHU R. W.. Z tytułu zatrudnienia otrzymywał wynagrodzenie w kwocie [..] zł netto ([...] zł brutto), co potwierdza przedłożone przez Skarżącego zaświadczenie z 2 czerwca 2015 r. Sąd wskazuje, iż pomiędzy udokumentowanym w zeznaniu o wysokości osiągniętego dochodu w 2014 r. przychodem, a wynagrodzeniem opisanym w zaświadczeniu pracodawcy dostrzegalna jest rozbieżność. W związku z powyższym Skarżący nie wykazał rzeczywiście uzyskiwanego w 2014 r. dochodu. Sąd dostrzega, iż w chwili obecnej Skarżący otrzymuje jedynie zasiłek dla bezrobotnych w wysokości ok. [...] zł, jednakże wysokość należnej na tym etapie postępowania opłaty sądowej to [...] zł. Podkreślić należy, że Skarżący nie wykazał w jaki sposób otrzymywana przez niego kwota zasiłku wystarcza na pokrycie wydatków związanych z zamieszkiwaniem, wyżywieniem, środkami higieny i zakupem odzieży w łącznej kwocie [...] zł. Z uwagi na fakt, iż Skarżący nie przedstawił istotnych dla oceny wniosku dokumentów i nie uzasadnił go w sposób wiarygodny, brak jest podstaw aby przyjąć, że uprawdopodobnił spełnienie ustawowych przesłanek przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym. Mając powyższe na uwadze, na podstawie przepisów art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i art. 260 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.