I SA/Sz 511/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 rok oraz podatku od towarów i usług za listopad i grudzień oraz za miesiące od stycznia do grudnia 2010 r. p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. T. W., składając skargę na wyżej powołane postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, jednocześnie złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. W urzędowym formularzu PPF skarżący wskazał, że znajduje się w trudnej sytuacji w związku z upadkiem firmy i zadłużeniem, zaś wypłata, którą otrzymuje jest niewystarczająca na utrzymanie się. W oświadczeniu o stanie rodzinnym skarżący podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z ojcem – Z. W., matką – D. W., bratem – Ł. W. oraz bratanicą – P. W. W oświadczeniu o stanie majątkowym, dotyczącym posiadanych nieruchomości, wartościowych rzeczy ruchomych, zgromadzonych zasobów skarżący wpisał "brak". Odnośnie osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, wnioskodawca oświadczył, że rodzice otrzymują emeryturę, bratanica uczy się, a brat w chwili obecnej jest bezrobotny. W rubryce formularza dotyczącej dochodów skarżący wpisał: wynagrodzenie za pracę w wysokości [...] zł brutto, a także świadczenia emerytalne rodziców w kwotach [...] zł brutto i [...] zł brutto. Ponadto, skarżący oświadczył, że dokłada się do kosztów i opłat związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego: czynszu, mediów, pozostałą część dochodów przeznacza na żywność, środki higieny, ubranie. Uznając, że zawarte we wniosku oświadczenie strony jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego, rodzinnego i możliwości płatniczych, referendarz sądowy na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012 r. poz. 270, ze zm.), dalej jako "p.p.s.a." wezwał wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 10 dni dodoatkowych dokumentów źródłowych i oświadczeń. Wezwanie to obejmowało: - zaświadczenie pracodawcy skarżącego o wysokości średniego miesięcznego wynagrodzenia netto za okres od 1 stycznia 2015 r. do 30 kwietnia 2015 r.; - wyciągi z rachunków bankowych skarżącego, osobistych, lokat, kart kredytowych z ich stanem za okres od 20 lutego 2015 r. do 20 maja 2015 r., lub zaświadczeń z banków o likwidacji rachunków bankowych w ostatnim okresie; - wykaz ponoszonych miesięcznie wydatków na konieczne utrzymanie skarżącego, ze wskazaniem kwoty przekazywanej rodzicom na opłacenie mieszkania, wraz z dokumentami potwierdzającymi ich wysokość z ostatnich dwóch miesięcy; - dokument potwierdzający, że brat skarżącego jest bezrobotny i nie posiada prawa do zasiłku; - dodatkowe oświadczenie skarżącego wyjaśniające, czy bratanica skarżącego otrzymuje alimenty lub inne świadczenia od instytucji (ośrodek pomocy społecznej, szkoła, ZUS) lub osób, w jakiej wysokości, w miarę możliwości wraz z dokumentami potwierdzającymi wysokość takich świadczeń; - dodatkowe oświadczenie dotyczące stanu majątkowego rodziców skarżącego, czy są właścicielami domu, mieszkania, innych nieruchomości ze wskazaniem ich powierzchni; - dokumenty potwierdzające wysokość otrzymywanych przez rodziców skarżącego świadczeń emerytalnych; - wyciągi z rachunków bankowych rodziców skarżącego z ich stanem za okres od 20 lutego 2015 r. do 20 maja 2015 r. Reprezentujący skarżącego pełnomocnik, wykonując powyższe zobowiązanie, w zakreślonym terminie nadesłał jedynie zaświadczenie pracodawcy [...], [...], [...] [...] z dnia 2 czerwca 2015 r., zaświadczające, że skarżący był zatrudniony od 1 marca 2014 r. do 31 maja 2015 r. za wynagrodzeniem w kwocie [...] zł netto. Ponadto pełnomocnik oświadczył, że skarżący od roku 2014 nie posiada żadnego rachunku bankowego ani żadnych lokat i kart kredytowych, a także, iż skarżący miesięcznie oddaje rodzicom kwotę [...] zł na wspólne użytkowanie mieszkania. Ponadto ponosi wydatki dojazdów do pracy w kwocie [...] zł miesięcznie, zaś koszty wyżywienia, niezbędnych środków higieny oraz odzieży wynoszą miesięcznie ok. [...] zł. Pełnomocnik wskazał także, że mieszkanie, w którym mieszka skarżący jest własnością jego rodziców, którzy nie posiadają żadnych innych nieruchomości. Wskazano także, że zarówno rodzice jak i jego brat nie wyrazili zgody na udostępnienie dokumentów przedstawiających ich sytuację majątkową. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), dalej zwanej p.p.s.a., strona może się ubiegać o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ustalenie, czy tego rodzaju przesłanki zachodzą wymaga zestawienia obciążających stronę kosztów postępowania z wykazaną sytuacją majątkową. Wskazać także należy, że zasadą wynikającą z art. 199 p.p.s.a. jest ponoszenie przez każdą ze stron kosztów związanych ze swoim udziałem w sprawie. Tym samym prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadniających szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania (por. postanowienie WSA w Olsztynie z dnia 7 września 2006 r., sygn. akt II SA/Ol 588/2006, LEX nr 191863). Opłaty sądowe stanowią bowiem rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju świadczeń są zaś odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich środków pochodzą bowiem dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły (zob. postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, ie publik.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym zaznacza się również, że dopiero stwierdzenie, że ani samodzielnie ani przy pomocy rodziny, strona postępowania nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, pozwala rozstrzygnąć o możliwości przyznania pomocy z budżetu państwa (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 2 grudnia 2014r., sygn. akt I FZ 413/14, Lex Omega nr 1552631 oraz z dnia 13 listopada 2014r., sygn. akt I FZ 407/14, Lex Omega nr 1538441). Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzić należy, że wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem złożone oświadczenia nie przekonują o tym, że skarżący nie jest w stanie samodzielnie ani przy pomocy rodziny ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie. Należna opłata sądowa na tym etapie sprawy to wpis od skargi w kwocie 100 zł. Na wstępie należy zauważyć, że skarżący nie przedstawił w prowadzonym obecnie postępowaniu o przyznanie prawa pomocy dokumentów, które potwierdziłyby jego trudną sytuację finansową. Większość dokumentów, o które był wzywany, zastąpił oświadczeniami pełnomocnika, których nie sposób zweryfikować. Na podstawie wniosku ustalić jedynie było można, że skarżący mieszka z najbliższymi członkami rodziny – rodzicami, bratem, bratanicą. Rodzice otrzymują emerytury w łącznej kwocie [...] zł, brat jest osobą bezrobotną. Skarżący był zatrudniony do końca maja 2015 r. i uzyskiwał dochód w wysokości ok. [...] zł (zaświadczenie pracodawcy z dnia 2 czerwca 2015 r. k.36). Wydatki skarżącego to kwota [...] zł. Wnioskodawca nie ma rachunków bankowych. Rodzina odmówiła udostępnienia dokumentów przedstawiających jej sytuację majątkową. W ocenie referendarza sądowego, wskazane okoliczności, nie mogą być uznane za rozstrzygające o konieczności uwzględnienia wniosku skarżącego w rozpoznawanej sprawie. Skarżący uzyskiwał na dzień złożenia wniosku, wprawdzie niewygórowane dochody w kwocie [...] zł, ale kwota ta – jak wynika z oświadczenia pełnomocnika – była wystarczająca na pokrycie niezbędnych kosztów utrzymania skarżącego wykazanych w kwocie [...] zł. W tej sytuacji należało stwierdzić, że konieczne wydatki nie są na tyle znaczne by strona nie mogła zaoszczędzić kwoty 100 zł aby uiścić wpis od skargi w tej sprawie. Taka kwota znajdowała pokrycie w dotychczasowych dochodach skarżącego. Należy mieć także na uwadze, że skarżący mieszka z najbliższymi członkami rodziny – z rodzicami, którzy uzyskują stałe dochody w wysokości [...] zł brutto. Oznacza to zatem, że istnieje również możliwość pozyskania przy pomocy rodziny środków na opłacenie kosztów postępowania. Okoliczność ta musi zostać uwzględniona przy ocenie sytuacji finansowej wnioskodawcy. Należy bowiem oczekiwać, że skarżący niezbędnej pomocy i wsparcia w pierwszej kolejności poszukiwać będzie właśnie u rodziców. Trudno przecież wymagać, że to Skarb Państwa jest zobowiązany wspierać osoby znajdujące się w danym momencie w trudnej sytuacji materialnej, skoro mają one członków rodziny, którzy mogliby im pomóc. Tym bardziej, że nie wykazano jakoby pomoc ta leżała poza zasięgiem ich możliwości finansowych. Mając powyższe na uwadze, uznając, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji.