I SA/Sz 52/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtysiak Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska Sędzia WSA Alicja Polańska (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 17 marca 2022 r. sprawy ze skargi A. A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło A. A. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy D. z dnia [...] lutego 2020 r. ustalającej łączne zobowiązanie pieniężne za 2018 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 162 § 1, 2 i 4, art. 163 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm.); dalej: "O.p.". Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, w odwołaniu podatnika z dnia 13 września 2021 r. od ww. decyzji zawarty został wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Podatnik we wniosku podniósł, że nigdy nie otrzymał ww. decyzji i nie posiadał wiedzy o jej wydaniu. Decyzję doręczono nie podatnikowi, lecz spółce A. Sp. jawna, która funkcjonuje pod adresem: ul. [...], S. . Podatnik oświadczył jednocześnie, że wprawdzie podał ww. adres jako swój adres korespondencyjny, jednakże uważa, że przesyłka powinna zostać doręczona jemu osobiście, zaś w razie jego nieobecności, można było ją pozostawić dorosłemu domownikowi, którym nie jest jednak odbierający pismo pracownik ww. spółki, tj. podatnikowi powinno zostać pozostawione awizo. W ocenie podatnika, wobec niewłaściwego trybu doręczenia decyzji, nie otrzymał zaskarżonej decyzji bez swojej winy. Natomiast, J. B. - odbierający pismo nie przekazał go podatnikowi, co uniemożliwiło jemu wniesienie odwołania w ustawowym terminie. Podatnik dodał, że zapoznał się z decyzją po jej przesłaniu poprzez ePUAP i w terminie 7 dni od tego dnia złożył od niej odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Organ odwoławczy, zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] grudnia 2021 r. odmówił podatnikowi przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od ww. powyższej decyzji, co nastąpiło po uprzednim wydaniu przez organ postanowienia z dnia [...] grudnia 2021 r. o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Nadto organ odwoławczy zwrócił uwagę, że podatnik, składając zawarty w odwołaniu wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, oświadczył, że upłynął termin 14 dni do złożenia odwołania od decyzji, która została doręczona 17 lutego 2020 r. na adres wskazany przez podatnika w informacjach podatkowych. W konsekwencji, bezprzedmiotowe było rozpatrywanie w postępowaniu w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania podniesionych we wniosku okoliczności, których celem jest kwestionowanie skuteczności doręczenia decyzji. Dalej, organ odwoławczy wskazał, że podatnik od wielu lat podaje organowi podatkowemu jako swój adres: ul. [...], S., [...], m.in. w złożonej informacji od osób fizycznych w sprawie podatku od nieruchomości, rolnego i leśnego z dnia 27 lipca 2014 r. , czy w takiej informacji z dnia 23 kwietnia 2013 r. Organ podatkowy od lat przekazuje podatnikowi wszelkie pisma, w tym m.in. postanowienie o wszczęciu postępowania z dnia [...] kwietnia 2013 r., czy postanowienie o wznowieniu postępowania z dnia [...] czerwca 2016 r. na ten sam adres. Podatnik uczestniczył w postępowaniach poprzednio prowadzonych, w których otrzymywał korespondencję na adres: ul. [...], S., [...], m.in. we wznowionym postępowaniu w sprawie zobowiązania podatkowego za 2016 r., w którym ustanowił pełnomocnika, a ten wypowiadał się w sprawie (podanie pełnomocnika z 17 lutego 2017 r.). W sprawie organ doręczał podatnikowi pisma na adres: ul. [...], S., [...], m.in. postanowienie z dnia [...] stycznia 2020 r. o wszczęciu postępowania, jak również postanowienie o wyznaczeniu terminu do wypowiedzenia się w sprawie. Zatem, w ocenie organu, nie wystąpiła przesłanka z art. 162 O.p., która dawałaby podstawę do przywrócenia terminu do złożenia odwołania od ww. decyzji. Podatnik zaskarżył ww. postanowienie skargą wniesioną do sądu wnosząc o: 1) uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości; 2) przeprowadzenie dowodu z dokumentów: - z oświadczenia złożonego przez J. B. na okoliczność tego, że w sprawie istniały przesłanki do przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu podatkowego, a nadto na okoliczność, że decyzja wymiarowa nie została skarżącemu prawidłowo doręczona; - z potwierdzenia odebrania przesyłki ePUAP na okoliczność daty odebrania decyzji wymiarowej przez pełnomocnika skarżącego; 3) zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego przed sądem administracyjnym od organu administracji publicznej, wg norm przepisanych; 4) połączenie sprawy ze sprawą ze skargi podatnika na postanowienie organu z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...], [...], [...], [...] w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia; 5) rozpoznanie sprawy na rozprawie - skarżący wyraził zgodę na przeprowadzenie rozprawy w trybie wideokonferencji, za pośrednictwem komunikatora internetowego. Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił naruszenie: - art 162 § 1 O.p. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki nakazujące wydanie przez organ postanowienia o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania; - art. 223 § 1 i § 2 pkt 1 O.p. w związku z art. 148 § 1 i § 2 i art. 150 § 1 i § 2 O.p. poprzez ich niezastosowanie i uznanie, że skarżący nie zachował ustawowego terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu podatkowego. W uzasadnieniu skargi skarżący podtrzymał twierdzenie, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji wymiarowej nastąpiło bez jego winy, co powoduje, że w sprawie istnieją przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, gdyż osoba odbierająca korespondencję kierowaną do skarżącego, a zawierającą decyzję organu podatkowego, nigdy jemu jej nie przekazała. Przesyłka adresowana do skarżącego nie mogła zostać jemu doręczona w trybie art. 148 § 2 O.p., tj. wskazany adres nie mógł zostać uznany za miejsce zatrudnienia lub prowadzenia działalności przez skarżącego, zaś przesyłka nie mogła zostać doręczona osobie upoważnionej przez pracodawcę do odbioru korespondencji. Wskazanego adresu nie można bowiem traktować inaczej niż jako wskazanie przez skarżącego adresu do doręczeń, w rozumieniu art 148 § 1 O.p. W ocenie skarżącego, nie można zgodzić się z organem, że bezprzedmiotowe jest rozpatrywanie w postępowaniu w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania okoliczności, które świadczą o nieskuteczności doręczenia stronie decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329); dalej: "p.p.s.a.", sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Na podstawie art. 111 § 1 i § 2 p.p.s.a., uwzględniając częściowo wniosek skarżącego, sąd połączył sprawy z jego skarg na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oraz z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, objętych sygnaturami spraw sądowych: I SA/Sz 51/22 i I SA/Sz 52/22 w celu ich łącznego rozpoznania, lecz odrębnego rozstrzygnięcia, gdyż tylko ww. sprawy pozostają ze sobą w związku, bowiem każda ze skarg dotyczy tego samego roku podatkowego. W pozostałym zakresie sąd oddalił wniosek skarżącego o połącznie spraw do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia, gdyż nie mogłyby one być objęte jedną skargą, ani też nie pozostają one ze sobą w związku, bowiem dotyczą innych lat podatkowych. Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. - zgodnie z którym: "Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie." - sąd postanowił odmówić dopuszczenia dowodu z oświadczenia złożonego przez J. B., gdyż oświadczenie to zawiera treści, na które ww. mógłby być przesłuchany w charakterze świadka, zatem, dopuszczenie takiego oświadczenia jako dowodu z dokumentu stanowiłoby obejście zakazu przesłuchiwania świadków w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Jednocześnie sąd zauważa, że w aktach administracyjnych sprawy znajduje się ww. pismo z dnia 13 września 2021 r., którego dotyczył wniosek dowodowy skarżącego. Stosownie do art. 162 § 1 O.p., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (art. 162 § 2 O.p.). W rozpoznawanej sprawie organ uznał, że skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w prawidłowym terminie 7 dni liczonym od zapoznania się z decyzją podatkową za pośrednictwem platformy ePUAP. Sąd nie kwestionuje tych ustaleń organu i dodatkowo zwraca uwagę, że przepis art.15 zzzzzn2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U.2020.1842 ze zm.), dodany ustawą z dnia 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2020.2255 ze zm.), który wszedł w życie 16 grudnia 2020 r. (art. 10), stanowił dodatkową ochronę prawną dla stron w postępowaniu administracyjnym w przypadku niedochowania przez nie określonych terminów. Statuował bowiem obowiązek organów administracji publicznej zawiadamiania stron o uchybieniu terminu i wyznaczenia terminu 30 dni od dnia doręczenia ww. informacji na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. W uzasadnieniu zarzutów skargi skarżący najobszerniej odniósł się do zarzutów związanych z brakiem prawidłowości doręczenia decyzji podatkowej na wskazany przez skarżącego adres do doręczeń przy ul. [...] w S. Jest to adres spółki, w której skarżący jest wspólnikiem. Odnośnie do tych zarzutów i ich uzasadnienia, sąd w pełni podziela stanowisko zawarte m.in. w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 stycznia 2022 r. sygn. akt I FSK 1353/18, zgodnie z którym zagadnienie prawidłowości doręczenia decyzji organu I instancji nie może być oceniane dwukrotnie, raz na potrzeby stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania i ponownie przy rozpatrywaniu wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu podatkowym. W postępowaniu w przedmiocie przywrócenia terminu nie można skutecznie kwestionować prawidłowości doręczenia decyzji. Stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania jest warunkiem wstępnym dla rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia. Instytucja przywrócenia terminu została przewidziana do takich sytuacji, w których już doszło do uchybienia terminu. Wyniki prowadzonego z urzędu badania prawidłowości doręczenia decyzji stanowią o dochowaniu lub przekroczeniu terminu, co w tym ostatnim przypadku powinno skutkować stwierdzeniem uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Natomiast inną sprawą jest dalsze procedowanie nad wnioskiem o przywrócenie terminu z punktu widzenia oceny braku zawinienia w uchybieniu terminu, oczywiście przy spełnieniu wymogów formalnych oraz zachowaniu właściwego czasu jego złożenia (por. m.in. wyrok NSA z dnia 8 sierpnia 2012 r. sygn. akt I FSK 1443/11). Dlatego przy ocenie prawidłowości odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania badaniu podlega właśnie kwestia uprawdopodobnienia przez stronę braku winy w uchybieniu terminowi. Nieskuteczne doręczenie decyzji nie może stanowić podstawy wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wniosek ten opiera się bowiem na założeniu, że decyzja, od której wniesiono odwołanie, została skutecznie doręczona i że nastąpiło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Z powyższych względów nie mogły odnieść skutku w rozpoznawanej sprawie zarzuty naruszenia art. 223 § 1 i § 2 pkt 1 O.p. w związku z art. 148 § 1 i § 2 i art. 150 § 1 i § 2 O.p. Zarzuty te zostały rozpatrzone przez organ w zaskarżonym do sądu postanowieniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2021 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji ustalającej skarżącemu łączne zobowiązanie pieniężne za 2018 r. Z kolei, tut. sąd, wyrokiem z dnia 17 marca 2022 r. sygn. akt I SA/Sz 51/20 oddalił skargę skarżącego na powyższe postanowienie. We wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić brak winy wnioskującego w uchybieniu terminu. Przyczyna uchybienia, wskazana przez wnioskodawcę, każdorazowo winna być poddana ocenie organu podatkowego. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Taką przeszkodą może być siła wyższa, np. powódź, odcięcie od świata na skutek ataku ostrej zimy oraz niektóre zdarzenia losowe, np. przerwy w komunikacji, poważny wypadek samochodowy, związany z hospitalizowaniem w ostatnich dniach upływu terminu itp. Jakiekolwiek niedbalstwo zainteresowanego w zasadzie dyskwalifikuje możliwość przywrócenia terminu. Zauważyć należy, że uprawdopodobniając brak winy w uchybieniu terminowi osoba zainteresowana powinna wskazać takie okoliczności, które spowodowały uchybienie terminu dotyczące jednak tylko tego okresu, w którym miała być dokonana czynność procesowa. Przy ocenie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania danej czynności istotne jest rozróżnienie samej przeszkody od okoliczności wskazujących na brak po stronie wnioskodawcy winy w uchybieniu terminowi, tj. okoliczności, które świadczą o tym, że wnioskodawca dołożył należytej staranności, aby pomimo zaistnienia danej przeszkody dokonać czynności w stosownym terminie. Warunek braku zawinienia w uchybieniu terminu jako konieczną przesłankę do ewentualnego przywrócenia terminu należy oceniać w kategoriach zachowania przez zainteresowanego reguł starannego działania (zob. P. Pietrasz, w: Ordynacja podatkowa. Komentarz aktualizowany, red. L. Etel, LEX/el. 2021, art. 162 i wskazane tam orzecznictwo). Zatem, przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Strona postępowania podatkowego powinna bowiem należycie dbać o swoje interesy, co podlega ocenie przez pryzmat obiektywnego miernika staranności. Podstawą do przywrócenia terminu może być tylko taka okoliczność, której osoba należycie dbająca o swoje interesy nie mogła przewidzieć i zapobiec. Przewidziane w przepisach o doręczeniach gwarancje procesowe m.in. dla stron postępowania podatkowego nie mogą być postrzegane jako instrument pozwalający na odraczanie bądź zawieszanie działań organów. Niedochowanie staranności w zachowaniu środków skutecznej komunikacji zawsze będzie obciążać stronę (por. wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2021 r. sygn. akt III FSK 4487/21). Braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania skarżący upatruje w tym, że osoba odbierająca korespondencję kierowaną do niego na wskazany przez niego adres: ul. [...], S., [...], a zawierającą ww. decyzję organu podatkowego, nigdy jemu nie przekazała. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się przy tym pismo z dnia 13 września 2021 r., zgodnie z którym J. B., po okazaniu jemu potwierdzenia dowodu odbioru korespondencji kierowanej do skarżącego, na którym widnieje jego (J. B.) podpis z datą odbioru tej korespondencji z 17 lutego 2020 r., oświadczył, że adresatowi tej przesyłki nie przekazał. W ocenie sądu, poza sporem jest, że skarżący wskazał adres do doręczeń, na który organ wysłał korespondencję w sprawie. Nie jest również sporna, podawana przez organ w zaskarżonym postanowieniu, okoliczność doręczania korespondencji na ten sam adres w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji, od której skarżący wniósł odwołanie wraz z wnioskiem o przywróceniem terminu do jego wniesienia w rozpoznawanej sprawie, jak również w innych postępowaniach prowadzonych wobec skarżącego. Jak wynika z ww. oświadczenia J. B., nie przekazał on adresatowi przesyłki. W oświadczeniu tym przemilczał on jednak kwestię przyczyn braku przekazania skarżącemu przesyłki. Również skarżący w toku postępowania kwestii tej nie wyjaśnił. A zatem, skarżący nie wyjaśnił w istocie z jakich powodów nie otrzymał od J. B. decyzji i co się z nią stało, jak również dlaczego skarżący dowiedział się o jej treści dopiero półtora roku od jej doręczenia i to za pośrednictwem ePUAP. Stąd, w ocenie sądu, oświadczenie to nie uprawdopodabnia braku winy skarżącego w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Sąd nie ma również jakiejkolwiek wiedzy o tym, w jaki sposób pod wskazanym przez siebie adresem do doręczeń skarżący monitorował doręczanie do niego korespondencji urzędowej. W ocenie sądu, obowiązek taki spoczywał na skarżącym, podobnie jak obowiązek zapewnienia skutecznego odbioru korespondencji pod wskazanym adresem do doręczeń. W tej sytuacji sąd uznał, że uprawnione jest stanowisko organu, iż skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji nastąpiło bez jego winy. Najobszerniej opisane w skardze zarzuty dotyczą natomiast kwestii, która pozostaje poza granicami niniejszej sprawy, tj. kwestii prawidłowości doręczenia skarżącemu decyzji podatkowej. W tym zaś zakresie - jak już wskazano - zarzuty skarżącego zostały rozpatrzone zarówno przez organ w postanowieniu z dnia [...] grudnia 2021 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji jak i przez tut. sąd, który wyrokiem z dnia 17 marca 2022 r. sygn. akt I SA/Sz 51/20 oddalił skargę skarżącego na wskazane postanowienie organu. Tym samym, niezasadny okazał się zarzut skargi w odniesieniu do naruszenia przez organ art. 162 § 1 O.p. Wobec tego, sąd - na podstawie art. 151 p.p.s.a. - orzekł o oddaleniu skargi. Przywołane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.