I FSK 1353/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Cudak, Sędzia NSA Danuta Oleś, Sędzia WSA del. Agnieszka Jakimowicz (spr.), po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej R.L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 listopada 2017 r. sygn. akt III SA/Wa 3610/16 w sprawie ze skargi R.L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 16 września 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 22 listopada 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 3610/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę R.L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 16 września 2016 r. o nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Z uzasadnienia powyższego orzeczenia wynika, że Sąd I instancji podzielił stanowisko organu odwoławczego, iż wymiarowa decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z dnia 16 maja 2016 r. została prawidłowo uznana za doręczoną, zgodnie z art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 z późn. zm.), na znany organowi adres skarżącego, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą F. [...], a wynikający z baz danych, którymi dysponowały organy. Organ odwoławczy, a za nim Sąd I instancji uznał, że wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od powyższej decyzji nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący argumentował, że decyzja została skierowana na nieprawidłowy adres, który nie jest adresem zamieszkania skarżącego, lecz jego matki, z którą dodatkowo jest skonfliktowany. W odpowiedzi Sąd I instancji wyjaśnił, że kwestia prawidłowości doręczenia decyzji skarżącemu została rozstrzygnięta w wyroku z dnia 22 listopada 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 3609/16, gdzie Sąd wyrokował w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Ponadto Sąd wskazał, że skarżący wiedział o zamiarze wszczęcia względem niego postępowania kontrolnego oraz znał adres, którym dysponowały organy. Wobec świadomego zaniechania aktualizacji adresu do doręczeń nie można uznać, że skarżący uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania, a zatem, że została spełniona przesłanka z art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, uzasadniająca jego przywrócenie. W skardze kasacyjnej wywiedzionej od powyższego wyroku, pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: I. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji nie usunął uchybienia organu polegającego na odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, mimo że skarżący przedstawił dowody na to, że do uchybienia nie doszło z jego winy – uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ w przypadku jego usunięcia skarżący uzyskałby możliwość wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora UKS, II. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 150 § 1-4 oraz art. 148 § 1 Ordynacji podatkowej przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji nie usunął uchybień organu administracji polegających na nieprawidłowym kierowaniu korespondencji i dokonywaniu doręczeń na niewłaściwy adres skarżącego - uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ w przypadku jego usunięcia skarżący uzyskałby możliwość wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora UKS; III. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 187 § 1 oraz 191 Ordynacji podatkowej przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji nie usunął uchybień organu administracji polegających na nieprawidłowej ocenie zgromadzonego materiału dowodowego oraz pominięcie zgłoszonych przez skarżącego oświadczeń czterech świadków wskazujących, że w dacie wszczęcia i prowadzenia postępowania kontrolnego skarżący nie zamieszkiwał, ani nie prowadził działalności pod adresem [...]. W konsekwencji tak sformułowanych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Organ nie skorzystał z możliwości złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszym rzędzie stwierdzić należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie art. 15zz4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 z późn. zm.), zgodnie z którym przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Przy czym odnotować należy, że strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i tym samym miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie. Z kolei zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, która w sprawie tej jednak nie występuje. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej, która została oparta na podstawie kasacyjnej, o której mowa w art. 174 pkt 2 cyt. ustawy, bowiem sformułowano w niej wyłącznie zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Przypomnieć w tym miejscu należy, że przedmiotem niniejszej sprawy jest kwestia odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z dnia 16 maja 2016 r., uznanej przez organ za doręczoną w trybie zastępczym, o którym mowa w art. 150 Ordynacji podatkowej. Z tego powodu nie podlegają ocenie kwestie związane z prawidłowością doręczenia przedmiotowej decyzji, które były przedmiotem rozpoznania w odrębnej sprawie dotyczącej stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Zarzuty podatnika dotyczące tej materii zostały natomiast prawomocnie rozstrzygnięte wyrokiem tut. Sądu z dnia 21 stycznia 2022 r., sygn. akt I FSK 1495/18, gdzie NSA wskazał, że prawidłowe było stanowisko organów, zaaprobowane przez Sąd I instancji, zgodnie z którym decyzja podatkowa została skarżącemu skutecznie doręczona na adres ujawniony we wszystkich dostępnych rejestrach i ewidencjach, a którego to adresu podatnik nie zaktualizował ani przed wszczęciem postępowania kontrolnego, ani w jego trakcie, co skutkować musiało stwierdzeniem uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Jak słusznie odnotował Sąd I instancji, a czego nie zdaje się zauważać fachowy pełnomocnik, zagadnienie prawidłowości doręczenia decyzji organu I instancji nie może być oceniane dwukrotnie, raz na potrzeby stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania i ponownie przy rozpatrywaniu wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu podatkowym. W postępowaniu w przedmiocie przywrócenia terminu nie można skutecznie kwestionować prawidłowości doręczenia decyzji. Należy powtórzyć za tym Sądem, że stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania jest warunkiem wstępnym dla rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia, bowiem zgodnie z art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że nastąpiło to bez jego winy. Instytucja przywrócenia terminu została przewidziana do takich sytuacji, w których już doszło do uchybienia terminu. Wyniki badania prawidłowości doręczenia decyzji stanowią o dochowaniu lub przekroczeniu terminu, co w tym ostatnim przypadku musi skutkować stwierdzeniem uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Natomiast inną sprawą jest dalsze procedowanie nad wnioskiem o przywrócenie terminu z punktu widzenia oceny braku zawinienia w uchybieniu terminu, oczywiście przy spełnieniu wymogów formalnych oraz zachowaniu właściwego czasu jego złożenia. Dlatego oceniając prawidłowość odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania badaniu podlega wyłącznie kwestia uprawdopodobnienia przez stronę braku winy w uchybieniu przedmiotowemu terminowi. Z tego powodu nie mogą odnieść zamierzonego skutku zarzuty opisane w pkt II i III rozpoznawanego środka zaskarżenia. Dotyczą one bowiem materii pozostającej poza granicami niniejszej sprawy. Podsumowując, nieskuteczne doręczenie decyzji nie może stanowić podstawy wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wniosek ten opiera się bowiem na założeniu, że decyzja, od której wniesiono odwołanie została skutecznie doręczona i że nastąpiło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, to wskazać należy, że nie został on uzasadniony w treści skargi kasacyjnej, zgodnie z wymogiem przewidzianym w art. 176 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Próżno bowiem doszukać się jakichkolwiek argumentów na okoliczność braku zawinienia skarżącego w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. W szczególności skarżący nie wyjaśnił dlaczego, pomimo zmiany adresu dla doręczeń, nie dokonał jego aktualizacji w stosownych rejestrach, do czego był zobowiązany odpowiednimi przepisami prawa i dlaczego pomimo wiedzy o zamiarze wszczęcia postępowania kontrolnego nie poinformował organu o tym, że ten dysponuje nieaktualnym adresem zamieszkania podatnika, wreszcie nie wyjaśnił racjonalnie z jakich przyczyn unikał dalszego kontaktu z organem. Słuszna w tym stanie rzeczy jest konstatacja Sądu I instancji, że w przypadku świadomego, jak wynika z okoliczności sprawy, zaniechania aktualizacji adresu do doręczeń nie można uznać, że skarżący uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania, a zatem że została spełniona przesłanka z art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej uzasadniająca jego przywrócenie, co czyni niezasadnym zarzut sformułowany w pkt I petitum skargi kasacyjnej. Mając na uwadze wszystkie przedstawione wyżej okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę kasacyjną uznając ją za bezzasadną. W przedmiocie kosztów postępowania kasacyjnego Sąd nie orzekał z uwagi na brak ku temu podstaw faktycznych. W terminie ustawowo przewidzianym organ nie złożył sporządzonej przez zawodowego pełnomocnika odpowiedzi na skargę kasacyjną, a przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie przeprowadzono rozprawy, w której taki pełnomocnik mógłby wziąć udział. Agnieszka Jakimowicz Arkadiusz Cudak Danuta Oleś sędzia WSA (del.) sędzia NSA (przew.) sędzia NSA