I SA/Sz 525/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi T. P. i R. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 26 kwietnia 2017 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2017 r. p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. R. R., reprezentowany przez radcę prawnego, po otrzymaniu wezwania do uiszczenia solidarnie opłaty od skargi w kwocie [...], złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał na brak środków finansowych, zaległości na ponad [...], a także, że jest bezrobotny bez prawa do zasiłku. W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym skarżący podał, że posiada nieruchomości objęte sprawą, zajęte w postępowaniu egzekucyjnym; pozostałe rubryki formularza wykreślił. Pismem z dnia 19 lipca 2017 r. skarżący został wezwany do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów obrazujących sytuację finansową i rodzinną. Wezwanie to obejmowało: - kopię rocznego zeznania podatkowego za 2016 r. wraz z potwierdzeniem złożenia w urzędzie skarbowym lub zaświadczenie z urzędu skarbowego, że skarżący nie składał deklaracji podatkowej za 2016 r.; - zaświadczenie z urzędu pracy potwierdzające, że skarżący jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku; - dodatkowe oświadczenie skarżącego o źródłach finansowania jego potrzeb życiowych oraz wynagrodzenia pełnomocnika wraz z dokumentami potwierdzającymi istnienie takich źródeł i wysokość środków pieniężnych jakie otrzymuje z tych źródeł miesięcznie; - wykaz ponoszonych miesięcznie wydatków na konieczne utrzymanie skarżącego wraz z dokumentami obrazującymi wysokość tych wydatków z ostatnich dwóch miesięcy; - wyciągi z posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych z ich stanem z okresu ostatnich sześciu miesięcy lub dokument potwierdzający likwidację rachunków bankowych w tym okresie; - dodatkowe oświadczenie o sytuacji rodzinnej, wskazujące stan cywilny skarżącego, czy pozostaje w związku małżeńskim, czy ma dzieci na utrzymaniu, czy mieszka z innymi członkami rodziny, czy osoby te partycypują w kosztach utrzymania, w jakiej wysokości; a także oświadczenie w zakresie miejsca zamieszkania, wskazujące jaki tytuł prawny skarżący posiada do zajmowanego lokalu mieszkalnego wraz z dokumentem potwierdzającym ten tytuł , - dokumenty potwierdzające prowadzenie postępowania egzekucyjnego i na jakim jest etapie. Powyższe wezwanie zostało doręczone do rąk pełnomocnika skarżącego w dniu 24 lipca 2017 r. Nie udzielono na nie żadnej odpowiedzi. Rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy starszy referendarz sądowy zważył, co następuje: Skarżący w niniejszym postępowaniu, w związku z obowiązkiem uiszczenia solidarnie wraz z T. P. tytułem wpisu od skargi kwoty [...], złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w całości, co stanowi wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi, DZ. U. z 2017 r. poz. 1369, ze zm., dalej zwana: "p.p.s.a."). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Tak ukształtowany charakter prawa pomocy wynika z tego, iż generalną zasadą postępowania sądowego, wyrażoną w art. 199 p.p.s.a., jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się więc jedynie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8). W tym kontekście należy również wskazać, że oceniana jest zasadność wniosku w dwóch aspektach – z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś z uwzględnieniem jej możliwości finansowych (por. postanowienie NSA z 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05, niepubl.). Jednocześnie należy podkreślić, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia kosztów postępowania (por. postanowienie NSA z 30 lipca 2009 r., I FZ 171/09, LEX nr 552205). Rozstrzygniecie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej reguły ponoszenia kosztów procesu. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Dlatego też jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 p.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona obowiązana jest, na mocy art. 255 p.p.s.a., złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Analizując informacje przedstawione przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy starszy referendarz sądowy uznał, iż były one niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej jego gospodarstwa domowego. W związku z czym, działając na podstawie art. 255 p.p.s.a., pismem z 19 lipca 2017 r. wezwano skarżącego do przekazania dodatkowych informacji wraz z odpowiednimi dokumentami dotyczącymi jego stanu majątkowego, dochodów oraz stanu rodzinnego. Skarżący jednak w żaden sposób nie ustosunkował się do wezwania zarówno w wyznaczonym terminie jak też do dnia wydania niniejszego postanowienia. Powyższa okoliczność świadczy o braku współdziałania skarżącego w zakresie ustalenia prawidłowego stanu faktycznego dotyczącego jego rzeczywistej sytuacji finansowej, majątkowej i rodzinnej. W tym względzie należy przywołać orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 listopada 2010 r. o sygn. akt II GZ 318/10, w którym podkreślono, iż "czynności określone w art. 255 p.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. To w jej interesie leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy" (dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W innym orzeczeniu (postanowienie z 19 sierpnia 2013 r., sygn. akt II FPP 1/13; lex nr 1361212) NSA wskazał, iż "zwolnienie od kosztów sądowych może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy w sposób niebudzący wątpliwości zostanie wykazane przez stronę, że jej sytuacja życiowa uzasadnia odstąpienie od ogólnej zasady wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Sąd nie może w tym względzie opierać się wyłącznie na twierdzeniach skarżącej, nie popartych żadnymi dokumentami źródłowymi". Poza tym w szeregu innych orzeczeniach nadmienia się, że o ile nie przeprowadzenie, w oparciu o przepis art. 255 p.p.s.a., postępowania uzupełniającego co do rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony, w sytuacji, gdy okoliczności przedstawione we wniosku budzą wątpliwości, jest istotną wadą postanowienia skutkującą jego uchyleniem, o tyle uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie informacji wskazanych we wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 5 września 2005 r., II FZ 414/05; postanowienie NSA z 14 września 2005 r., II FZ 575/05; postanowienie NSA z 10 stycznia 2008 r., II FZ 540/07 niepubl.). Zatem w sytuacji, gdy skarżący nie przekazał dowodów mogących obrazować w pełni jego sytuację finansową, majątkową i rodzinną należało uznać, iż nie wykazał, że spełnia przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a., orzeczono o odmowie przyznania prawa pomocy.