I SA/Sz 544/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Marzena Kowalewska po rozpoznaniu w dniu 12 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z.G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2010 r. Wojewódzki Sad Administracyjny w Szczecinie odrzucił skargę Z.G. z uwagi na jej niedopuszczalność. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że skargę do Sądu można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jakie służyły w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Skarżący z powyższego prawa nie skorzystał, a zatem skarga na decyzję organu I instancji nie podlegała rozpoznaniu przez sąd administracyjny. W dniu 12 sierpnia 2010 r. skarżący wystąpił do Sądu z wnioskiem przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu wniosku skarżący przytoczył argumenty przemawiające za uchyleniem decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. Odnośnie sytuacji materialnej wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną G. - l.41, córką N. - l. 13 i synem R. - l. 18. Wnioskodawca jako źródło utrzymania 4 osobowej rodziny wskazał rentę rodziną w wysokości [...] oraz zasiłek opiekuńczy w kwocie [...]. Według oświadczenia majątek jego stanowi mieszkanie o powierzchni 56 m2. Do wniosku Z.G. dołączył dowód wpłaty na jego konto bankowe kwoty [...] (przelew ZUS z 14 lipca 2010 r. ) i kwoty [...] (przelew bankowy z 19 lipca 2010 r. z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S.). W związku z tym, że oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okazało się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony, stosownie do art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), pismem z dnia 31 sierpnia 2010 r. wezwano skarżącego pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy, aby w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, przedłożył dodatkowe dokumenty i wyjaśnienia, w tym: – dokładnego wskazania stanu posiadanych przez niego nieruchomości, a w szczególności wyjaśnienia wątpliwości jakie pojawiły się na podstawie złożonego wniosku i dołączonych do akt sprawy dokumentów świadczących o tym, że wnioskodawca nie wykazał we wniosku, że jest właścicielem lokalu mieszkalnego nr 3 o powierzchni 67,73 m² położnego w S. gm. T. oraz udziału ½ części we współwłasności nieruchomości niezabudowanej w postaci gruntu nr [...] o powierzchni 874 m² położnego w S. gm. T, – przedłożenia potwierdzonej za zgodność z oryginałem kopii zeznania rocznego za 2009 r. złożonego przez małżonków, – informacji z urzędu pracy o tym, czy żona skarżącego posiada status osoby bezrobotnej z prawem/bez prawa do zasiłku, – złożenia wyjaśnienia, czy R.G. – syn wnioskodawcy - kontynuuje naukę, jeżeli tak to do przedstawienia zaświadczenia ze szkoły, jeżeli nie – to do wyjaśnienia czy syn posiada własne źródło utrzymania (poprzez podanie jego wartości i udokumentowania jego), – dowodów potwierdzających poniesienie wydatków na utrzymanie mieszkania (rachunki za gaz, prąd, czynsz i pozostałe media) za okres ostatnich trzech miesięcy, – zaświadczenia z MOPS o korzystaniu/nie korzystaniu przez małżonków w bieżącym roku kalendarzowym z pomocy społecznej. W odpowiedzi na wezwanie Z.G. wskazał, że otrzymuje tylko rentę rodzinną i że pozostali członkowie rodziny są na jego utrzymaniu. Syn wnioskodawcy uczy się w II klasie w szkole zawodowej w D. i korzystał z pomocy opieki społecznej, która "opłacała mu w zeszłym roku obiady i jego siostrze", uczącej się w gimnazjum. Ponadto wnioskodawca nie otrzymuje żadnej innej pomocy społecznej z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej. Odnośnie stanu posiadanych nieruchomości, wnioskodawca wyjaśnił, że sprzedał mieszkanie w S. rok temu i posiada jedynie wskazane we wniosku mieszkanie o pow. 56 m². Wnioskodawca nie przedstawił kopii zeznania rocznego małżonków złożonego za 2009 r., zaświadczenia z urzędu pracy o tym, że żona skarżącego posiada status osoby bezrobotnej z prawem/bez prawa do zasiłku, zaświadczenia ze szkoły, że syn R. kontynuuje naukę, szczegółowego wykazu oraz dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych miesięcznie wydatków (czynsz, media, zakup leków itp.) na konieczne utrzymanie rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych - gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 245 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Ciężar dowodu wystąpienia powyższych przesłanek przyznania prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 p.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Wniosek o przyznanie prawa pomocy, stosownie do art. 252 § 1 wskazanej ustawy, powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o zatrudnieniu. W ocenie Sądu wniosek Z.G. nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ przedstawione przez stronę dane okazały się być niewystarczające do oceny jej rzeczywistej sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych. Przede wszystkim należy wskazać, że Z.G. został zobowiązany do nadesłania określonych w wezwaniu dokumentów źródłowych, dotyczących sytuacji materialnej jego oraz rodziny i zobowiązania tego nie wykonał należycie. Nie przedłożył informacji o wysokości uzyskanych w 2009 r. dochodów, nie przedstawił zestawienia i dowodów ponoszonych miesięcznych wydatków na utrzymanie rodziny. Poza informacją, że mieszkanie własnościowe w S. zostało sprzedane rok temu, że nie otrzymuje świadczenia z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej i że syn uczy się w szkole zawodowej, strona nie przedstawiła żadnych na to dowodów. Wnioskodawca nie przedstawił również zaświadczenia z urzędu pracy o tym, czy żona skarżącego posiada status osoby bezrobotnej z prawem/bez prawa do zasiłku. Tymczasem ze złożonego oświadczenia i dokumentów dołączonych do wniosku wynika, iż dochód rodziny stanowi renta wnioskodawcy w kwocie [...] (dowód: przelew bankowy z ZUS dokonany w dniu 14 lipca 2010 r.) oraz świadczenie rodzinne w kwocie [...] (dowód przelew bankowy dokonany przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w S.w dniu 19 lipca 2010 r.). Sąd oceniając wniosek strony wobec braku pełnych danych co do aktualnej wysokości dochodów i wydatków 4 osobowej rodziny, nie był w stanie ustalić w sposób wiarygodny, czy strona posiada zdolności płatnicze i w związku z tym czy jej wniosek o przyznanie prawa pomocy jest uzasadniony. Należy wskazać, że przyznanie prawa pomocy jest możliwe wyłącznie w przypadku wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy, zawierającej przede wszystkim dokładne dane dotyczące wysokości otrzymywanych dochodów i to niezależnie od ich źródła, które w zestawieniu z ponoszonymi wydatkami na konieczne utrzymanie umożliwiają dokonanie oceny, czy wnioskodawcę stać na poniesienie kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Uchylanie się strony od przedstawienia dokładnej i wyczerpującej argumentacji, tj. nieprzedstawienie pełnych okoliczności faktycznych związanych z sytuacją majątkową skarżącego czyni niemożliwym przeprowadzenie oceny jej stanu majątkowego w taki sposób, by można było jednoznacznie stwierdzić, że zaistniały przesłanki do przyznania prawa pomocy. W konsekwencji przesądziło to o odmowie uwzględnienia przedmiotowego wniosku. Z punktu widzenia art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. nieuzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy o dodatkowe informacje dotyczące sytuacji majątkowej uczestnika postępowania należy bowiem potraktować jako niewykazanie, że nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 grudnia 2007 r., sygn. akt I OZ 830/07 - orzeczenie dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). O tym, że niezastosowanie się do wezwania może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy wnioskodawca został zaś pouczony. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.