I SA/Sz 548/15

Dnia 23 lutego 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Joanna Wojciechowska po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata M.S. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi H.W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. p o s t a n a w i a przyznać od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie adwokatowi M.S., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, kwotę [...] zł ([...] zawierającą podatek od towarów i usług w wysokości [...] zł ([...]). Wyrokiem z dnia 8 października 2015 r. o sygn. akt I SA/Sz 548/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę H.W. na opisaną powyżej decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S.. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 16 grudnia 2015 r. w ww. sprawie zostało przyznane Skarżącemu prawo pomocy obejmujące ustanowienie adwokata z urzędu. Okręgowa Rada Adwokacka w S. na pełnomocnika Skarżącego wyznaczyła adwokata M.S. W dniu 2 lutego 2016 r. adwokat M.S. złożyła w Sądzie pismo z dnia 1 lutego 2016 r., w którym zawarła opinię o braku podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu z dnia 8 października 2015 r. o sygn. akt I SA/Sz 548/15 oraz wniosła o przyznanie kosztów nieopłacanej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu tytułem sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Oświadczyła, że koszty te nie zostały zapłacone w całości, ani w części, a odpis przedmiotowej opinii przesłano Skarżącemu oraz Okręgowej Radzie Adwokackiej w S. Do pisma zostały dołączone uwierzytelnione dowody nadania przesyłek na adres Skarżącego i Okręgowej Rady Adwokackiej w S. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Zauważyć należy, że z dniem 1 stycznia 2016 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1801). Zgodnie jednak z przepisem przejściowym, zawartym w § 22 tego rozporządzenia, do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Oznacza to, że w warunkach niniejszej sprawy - wszczętej i zakończonej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 8 października 2015 r., tj. przed dniem wejścia w życie rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. - zastosowanie znajdują przepisy dotychczasowe, zawarte w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461 ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem". Jak wynika z § 19 rozporządzenia, koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują opłatę w wysokości nie wyższej niż 150% stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3-5 oraz niezbędne, udokumentowane wydatki adwokata. Jak zaś stanowi § 20 rozporządzenia, wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia, zasądzając opłatę za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy adwokata, a także charakter sprawy i wkład pracy adwokata w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Ponadto, jak stanowi § 2 ust. 3 rozporządzenia, w sprawach, w których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu, opłaty, o których mowa w ust. 1, sąd podwyższa o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach, tj. o stawkę w wysokości 23% (vide: art. 41 ust. 1 w związku z art. 146a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 ze zm.)). Stosownie do brzmienia § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia, stawka minimalna w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wynosi 50% stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam adwokat w drugiej instancji – 75% tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. Jak stanowi § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia, w sprawie, w której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna stawkę minimalną stanowi stawka obliczona na podstawie § 6 rozporządzenia. Zgodnie zaś z § 6 pkt 6 przy wartości przedmiotu sprawy powyżej 50.000 zł do 200.000 zł stawka minimalna wynosi [...] zł. Zauważyć jednak należy, że w dniu 15 sierpnia 2015 r. wszedł w życie przepis art. 250 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym w uzasadnionych przypadkach sąd może obniżyć wynagrodzenie. Z uwagi na fakt, że ustanowienie pełnomocnika z urzędu nie sprowadza się do likwidacji kosztów jego zatrudnienia w ogóle, lecz jedynie do przeniesienia ich na ogół podatników, a ścisłej na budżet państwa, składający się z podatków i innych wpływów, opłacanie tego wynagrodzenie ze środków publicznych obliguje sąd do szczególnej analizy, czy wysokość przyznanego wynagrodzenia dla pełnomocnika z urzędu znajduje uzasadnienie w okolicznościach towarzyszących sprawie. Sądowi z urzędu wiadome jest, że w dniu 8 października 2015 r. przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Szczecinie rozpoznawane były cztery skargi Skarżącego na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w S. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za kolejne lata od 2009 do 2012 (sprawy o sygn. akt od I SA/Sz 548/15 do I SA/Sz 551/15). Sprawy te na rozprawie połączono do wspólnego rozpoznania i odrębnego rozstrzygnięcia. Adwokat M.S. została ustanowiona pełnomocnikiem Skarżącego w każdej z tych spraw. Po zapoznaniu się z aktami, pełnomocnik sporządziła i przedłożyła Sądowi opinie o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wszystkich ww. wyroków. Analiza każdej z przedstawionych opinii wskazuje, że ich treść i konstrukcja, w tym uzasadnienie prawne, są niemalże tożsame. Sąd uznał wobec tego, że w niniejszej sprawie zaszedł "uzasadniony przypadek" w rozumieniu ww. art. 250 § 2 p.p.s.a., wskutek czego uprawnione stało się miarkowanie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika Skarżącego, poprzez dostosowanie tego wynagrodzenia do stopnia zawiłości spraw i koniecznego nakładu pracy pełnomocnika. Sąd przyjął, że w takiej sytuacji właściwe będzie przyznanie wynagrodzenia w wysokości jednej czwartej tego, co wynika z § 18 ust. 1 pkt 2 lit.b w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit.a oraz § 6 pkt 6 rozporządzenia. Tym samym kwota wynagrodzenia za sporządzenie opinii stanowi [...] zł [(75% z [...] zł) x ¼ = [...] zł] i, zgodnie z § 2 ust. 3 rozporządzenia, kwotę tę należało podwyższyć o 23% stawki podatku od towarów i usług, tj. o kwotę [...] zł. Łączna kwota, przyznana adwokatowi tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, wynosi zatem [...] zł. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji.