I SA/Sz 549/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Dziel (spr.) Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska Protokolant referent - stażysta Anna Koester po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 29 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 lipca 2024 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu środków otrzymanych na rzecz ochrony miejsc pracy wraz z odsetkami za zwłokę I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego R. P. kwotę [...]( [...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia 4 lipca 2024 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu sprawy z odwołania J. B. od decyzji z dnia 18 stycznia 2024r. nr: [...] Dyrektora W. U. P. w S. (organ I Instancji), umorzył postępowanie odwoławcze. Decyzję wydano w następującym stanie faktycznym sprawy: W dniu 31 sierpnia 2020 r. na podstawie art. 15gg ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanymi nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm., zw. dalej: ustawa COVID-19) J. B. prowadząca P. . z siedzibą w N. (dalej: Beneficjent) złożyła do W. U. P. (WUP) w S., wniosek o przyznanie świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych na dofinansowanie wynagrodzenia pracowników nieobjętych przestojem, przestojem ekonomicznym albo obniżonym wymiarem czasu pracy w związku ze spadkiem obrotów gospodarczych w następstwie wystąpienia COVID-19 o nr [...] (dalej: wniosek). W wyniku pozytywnej weryfikacji kompletności wniosku, Dyrektor WUP w S. przyznał Beneficjentowi pomoc na rzecz ochrony miejsc pracy w postaci dofinansowania do wynagrodzenia i składek na ubezpieczenie społeczne dla siedmiu pracowników za miesiąc sierpień 2020 r., wrzesień 2020 r. i październik 2020 r. w łącznej kwocie [...]zł. Na rachunek bankowy Beneficjenta została przekazana ww. kwota w trzech transzach: I transza w kwocie [...]zł w dniu 10 września 2020 r., II transza w kwocie [...]zł w dniu 30 września 2020 r., III transza w kwocie [...]zł w dniu 30 września 2020 r. W związku z obowiązkiem rozliczenia otrzymanych świadczeń i środków w terminie 30 dni od zakończenia okresu pobierania świadczeń, Beneficjent w dniu 17 listopada 2020 r. przedłożył organowi I instancji: formularz rozliczeniowy przyznanych środków na podstawie art. 15gg, wykaz pracowników sporządzony na dzień złożenia wniosku, wykaz pracowników (kalkulator rozliczeniowy), dokumenty potwierdzające wypłatę wynagrodzeń za pracę dla pracowników za miesiąc sierpień 2020 r., wrzesień 2020 r. i październik 2020 r., przelewy do urzędu skarbowego z dnia 21 września 2020 r. tytułem PIT - 4 na kwotę [...]zł tytułem 20M08, z dnia 19 października 2020 r. tytułem 20M09 na kwotę [...]zł, z dnia 16 listopada 2020 r. tytułem 20M10 na kwotę [...]zł, przelewy do ZUS, z dnia 9 września tytułem składka za VIII 2020 r., z dnia 8 października 2020 r. tytułem: składka za wrzesień 2020, z dnia 12 listopada 2020 r. tytułem: składka za październik 2020 r. Ponadto, Beneficjent w dniu 17 listopada 2020 r. dokonał zwrotu kwoty [...]zł. Po analizie powyższych dokumentów organ I instancji ustalił, że Beneficjent nie złożył prawidłowego rozliczenia otrzymanego dofinansowania na rzecz ochrony miejsc pracy z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Pismem z dnia 8 marca 2023 r. Dyrektor WUP w S. wezwał Beneficjenta do rozliczenia wniosku poprzez przedłożenie dodatkowych, wskazanych dokumentów. Powyższe wezwanie doręczone zostało Beneficjentowi w dniu 10 marca 2023 r. W dniu 5 i 7 kwietnia 2023 r. Beneficjent przedłożył szczegółowo opisane w decyzji dokumenty. Organ I instancji ustalił, że Beneficjent nie uzupełnił rozliczenia wniosku o przyznanie świadczeń ze środków FGŚP, wsparcia z PUP a także pomocy otrzymanej na podstawie art. 31zo przez ZUS oraz nie dokonał korekty kalkulatora rozliczeniowego. Beneficjent nie dokonał także zwrotu środków finansowych zgodnie z wezwaniem do rozliczenia, również w dodatkowym terminie 30 dni od dnia otrzymania wezwania. Zawiadomieniem z dnia 6 grudnia 2023 r. Dyrektor WUP powiadomił J. B. o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie zwrotu całości dofinansowania wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia przekazania środków do dnia zwrotu na rachunek bankowy W. U. P. w S.. Wraz z powyższym zawiadomieniem, Dyrektor WUP w S. przekazał Beneficjentowi pouczenie wynikające z art. 10 K.p.a. Strona nie skorzystała z przysługującego jej prawa. Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w S. decyzją z dnia 18 stycznia 2024r. nr: [...] określił J. B. - M. w pkt 1) przypadającą do zwrotu kwotę [...]zł na którą składała się kwota: [...] zł tytułem należności głównej i [...] zł tytułem odsetek liczonych jak dla zaległości podatkowych na dzień 18 stycznia 2024 r., w pkt 2) orzekł obowiązek zwrotu ww. kwoty wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi: od kwoty [...]zł od dnia 19 stycznia 2024 r. do dnia zwrotu. Organ I instancji uznał, że na zasadzie art. 21 § 1 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2021 r., poz.1540 ze zm., zw. dalej: O.p.) zdarzeniem, z którego wynika obowiązek zwrotu jest ziszczenie się przesłanki wynikającej z art. 15gg ust. 23a ustawy o COVID-19, to jest niewywiązanie się z obowiązku rozliczenia otrzymanego wsparcia. Konsekwencją tego naruszenia jest powstanie obowiązku zwrotu całości przyznanej pomocy wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych naliczanymi od dnia wypłaty środków. Beneficjent w dniu 17 listopada 2020 r. dokonał zwrotu jedynie kwoty [...]zł, z której [...] zł zaliczono na poczet spłaty odsetek jak dla zaległości podatkowych i [...] zł na spłatę należności głównej. W konsekwencji, działając na podstawie art. 21 § 3 O.p. w zw. z art. 15gg ust. 23d i ust. 28 pkt 2 Dyrektor WUP w S. wydał decyzję określającą wysokość kwoty przypadającej do zwrotu oraz orzekł o obowiązku jej zwrotu. Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie. W uzasadnieniu odwołania strona wskazała, że w jej ocenie zwolnienie z opłacania składek ZUS oraz otrzymanie środków PUP dotyczących innych okresów, nie dotyczy tych samych tytułów. Strona nie zgodziła się także ze stwierdzeniem, że błędnie był wykonany kalkulator rozliczeniowy. Opisana na wstępie decyzją z 4 lipca 2024 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze umorzyło postępowanie odwoławcze. SKO stwierdziło, że wprawdzie organ I instancji przywołuje w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji przepisy art. 15gg ust. 23 i ust. 23a ustawy Covid-19, jednakże w uzasadnieniu decyzji omawia art. 15gg ust. 23a ustawy jako przepis, z którego wynika obowiązek zwrotu świadczeń i środków. W związku z tym, Kolegium przyjęło, że podstawą zwrotu jest przepis art. 15gg ust. 23a ustawy. SKO wskazało, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ I instancji wyjaśnił, że Beneficjent nie wywiązał się z obowiązku rozliczenia otrzymanego wsparcia, a w dniu 7 listopada 2023 r. dokonał zwrotu jedynie kwoty [...]zł, w związku z czym rozstrzygnięto o zwrocie udzielonej mu pomocy w całości. SKO dodało, że w aktach sprawy przekazanych wraz z odwołaniem znajduje się podanie z dnia 8 marca 2023r., którym Dyrektor WUP w S. wezwał J. B. - M. do wywiązania się z określonych obowiązków w terminie 30 dni, pod rygorem obowiązku zwrotu całości otrzymanej pomocy wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Przekazując odwołanie J. B. - M. wraz z aktami sprawy, organ I instancji załączył dowód wpłaty i wyjaśnił, że strona w dniu 26 stycznia 2024r. wpłaciła kwotę [...]zł, czym dokonała zwrotu całego dofinansowania wraz z odsetkami. Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy, SKO uwzględniło, że przepis art. 15gg ust. 23a ustawy, stanowi o uprawnieniu dyrektora wojewódzkiego urzędu pracy do wezwania podmiotu, który nie wywiązał się z obowiązków określonych w ust. 19 lub 20 tego artykułu, do wywiązania się z nich w dodatkowym terminie 30 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem obowiązku zwrotu całości otrzymanej pomocy wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków. Z niewypełnieniem wezwania wiąże się zatem obowiązek zwrotu całości otrzymanej pomocy wraz z odsetkami. Dopiero w dalszej kolejności przepis art. 15gg ust. 23a ustawy, daje podstawę do wydania przez dyrektora wojewódzkiego urzędu pracy decyzji o zwrocie, jeśli podmiot nie wywiązał się w dodatkowym terminie 30 dni od wezwania go z obowiązku rozliczenia świadczeń i środków zgodnie z art. 15gg ust. 19 i 20 ustawy o Covid-19. SKO wskazało, że dokonując wpłaty strona wypełniła obowiązek zwrotu całości otrzymanej pomocy wraz z odsetkami, który wiązał się z nie rozliczeniem otrzymanej pomocy na wezwanie organu, gdyby środki te zostały wcześniej uiszczone nie byłoby podstawy do wydania zaskarżonej decyzji. W ocenie SKO, wpłacenie środków po wydaniu decyzji o zwrocie, a przed wydaniem decyzji odwoławczej, skutkuje bezprzedmiotowością postępowania z odwołania od decyzji orzekającej o zwrocie (art. 105 k.p.a.). Należało więc umorzyć postępowanie odwoławcze z racji braku przedmiotu faktycznego rozpatrywanej sprawy, to jest braku niezwróconych środków. Organ powołał się przy tym na wyrok WSA w Gdańsku z dnia 22 maja 2024r. sygn. akt II SA/Gd 1101/23 oraz wyrok z 27 czerwca 2023r. sygn. akt I SA/Po 230/23. Pismem z 2 sierpnia 2024 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na powyższą decyzję SKO w S., wniósł R. P. reprezentowany przez pełnomocnika. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: 1. przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej jako: "k.p.a."), poprzez jego niezastosowanie polegające na wydaniu decyzji umarzającej postępowanie odwoławcze w sprawie z odwołania J. B. od decyzji WUP wskutek błędnego przyjęcia przez SKO, że strona sama wypełniła obowiązek zwrotu na konto WUP całości otrzymanej pomocy w dniu 26 stycznia 2024 r., podczas gdy postępowanie odwoławcze w niniejszej sprawie winno zakończyć się merytorycznym rozstrzygnięciem co do zasadności złożonego przez przedsiębiorcę odwołania wobec podniesionych w tym odwołaniu zarzutów co do decyzji WUP z dnia 18 stycznia 2024 r., bowiem postępowanie odwoławcze nie stało się wobec dokonanego przez przedsiębiorcę zwrotu otrzymanej pomocy bezprzedmiotowe, a zwrot środków przez przedsiębiorcę na konto WUP miało na celu jedynie uniknięcie konieczności zapłaty wyższych odsetek; b) art. 138 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. . art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i polegające na wydaniu decyzji umarzającej postępowanie w ww. sprawie, podczas gdy postępowanie odwoławcze w niniejszej sprawie winno zakończyć się merytorycznym rozstrzygnięciem o prawach i obowiązkach przedsiębiorcy, tj. wydaniem decyzji utrzymującej w mocy zaskarżoną decyzję WUP albo uchylającej zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzekającej co do istoty sprawy albo uchylającej tę decyzję - umarzającej postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części. W uzasadnieniu skargi rozwinięto argumentację podniesionych zarzutów. Stawiając powyższe zarzuty, R. P. wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. z 2024 r. poz. 935 t.j. dalej zwana "p.p.s.a."). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w graniach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przeprowadzona przez sąd, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że decyzja organu II instancji narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. W kontrolowanej sprawie zaskarżona decyzja zapadła na mocy art. 138 § 1 pkt 3 kpa, zgodnie z którym organ odwoławczy wydaje decyzję, w której umarza postępowanie odwoławcze. Kontroli sądu poddano zatem rozstrzygnięcie o charakterze procesowym, które nie rozstrzygnęło sprawy co do jej meritum, lecz w inny sposób zakończyło postępowanie administracyjne przed organem drugiej instancji. Rolą sądu było zatem sprawdzenie czy organ prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek uniemożliwiających wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego w postępowaniu zainicjowanym przez stronę wniesionym przez nią środkiem zaskarżenia w postaci ze względu na uznaną przez organ odwoławczy bezprzedmiotowość tej fazy postępowania. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Należy przy tym wskazać, że sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. w sytuacji, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej ingerencji organu administracyjnego. Natomiast do umorzenia postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa dochodzi wówczas, gdy postępowanie wywołane wniesieniem środka zaskarżenia stało się bezprzedmiotowe. Będzie to miało miejsce w czterech przypadkach: 1. wnoszący odwołanie twierdził, że jest stroną postępowania, a organ odwoławczy nie zgodził się z tym twierdzeniem w toku postępowania odwoławczego, czyli środek zaskarżenia został wniesiony przez podmiot, który nie posiadał przymiotu strony postępowania administracyjnego; 2. strona skutecznie cofnie odwołanie; 3. organ odwoławczy rozpatrywał zażalenie na postanowienie organu I instancji dotyczące decyzji, np. postanowienie o wstrzymaniu wykonania decyzji, które to postanowienie stało się bezprzedmiotowe ze względu na utratę mocy obowiązującej tej decyzji (wyrok NSA z 2 września 1988 r., IV SA 606/88, ONSA 1988, nr 2, poz. 81); 4. organowi odwoławczemu przedstawiono odwołanie, które dotyczy części żądań strony nierozstrzygniętych w decyzji organu I instancji, ale które nie zostało potraktowane przez ten organ jako żądanie uzupełnienia decyzji co do rozstrzygnięcia w trybie art. 111 § 1 (teza pierwsza postanowienia SN z 7 lipca 1988 r., III AZP 10/88, OSNCP 1990, nr 9, poz. 116), zatem podobnie jak w sytuacji opisanej w punkcie 3, wystąpił brak rozstrzygnięcia od którego organ odwoławczy miałby rozpatrywać środek zaskarżenia. Innymi słowy bezprzedmiotowość postępowania odwoławczego zachodzi w sytuacji, gdy wystąpi swego rodzaju niemożność rozpoznania środka odwoławczego ze względu na: wniesienie go przez podmiot do tego nieuprawniony, cofnięcie tego środka czyli decyzję uprawnionego podmiotu o niekontynuowaniu postępowania odwoławczego wywołanego przez jego wniesienie, czy w końcu niepowstanie, bądź unicestwienie rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, od którego środek zaskarżenia został wniesiony. W rozpoznawanej sprawie odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji zostało wniesione przez podmiot uprawniony – stronę będącą adresatem decyzji o zwrocie środków otrzymanych na ochronę miejsc pracy, decyzja organu nie utraciła mocy obowiązującej i rozstrzyga o kwestii, w której odwołanie zostało wniesione, zatem uprawniony jest wniosek, że żadna z opisanych powyżej sytuacji nie wystąpiła w rozpoznawanej sprawie. Nie można uznać, że o bezprzedmiotowości postępowania odwoławczego świadczy wskazywana przez organ okoliczność dokonania przez stronę zwrotu całego dofinasowania wraz odsetkami. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza bowiem brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, że nie można załatwić sprawy przez jej rozstrzygnięcie co do istoty. Decyzja o umorzeniu postępowania nie rozstrzyga o materialnoprawnych uprawnieniach i obowiązkach stron i jest równoznaczna z brakiem przesłanek do merytorycznego orzekania co do istoty sprawy, kończąc jej zawisłość w danej instancji (por. wyrok NSA z 24 września 2014 r., sygn. akt I OSK 1317/13, LEX nr 1664465). Mając na względzie powyższe, dokonując kontroli zaskarżonej decyzji, sąd stwierdził, że organ odwoławczy nieprawidłowo umorzył postępowanie odwoławcze jako bezprzedmiotowe. Tym samym, wydając zaskarżoną decyzję, naruszył przepis art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Organ odwoławczy nieprawidłowo przyjął, że w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, wystąpiły okoliczności prawne, które wpłynęły na niemożność orzekania przez niego w postępowaniu odwoławczym, bowiem zwrot przez stronę całego zobowiązania wraz z odsetkami nie był ani równoznaczny z brakiem kwestionowania zasady zwrotu czy też wysokości należności przypadającej do zwrotu, ani z czynnością dyspozytywną jaką jest cofnięcie odwołania. Jest bowiem oczywiste, że zapłata spornej należności spowodowała, że nie mogą być już naliczane odsetki od tejże należności. Przywołane przez organ w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych nie mogą być uznane za trafne, gdyż po pierwsze nie dotyczą umorzenia postępowania odwoławczego, a po drugie dotyczą sytuacji, w których organ administracyjny orzeka o zakazie czy o obowiązku podjęcia określonych robót budowlanych celem usunięcia stanu zagrożenia, a roboty te w toku postępowania administracyjnego zostały wykonane. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uznał, że opisane powyżej naruszenie art. 138 § 1 pkt 3 kpa miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż spowodowało brak merytorycznego rozpoznania wniesionego przez stronę odwołania i uchylił zaskarżoną decyzję. Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy rozpozna odwołanie wniesione przez stronę . Orzeczenie o kosztach zapadło w oparciu o treść art. 200 p.p.s.a., który statuuje zasadę odpowiedzialności organu za wynik postępowania sądowo administracyjnego. Na koszty złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika, którego wysokość została określona na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r poz. 1935).