I SA/Sz 566/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Sędzia WSA - Alicja Polańska po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.L., M.L. i Z.L. - wspólników Spółki Cywilnej "D" na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiąc kwiecień 2002 r. p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy Skarżący M.L. reprezentowany przez doradcę podatkowego, w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 3 grudnia 2008 r. oddalającym skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiąc kwiecień 2002 r, złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od uiszczenia opłaty kancelaryjnej, który następnie, w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi kasacyjnej rozszerzył wnosząc o zwolnienie z całości kosztów sądowych dalszego postępowania sądowego. Z uzasadnienia wniosku, oświadczenia majątkowego, o stanie rodzinnym i dochodach wynika co następuje: M.L. gospodarstwo domowe prowadzi z żoną - A.L. i dwoma małoletnimi synami. Skarżący prowadzi działalność gospodarczą w zakresie połowu ryb, jest wspólnikiem Spółki cywilnej "D", i jak oświadczył, uzyskuje z tego miesięczny dochód w kwocie [...]. Pozostałe osoby prowadzące ze skarżącym wspólne gospodarstwo domowe nie uzyskują żadnych dochodów. Ponadto, wnioskodawca wskazał, że jego roczny dochód za 2008 r. z tytułu udziału w Spółce cywilnej po odliczeniu składek ZUS wyniósł [...]. Wnioskodawca nie wykazał posiadania żadnego majątku w postaci nieruchomości, zgromadzonych zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych, itp.) poza 1/6 udziału we własności kutra rybackiego o wartości ok. [...]. Skarżący podał, że jest zadłużony w Banku [...] na kwotę [...]. Ponadto, w uzasadnieniu swojego wniosku skarżący wskazał, że miesięczne dochody rodziny nie przekraczają minimum socjalnego i nie będzie w stanie z tego dochodu przeznaczyć jakiejkolwiek kwoty na uiszczenie kosztów sądowych wynoszących łącznie we wszystkich sprawach zawisłych przed tutejszym Sądem w kwocie [...]. Skarżący M.L. w wykonaniu wezwania Sądu z dnia 5 marca 2009 r. przedłożył dodatkowo następujące dokumenty załączone do akt niniejszej sprawy: 1) odpis zeznania podatkowego za 2008 r., w którym zadeklarował przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości [...], koszty uzyskania przychodów w kwocie [...], dochód w kwocie [...], nadpłatę w kwocie [...] oraz uproszczoną deklarację na zaliczkę na podatek dochodowy za luty 2009 r. obejmującą dochód z okres styczeń - luty 2009 r., w której zadeklarowano przychód w wysokości [...], koszty uzyskania przychodów w wysokości [...], dochód w kwocie [...], zaliczkę na podatek do zapłaty w kwocie 0 zł, 2) zaświadczenie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. z dnia 11 marca 2009 r., z którego wynika, że skarżący i jego rodzina w okresie od 1 stycznia 2009 r. do 11 marca 2009 r. nie korzystali z żadnej formy świadczeń rodzinnych, funduszu alimentacyjnego oraz innej pomocy społecznej tego Ośrodka, 3) zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w D. z 17 marca 2009 r., potwierdzające, że żona skarżącego - A.L. nie figuruje w rejestrze osób bezrobotnych urzędu, 4) odpis harmonogramu spłat pożyczki zaciągniętej w [...] w D. w dniu 24 grudnia 2007 r. do dnia 24 grudnia 2012 r., ze stanem zadłużenia na dzień 26 lutego 2009 r. w kwocie [...], w miesięcznych ratach w wysokości [...] a także odpis harmonogramu spłat pożyczki zaciągniętej w [...] w dniu 10 grudnia 2008 r. w kwocie [...] w 48 ratach miesięcznych w wysokości [...]. Wnioskodawca złożył także oświadczenie, że nie posiada dowodów potwierdzających wysokość miesięcznych wydatków na utrzymanie siebie i rodziny, oraz że nie posiada osobistych rachunków bankowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w przywołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Zdaniem Sądu, treść oświadczeń złożonych przez skarżącego nie przekonuje o zasadności jego wniosku. Skarżący nie wykazał, by uiszczenie opłaty kancelaryjnej oraz wpisu od skargi kasacyjnej a także innych, potencjalnych kosztów sądowych przekraczałoby jego możliwości majątkowe. Za taką oceną Sądu przemawia niepełne zastosowanie się przez skarżącego do wezwania Sądu do uzupełnienia złożonego wniosku. Z dokumentów źródłowych wynika, że skarżący przedłożył odpis zeznania rocznego złożonego za 2008 r., w którym wykazał dochód roczny w kwocie [...] (ok. [...] miesięcznie) minus należne składki ZUS, a także deklarację na zaliczkę miesięczną na podatek dochodowy złożoną za luty 2009 r. w której zadeklarował dochód w wysokości [...] pomniejszony o należną składkę na ubezpieczenie społeczne w kwocie [...], oraz składkę na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie [...] podlegająca odliczeniu od podatku. Ze środków tych, jak oświadczył wnioskodawca utrzymuje swoją czteroosobową rodzinę. Pomimo wezwania Sądu wnioskodawca nie udokumentował jednak wydatków jakie ponosi w związku z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Co prawda, wnioskodawca wskazał, że rachunków nie posiada, jednakże nie odniósł się w żaden sposób do wysokości ponoszonych przez niego opłat za prąd, energię, gaz, bądź też partycypowaniu w tych kosztach - skoro jak wynika z zaświadczenia wydanego przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej oraz wniosku o przyznanie prawa pomocy mieszka wraz z rodziną w domu ojca J.L. - ani też kosztów zakupu żywności, co dowodzi, iż wnioskodawca nie jest zainteresowany ujawnieniem tych informacji. Zdaniem Sądu, takie uchylanie się strony od przedstawienia dokładnej i wyczerpującej argumentacji, czyni niemożliwe przeprowadzenie oceny jej stanu majątkowego w taki sposób, by można było jednoznacznie stwierdzić, że zaistniały przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nieprzedstawienie pełnych okoliczności faktycznych związanych z sytuacją majątkową skarżącego nie przemawia za zastosowaniem odstępstwa od zasady ustanowionej w art. 199 tej ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, zwłaszcza że ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, o czym świadczy użycie w przepisie art. 246 § 1 ustawy zwrotu "gdy wykaże". Oznacza to, że to w interesie strony jest przedstawienie okoliczności i przedłożenie dokumentów, które uzasadniają wyjątkowe traktowanie, tym bardziej, że udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa. Powinno mieć miejsce jedynie w tych sytuacjach, w których zdobycie środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe. W ocenie Sądu, wskazania wnioskodawcy co do wysokości zadłużenia jakie ciążą na nim, nie zmieniają powyższego stanu rzeczy. Z przedłożonych dokumentów wynika, że skarżący spłaca dwie pożyczki w miesięcznych ratach łącznie w kwocie [...] zaciągnięte w Banku [...] oraz w [...]. Ostatnią z nich zaciągnął 10 grudnia 2008 r. Zakładając, że działanie takie w sytuacji posiadania na utrzymaniu żony i dzieci (przy średnich dochodach za ostatnie 2 miesiące br. wysokości ok. [...]) jest racjonalne i konieczne na przykład z punktu widzenia prowadzonej działalności gospodarczej (stanowiącej jedyne źródło utrzymania rodziny), prowadzi do wniosku, że skarżący posiada zdolność kredytową. Sąd wziął również pod uwagę fakt, że ostatnia pożyczka została zaciągnięta 10 grudnia 2008 r., a więc po tym jak wydany został wyrok oddalający skargę wnioskodawcy. Strona zaciągając kolejne zobowiązania finansowe powinna była zatem liczyć się z kosztami sądowymi w sytuacji, gdy zamierzała skorzystać z przysługujących jej środków zaskarżenia. Zgodnie zaś z utrwalonym orzecznictwem wnioskujący o przyznanie prawa pomocy nie może liczyć na pozytywne rozpoznanie wniosku, jeśli traktuje inne zobowiązania preferencyjnie przyznając im pierwszeństwo przed kosztami postępowania sądowego. Nadto, Sąd powziął wątpliwość co do rzeczywistej spłaty tych pożyczek, które miałyby pomniejszać miesięczny dochód wnioskodawcy, gdyż pomimo wyraźnego wezwania Sądu, skarżący nie przedłożył dowodów potwierdzających uiszczanie rat kredytu, a jedynie harmonogram ich spłat. Mając na uwadze fakt, że ciężar dowodu spoczywa na stronie, o czym wspomniano wcześniej, strona powinna dochować należytej staranności i przedstawić odpowiednie dowody wpłaty. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd uznał, że niedopełnienie przez wnioskodawcę obowiązku przesłania pełnej dokumentacji dotyczącej stanu majątkowego uniemożliwiło Sądowi dokonanie właściwej oceny sytuacji majątkowej strony i w konsekwencji przesądziło o odmowie uwzględnienia przedmiotowego wniosku. Z punktu widzenia art. 246 § 1 pkt 1 ww. ustawy nieuzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy o dodatkowe informacje dotyczące sytuacji majątkowej strony należy bowiem potraktować jako niewykazanie, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 grudnia 2007 r., sygn. akt I OZ 830/07 - orzeczenie dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). O tym, iż niezastosowanie się do wezwania może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy wnioskodawca został zaś pouczony. W tym stanie rzeczy należało stwierdzić, że skarżący nie wykazał by nie posiadał dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania, które na obecnym etapie sprowadzają się do opłaty kancelaryjnej oraz wpisu od skargi kasacyjnej. Stosownie do przepisu art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.